خانه> اخلاق و عرفان >90


149

اول و پانزدهم هر ماه مهمان شماييم

 

بنام خدا - نسخه سوم نرم افزار پرسمان ويژه اندروید آماده شد

منو

بايگاني موضوعي
بايگاني شماره اي
گفتگوي زنده
عضويت
پرسش و پاسخ
پيگيري پاسخ
پاسخ سوالات غيرخصوصي
طرح سوال و ارتباط با ما

احكام نماز و روزه دانشجوي مسافر


جستجو



 

بورس مقالات

ابراز محبت دختر به...
درمان خود ارضايي ب...
پيامدهاي خودارضايي...
قرص شب امتحان (تار...
نظرات مقاله «پيامد...
احضار روح با نعلبك...
هولوكاست چيست؟
همجنسگرايي، علل و ...
گناهان كبيره
رابطه دختر و پسر
چشم چراني، آثار و ...
چگونه از ياران اما...
عجم، دشمن اهل بيت؟...
تقويت اراده در انج...
علامت قبولي توبه
ماجراي دختران و پس...
شيوه هاي همسريابي
اخلاق پيامبر (4) -...
نقش قرآن در زندگي ...
احكام نماز و روزه ...
شوخي هاي پيامبر
چه كنم گناه نكنم؟!
چگونه با تقوي شوم
همه شرايط وضو
جلسه خواستگاري
...

گرايش دختران آمريك...
اثر بيدار ماندن بي...
چرا فقط بي حجابي! ...
اگه روسري خود را ب...
ايميل هايي از شيطا...
دفتر 30 پرسش ها و ...
جايگاه و ارزش نماز...
چرا جنگ را ادامه د...
اخلاق پيامبر(2)- م...
لیست کتب اداره مشا...
موي بلند و وضو
خاطره اي جالب از ز...
اخلاق پيامبر - توص...
امام خميني(ره) و غ...
تا باشگاه هسته اي

آمار سایت


تعداد مقالات:
2025

بازدید مقالات:
6198377

بازدید سوالات:
2563224



چرا گاهي دعا اجابت نمي شود؟ بازديد: 12173

  نظر بدهيد  /   راي بدهيد  /   ارسال به دوستان  /   طرح سوال


سوال: چرا گاهي دعا مي كنيم، ولي اجابت نمي شود ؟

 

پاسخ: گاهي اين سوال به ذهن انسان مي رسد كه اگر خداوند صداي ما را مي شنود، به دعا و درخواست ما آگاه است، توانايي اجابت هم دارد و خودش فرموده: از من بخواهيد تا اجابت كنم. (غافر 60) پس چرا برخي اوقات شاهد اجابت سريع دعاهاي خود نيستيم؟

در پاسخ به اين سوال متذكر مي شويم  اولا هيچ دعايي خالي از نوعي اجابت نيست، زيرا نوعي عبادت و پرستش است و درهر عبادتي كه با قصد قربت انجام مي شود ؛ يعني عبادت كننده تصميم دارد به خداي خود نزديك شود و به كمالات ذات اقدس اله آراسته گردد، خالي از اثر قربي نيست. بنابر اين، همين كه دعا و عبادت با خلوص نيت و شرايط لازم انجام مي شود، در همان  لحظه به اجابت مي رسد و اثر معنوي خود را بر روح و جان انسان مي گذارد.

رسول گرامي اسلام فرمود: هنگامي كه خداوند بخواهد نيازهاي بنده اش را برآورد به او اذن و توفيق دعا كردن مي دهد. (ميزان الحكمه / حديث 5583)

آن يكى اللّه  مى گفتى شبى

تا كه شيرين مى شد از ذكرش لبى

گفت شيطان: آخر اى بسيار گو

اين همه اللّه  را لبيك كو ؟

مى نيايد يك جواب از پيش تخت

چند اللّه  مى زنى با روى سخت

او شكسته دل شد و بنهاد سر

ديد در خواب او خَضِر اندر خَضَر

گفت: هين، از ذكر چون وامانده اى

چون پشيمانى، از آن كش خوانده اى ؟

گفت: لبيكم نمى آيد جواب

زآن همى ترسم كه باشم ردّ باب

گفت: آن اللّه  تو، لبيك ماست

وآن نيازو سوزو دردت پيك ماست


و با استمرار اين حالت است كه آدمي به تدريج مظهر نورانيت و اسماء و صفات كماليه حق تعالي شده، به كمال و سعادت شايسته خود مي رسد، خود دعا كردن، در حقيقت، درمان عطش قلب و تسكين سوزش جان و و نياز روح به عروج به عالم قدس اله است. امام صادق(ع)فرمود: شما را به دعا سفارش مي كنم. زيرا با هيچ عمل ديگري همچون دعا, به خدا نزديك نمي شويد. (كافي، ج2، 467).

 

رفت موسي آتشي آرد به دست

آتشي ديد او كه از آتش برست

بهرنان شخصي سوي نانوا دويد

دادجان چون حسن نانوا رابديد

 

و ثانيا در صورت برقراري ارتباط صحيح و رعايت شرايط لازم كه در ادامه بدان اشاره مي شود، خواسته هاي مادي و معنوي انسان نيز در معرض اجابت قرار خواهد گرفت. انشاءااله.

 

شرايط برقراري ارتباط موثر با خداوند از طريق دعا و رسيدن به خواسته ها و نيازها:
استحضار داريد که تمامي عبادات به خصوص دعا داراي چندين اثر عمومي و خصوصي است. آثار عمومي دعا، معنويت، نورانيت، صفا و قربي است که در قلب و روح انسان ايجاد مي شود و آثار خصوصي آن تأثيرات معنوي و يا مادي خاص است که در اثر ارتباط موثر با خداوند حاصل مي شود و در روايات و سند دعاها ذکر شده است، مانند دعا براي رفع امراض، فقر، گرفتاري و مانند آن.

قبل از بيان شرايط متذكر مي شويم دعا، اصولا يك عبادت و عمل ارتباطي قربي با خداوند است، بنابراين اگر به ثمر نمي نشيند، لزوما به خاطر مشكلاتي است كه در اين ارتباط وجود دارد، بنابراين راهكار عملي زير كه بر اساس سيستم علمي اخلاق ارايه شده است، مستقيما به بررسي اين مشكل از طريق اصلاح و تقويت رابطه با خدا مي پردازد.

تصور كنيد شما در چه صورتي حاضر مي شويد با فردي از افراد انساني نيازهاي خود را مطرح نماييد و از او در برخي مواقع كه دچار مشكل شده ايد، كمك بخواهيد و مثلا از او بخواهيد به شما قرض بدهد و مانند آن.

اين در صورتي است كهاولا فرد مورد نظر را بشناسيد و با او رابطه داشته باشيد او هم متقابلا شما را بشناسد. هرگز از غريبه اي كه شما را نمي شناسد، شما هم او را نمي شناسيد، به توان او براي برآوردن خواسته خود، واقف نيستيد، تقاضاي كمك نمي كنيد.

ثانيا بايد اين رابطه دوستانه باشد، اگر ميان شما اختلاف و درگيري و مشكلاتي از اين دست وجود داشته باشد، يا خودتان رويتان نمي شود به او رجوع نماييد و يا در صورت رجوع، چه بسا آنچنان كه توقع داريد، به شما توجه نكند. ممكن است شما قبلا او را آزار داده باشيد و از خويش رنجانده باشيد، آيا در اين صورت توقع خواهيد داشت كه به محض مراجعه، با مهرباني شما را بپذيرد و تمام خواسته هاي شما را با روي خوش و به سرعت بر آورد.

ثالثا انسان معمولا به كسي روي مي اندازد كه پيش او احترام و آبرو دارد، بايد رابطه شما با او، آنقدر مستحكم، صميمي و قابل اطمينان باشد كه شما بدانيد، اگر روي بياندازد و از او چيزي بخواهيد، نا اميد نخواهيد شد و پاسخ رد نمي شنويد.

اين قانون در نوع رابطه تاثير گذار، با خداي متعال هم جريان دارد. در دعا و رابطه با خداي تعالي و درخواست از او براي رفع نيازها و برآوردن خواسته ها نيز همين امور رعايت مي شود. در اين زمينه، انسان مستجاب الدعوه به كسي گفته مي شود، كه اولا با خدا ارتباط دارد، اهل ديانت و عبادت است و رابطه اش با خداي متعال قطع نيست.

ثانيا رابطه او با خداي متعال سالم و اصلاح شده است، يعني از عواملي كه باعث تخريب رابطه انسان با خدا مي شود، مانند گناه و نافرماني، لقمه حرام، قساوت قلب، شرك خفي و مانند آن، پرهيز مي كند،

وثالثا  علاوه بر اصل ارتباط و اصلاح آن، در اثر شناخت خداوند، استمرار عبادت و دعا ، حضور قلب، رابطه عميق و مستحكمي با خداوند برقرار نموده و در حقيقت هم عارف است و هم معروف؛ يعني در اثر چنين ارتباطي نزد خدا و ملائكه معروف شده و اهل آسمان او را مي شناسند. اين يعني يك انسان وجيه و آبرومند، يعني كسي كه وقتي از خداي چيزي طلب مي كند، دعايش بي پاسخ نمي ماند.

البته ممكن است اين حرف نا اميد كننده به نظر برسد، يعني كسي بگويد: خوب ما كه مستجاب الدعوه نيستيم، هنوز نتوانسته ايم چنين رابطه اي را با خدا برقرار كنيم، از چنين وجاهت و آبرومندي نزد خداي تعالي برخوردار نيستيم، هنوز خود سازي نكرده ايم و از آلودگي ها خودمان را كاملا پاك نساخته ايم و پرونده خوبي از اين جهت نداريم، ما بايد چه كنيم؟ آيا نبايد دعا كنيم و مستقيم درب خانه خدا برويم؟ و آيا نبايد به استجابت دعاي خود اميد وار باشيم؟

بالاخره ما مسلمانيم و شيعه هستيم اگر چه هنوز نتوانسته ايم خيلي ايده آل باشيم، مستجاب الدعوه بودن كار خيلي آساني هم نيست، ما كه هنوز در ابتداي راه يا خيلي غلو بكنيم بگوييم در اواسط راهيم، چه كنيم؟ آيا راهي براي ما وجود ندارد كه با خدا ارتباط موثر پيدا كنيم؟ و همانگونه كه در آيه كريمه آمده ادعوني استجب لكم از خدا حاجت بخواهيم و به استجابت آن اميد وار باشيم؟

بايد بگوييم: بله خوشبختانه براي اين افراد كه اكثريت مومنان را تشكيل مي دهند نيز راه باز است، به طور كلي در ارتباطي كه انسان با خداي خود دارد، هيج درب بسته، راه نرفتني و هدف نارسيدني وجود ندارد، در آستان ربوبي، همه چيز شدني و رسيدني است؛ منتهي بايد توجه داشت، اگر كسي خودش آبرومندي كافي  ندارد و از وجاهت لازم برخوردار نيست، راه ارتباط براي او اين است كه به آبرومند و صاحب وجاهتي رجوع كند و او را ميان خود و خدا وسيله و واسطه قرار دهد، در همين زمينه قرآن كريم مي فرمايد: «وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ»؛ «به سوي خداوند واسطه بجوييد. (مائده، آيه 35)  بحث شفاعت و توسل دقيقا براي اين رابطه لحاظ شده است و فلسفه آن جبران نقائصي است كه انسان ها، به خصوص مومنين، براي ارتباط با ذات هستي دارند.

به دعاي توسل توجه كنيد، در پايان هر فراز از آن آمده يا وجيها عند الله اشفع لنا عند الله، يعني اي آبرومند نزد خدا كه در اثر اين آبرومندي اگر به او رجوع كني و از او چيز بخواهي دست رد به سينه تو نمي زند ، ما را كه از چنين آبرويي برخوردار نيستيم و نتوانسته ايم خداي تعالي را، آنچنان كه بايد از خود راضي نماييم، درياب و ميان ما و خداي متعال به جهت قربي كه داري واسطه شو و از او به خواه كه نيازها و حاجت هاي ما را برآورد.

 اگر انبياء و اولياء الهي مستجاب الدعوه بودند به خاطر اين بوده است كه رابطه خوب و عميقي با خداي متعال داشتند، مطيع او بودند، و هرگز با او مخالفت نمي ورزيدند. البته اين حالت؛ يعني مقام استجابت دعا، اختصاص به ايشان نيز ندارد؛ يعني براي تمامي مؤمنان در صورتي كه بتوانند رابطه صميمي و مستحكمي با خداي تعالي برقرار نمايند، ممكن است.

 

شرايط ديگري كه براي اجابت دعا مفيد است و از آيات و روايات اسلامي استفاده مي شود به قرار زير است.

1- خواسته مورد نظر با حكمت و مصلحت الهي مغاير نباشد: خداي متعال بر اساس حكمت  و مصحلت خود اين عالم را طبق قوانين خاص اداره مي كند و هيچگاه، اين قوانين را نقض نمي كند بنابراين استجابت دعا بايد از كانال قوانين و سنن الهي جريان يابد. امام علي (ع) مي فرمايد خداوند سبحان حكمت خويش را نقض نمي كند بنابراين هر دعايي را مستجاب نمي سازد. (ميزان الحكمه/ج2/ص876).

گاهي اوقات انسان از خداوند چيزهايي را درخواست مي نمايد و فكر مي كند اجابت آن به نفع او مي باشد، حال آن كه در واقع ضرر اوست. اين حرف، اشاره به آيه 216 سوره بقره دارد كه مي فرمايد: چه بسا چيزي را خوش نداشته باشيد حال آنكه خير شما در آن است و يا چيزي را دوست داشته باشيد، حال آنكه شرّ شما در آن است.  

2- تركه عجله و شتاب: بي تابي و عدم شكيبايي گاهي سبب نااميدي مي شود و مانعي براي رسيدن به خواسته هاي مورد نظر مي باشد. بدين جهت بهتر است همراه با اصرار در دعا، عجله بيش از حد نداشته باشيم. وظيفه ما دعا كردن و اميدوار بودن است و اجابت به عهده خداوند است. خوب است با توكل زمان و شرايط اجابت را به خداي تعالي بسپاريم و آرام منتظر فرا رسيدن آن بمانيم. امام صادق (ع) فرمود: هميشه مؤمن در خير و آسايش است تا هنگامي كه عجله نكند. در غير اين صورت نااميد مي شود و دعا را ترك مي كند.

امام صادق (ع) مي فرمايد: به درستي كه بنده هنگامي كه دعا مي كند خداوند متعال در صدد برآورده ساختن حاجت اوست تا زماني كه او عجله نكند. (اصول كافي،ج2،ص474 ).

3- اصرار و الحاح در دعا: اصرار در دعا خود مي تواند عاملي در استجابت دعا محسوب شود. و اين امر موجب خوشنودي خداوند متعال است. اين طبيعي است كه وقتي شما درب خانه كسي را با اصرار بكوبيد، و به كسي پيوسته مراجعه نماييد، بالاخره آن درب به روي شما باز خواهد شد و آن شخص به خواسته شما توجه خواهد نمود. البته اصرار نسبت به مردم، در آموزه هاي اسلامي چندان موجه قلمداد نشده است، ولي نسبت به خداي تعالي توصيه شده است. امام باقر (ع) مي فرمايد: بدرستي كه خداوند متعال كراهت دارد از اصرار مردم نسبت به يكديگر براي اداي حاجات در حالي كه آن را براي خود دوست دارد. (ميزان الحكمه/ج2/ص880).

4- رعايت آداب: رعايت آداب دعا و به طور كلي ادب در حضور، در ارتباط موثر با خداوند نقش به سزايي دارد، در اين قسمت آداب استجابت دعا كه در روايات به آنها اشاره شده، ذكر مي كنيم. از جمله: 1. گفتن بسم الله الرحمن الرحيم در ابتدا 2. فرستادن صلوات 3- 1 بار حداقل 3. توسّل به پيامبر (ص) و ائمه معصوم (ع) مخصوصاً با اين ذكر: خدايا ترا به حقّ زهرا (ع) و پدر بزرگوار، شوهر گرامي و فرزندان نازنيناش و راز به وديعه نهاده شده در او؛ يعني امام زمان (ع)، قسم مي دهم. (الهي بحقّ الزّهرا و ابيها و بعلها و بنيها و السّرّ المستودع فيها، يا ربّ العالمين(. و سپس حاجت بخواهد و آمين بگويد.

5- توكل به خداوند: مؤمن پس از انجام وظايفي كه به عهده دارد، نسبت به آنچه كه از توان او خارج است و به مقدّرات الهي مربوط مي شود، به خداوند متعال توكل مي كند، عاقبت كار را به او واگذار مي نمايد و مطمئن است، آنچه به خداوند مربوط مي شود، به بهترين وجهي انجام خواهد شد. بنابراين از آرامش كامل برخوردار است و نگران چيزي نيست. اميدواريم در مورد شما نيز چنين شود.

 

براي مطالعه بيشتر رجوع كنيد به:

1-               دعا و نيايش، ترجمه عدة الداعي، ابن فهد حلي.

2-               ميزان الحكمه با ترجمه فارسي، ج3، واژه دعا.

 

نويسنده: سيد مصطفي علم خواه

Elmkhah@porseman.org

 



نظر شما راجع به اين مقاله

 
  نظرات ساير كاربران

       ناشناس : خدا بر هر کاری قادر است و اگر دعا کنید تمام خواسته هایتان را مستجاب می کند اما به شرط آنکه او را بخوانید و اگر او را با صفات اشتباه بخوانید در اصل او را نخوانده اید و دعایتان مستجاب نمی شود زیرا هرکس غیر از خدا را بخواند مستجاب نمی شود. عواملی که مانع شناخت خدا می شوند در دین سیئه( گناه، سیاهی) نامیده می شوند که نمی گذارند خوب خدا را بشناسید وگرنه حتی اگر درخواست کنید مقامتان به حضرت محمد برسد خواهد رسید به شرط آنکه خدا را بشناسید. چرا هرچه دعا می کنیم ظهور اتفاق نمی افتد؟ زیرا ما امام زمان را نمی شناسیم و به اشتباه دیگری را در ذهن خود به جای او تصور می کنیم و همان گونه که خدا دعای کسی را که غیر از او را به اشتباه بخواند مستجاب نمی کند امام زمان نیز دعای ما را مستجاب نمی کند و ظهور نمی کند. این ها همه در صورتی است که خدا می گوید ادعونی استجب لکم اما آن کس که خدا را نمی شناسد و با صفات اشتباه او را صدا می زند در اصل کس دیگری را صدا زده است و خدا را صدا نزده است تا خدا دعایش را مستجاب کند.

       لاله : باسلام چندسال پیش علاقمند به شخصی شدم اما این عشق را به واسطه اینکه یک خانم هستم ابراز نکردم و تا کنون که چندسال می گذرد همچنان علاقمندم و این علاقه را پاک پاک نگه داشتم ، البته چندسال است که دیگر دست روزگار از جلوی چشمانم او و مرا از هم جدا کرد (ماهمکار بودیم)برای رسیدن به حاجتی که دارم خیلی دعا می کنم .چندسال پیش بسیار مضطر و مستأصل شدم و در آن حال خوب ،قرآن را باز نمودم و از خدا خواستم که تکلیفم را در جمله ای کوتاه و مختصر به طور واضح روشن نمایدکه این آیه آمد:قال قداجیبت دعوتکما و ... (و خدا فرمود دعای شما مستجاب شد پس استقامت کنید و ...) البته درسالهای بعد نیز وقتی مضطر می شدم قرآن را باز می کردم و آیات امیدوار کننده ای می آمد و مرا سرشار از امید می کرد اما نمیدانم چرا هنوز مستجاب نشده لطفا بگویید چکار کنم؟
       پرسمان : با سلام و احترام؛ سوال شما وارد چرخه پاسخگویی شد, پس از آماده شدن پاسخ, می توانید آن را با شناسه 607752 و گذرواژه gimwv در آدرس زیر مطالعه نمایید. لطفا سوالات خود را فقط در آدرس زیر ثبت نمایید.
http://www.porseman.org/q


       بهار : یه سوال؟ در نظر بگیریم یکسال ه روز و شب برای رسیدن به حاجتمون دعا کنیم با تمام اصول دعا ( حتی تا مکه و مدینه و مشهد هم بریم) یک رابطه خیلی خوب با خدا برقرار بشه ، و امیمون به همین آیه 60 سوره غافر باشه ، ولی کمترین نشانه ای برای اجابت نبینیم. نباید گفت حکت و صلاح زندگی در اینه که اجابت نشه ، چون خدا وند فرموده دعا کنید تا اجابت کنم ، پی دعا تاثیرگذاره و اینکه وقتی قادر مطلق هست پس می تونه خیر و صلاح کار ما رو در اجابت این دعا قرار بده.. پس چرا اجابت نمی کنه؟
       پرسمان : دعا : نخست گفتني است دعا به سه گونه، لفظي، قلبي و عملي است. لذا براي برآورده شدن حاجت ها و نيازها بايد از هر سه راه در خواست زباني و رابطه قلبي با خدا و كوشش و فعاليت عملي براي رسيدن به حاجت ها و نيازها پيگيري كنيم. نكته دوم اينكه؛ بايد توجه داشته باشيم در دنيا تنها ما نيستيم كه زندگي مي كنيم و نيازهايي داريم, بلكه دعاها و نيازهاي ديگران نيز هست, بنابراين لازم است انتظارات خود را تعديل كنيم و توقع نداشته باشيم كه همه دعاهاي ما مستجاب شود, زيرا چه بسا آنچه را كه ما به دنبال رسيدن به آن هستيم با منافع و مصالح ديگران در تضاد باشد. لذا موانع اجابت دعا گاهي از سوي خودمان است و گاهي از سوي ديگران است. راه عملي رسيدن به خواسته ها: براي موفقيت و رسيدن به خواسته هاي مشروع خود بايد برنامه ريزي و تلاش پي گير داشت. همانطوري كه اگر شخصي بيمار شود بايد در كنار دعا و استمداد از خداوند متعال ،حتما به دكتر مراجعه كند ، چرا كه مراجعه به پزشك و قرار گرفتن در مسير درمان ،خود نيز سببي از جانب خداوند متعال است .و خواستن شفاء و سلامتي بدون مراجعه به پزشك، در همه موارد، راه گشا نخواهد بود . در نتيجه؛ قرار گرفتن در مسير هايي كه خداوند متعال در پيش رويمان گذاشته،ما را در گرفتن نتيجه ي بهتر ياري مي كند. همچنين انسان براي دست يابي به خواسته هاي خود بايد تمام امكانات مادي و معنوي خود را بسيج كند و به نتيجه ي كار اميدوار باشد.نيز در كنار تلاش و كوشش انسان بايد به ريسمان الهي چنگ بزند و همه چيز را از جانب خدا بداند و هر آنچه را كه نياز دارد از او بخواهد و دست نياز به درگاهش دراز كند. دعا و درخواست از خداوند متعال: در دعاي افتتاح آمده:«اَلْحَمْدُ لِلّهِ الذَّي لايُهْتَكُ حِجابُهُ وَلايُغْلَقُ بابُهُ وَلايُرَدُّ سائِلُهُ---سپاس خدايى را كه پرده اش دريده نمى‌گردد و درب خانه اش بسته نمى‌شود و دست رد به سينه درخواست كننده اش نمى‌خورد.» و اگر انسان به حكمت و مهرباني خداوند اعتقاد داشته باشد و به اين آيه از قرآن كريم كه مي فرمايد :« وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُم‏ __ و پروردگارتان فرمود: مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم‏».(غافر:60) اطمينان اشته باشد ؛بايد پس از دعا به درگاه الهي به آنچه كه خداوند حكيم و مهربان برايش مقدر ساخته راضي و خشنود باشد و آن را براي خود بهترين بداند چون طبق آيه ي ذكر شده امكان ندارد خداوند دعاي بنده اش بي پاسخ بگذارد و چون او را بيشتر ازخود او دوست دارد بهترين را برايش انتخاب نكند . هم جنين خداوند حكيم در معجزه ي آسماني خود مي فرمايد:« ... عَسى‏ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى‏ أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُون‏ ـــــ چه بسا چيزى را خوش نداشته باشيد، حال آن كه خيرِ شما در آن است ؛ يا چيزى را دوست داشته باشيد ، حال آنكه شرِّ شما در آن است ؛ در حالي كه خدا مى‏داند و شما نمى‏دانيد. » (البقرة:216) در دعاي افتتاح نيز آمده :« و لَعَلَّ الذّى اَبْطَاَعَنَّي هُوَ خَيرٌ لي لِعِلْمِكَ بِعَاقَبِةِ اْلاُمُورِ---چه بسا تأخير در استجابت دعا برايم بهتر بوده است، چون تو از عاقبت امور آگاهى..» اجابت دعا چيست: هيچ دعايي خالي از نوعي اجابت نيست؛يعني بنده با دعا به درگاه الهي دست خالي بر نمي گردد . امام سجاد(عليه السلام) فرمودند: «دعاي مؤمن از سه حال خارج نيست؛ يا برايش ذخيره مي گردد يا در دنيا برآورده مي شود يا بلايي را كه مي خواهد به او برسد دفع مي كند.»(ميزان الحكمه ، ج 4 ،ح 5723) علما و عرفا با استفاده از آيات و روايات مي فرمايند: وقتي كسي دعا مي كند حتما اجابت مي شود ولي اجابت دعا به سه گونه است: 1-يا همان خواسته را با فاصله مي دهند. 2- يا اگر آن خواسته به مصلحتش نبود چيز ديگري ، بالاتر از خواسته اش را در اين دنيا عطا مي كنند. 3- و يا اگر آن خواسته به مصلحتش نبود ، عوض آن خواسته، چيز بسيار بسيار بزرگتر از آن را خداوند در آخرت به او عطا مي كند . و هيچ كس بي پاسخ نمي ماند. در روايات هست كه چه بسيار دعا كندگان كه روز قيامت ، آرزو مي كنند كه اي كاش هيچ كدام از دعاهايشان مستجاب نمي شد و همه ي آنها برايش ذخيره مي شد. امام باقر عليه السّلام فرمودند: « إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِذَا أَحَبَّ عَبْداً غَتَّهُ بِالْبَلَاءِ غَتّاً وَ ثَجَّهُ بِالْبَلَاءِ ثَجّاً فَإِذَا دَعَاهُ قَالَ لَبَّيْكَ عَبْدِي لَئِنْ عَجَّلْتُ لَكَ مَا سَأَلْتَ إِنِّي عَلَى ذَلِكَ لَقَادِرٌ وَ لَئِنِ ادَّخَرْتُ لَكَ فَمَا ادَّخَرْتُ لَكَ خَيْرٌ لَك‏ ــــــ چون خدا بنده‏اى را دوست بدارد او را به يكباره در بلا فرو پيچد و در بلا غرقش كند ، در اين هنگام چون بنده ، خدا را بخواند ، خداوند فرمايد: لبيك بنده ام ، اگر در آنچه خواهش كردى عجله كنم ، بر آن قادرم ، در حالي كه اگر آن را براي تو ذخيره كنم برايت بهتر است.» (بحار الأنوار ، ج‏64 ،ص208) حال اگر دعايي مستجاب نشد به اين معني نيست كه خداوند اعتنايي به بنده اش نكرده. در روايات آمده : خداوند به بنده اش مشتاق تر از بنده به خداست. و وقتي بنده اي خدا را مي خواند ؛ قبل از او ، خداوند او را خوانده و دعوت كرده كه توانسته دعا كند و با خدا مناجات نمايد. بعد از دعاي بنده هم حتما خداوند به او جواب مي دهد و اجابتش مي كند. استدلالات فلسفي نيز اين را ثابت مي كند. و ثابت مي كند كه امكان ندارد بنده خدا را بخواند و دعا كند با اينكه خدا او را دعوت نكرده باشد. در روايتي از امام صادق (عليه السلام) آمده كه: «دعا كن و مگو كار، گذشته است (و آنچه مقرر شده همان مي شود) همانا نزد خداوند عزوجل مقام و منزلتي است كه جز با درخواست به دست نمي آيد.» (ميزان الحكمه،ج4،ص)164 در اين روايات تنها بحث از فضيلت و عبادت بودن دعا و ارزش خود دعاست و هيچ بحثي از گرفتن حاجت و نگرفتن آن به ميان نيامده است، تا ما ارزش حقيقي دعا را درك كرده و با شوق و رغبت به سوي آن بشتابيم. لذا توجه به اين نكته از اهميت زيادي برخوردار است كه بنده در هر شرايطي دعا را رها نكند. البته در هر حال بايد روح تسليم در برابر خواست خداوند متعال داشته باشد و با سپردن مصلحت امور خود به خداوند، از دعا و خواهش دست برندارد؛ زيرا با دعا كردن بركات زيادي نصيب او خواهد شد. بنابراين اگر انسان خواسته اي دارد كه دلش همواره مشغول اوست و او را از ياد حق باز داشته است از خداوند بخواهد كه اگر خير است برآورده سازد و اگر به صلاح نيست او را از اين دل مشغولي رها سازد. لذا ترك دعا تا زماني كه دلش مشغول آن حاجت است جايز نيست؛ چرا كه اگر به درگاه خدا نرود به دام شيطان گرفتار خواهد شد. اما اگر به اين باور رسيد كه خداي مهربان قادر و عليم، بر اساس حكمتش خواسته وي را اجابت نكرده، شاكر خداي سبحان باشد.« من يتوكل علي الله فهو حسبه» همچنين خداوند كريم ،مهر و عشق خود را به بندگانش ،در اين حديث قدسي چنين بيان مي فرمايد: «يا عيسي كم أطيل النّظر و أحسن الطلب و القوم في غفلة لا يرجعون؛ اي عيسي چه‌قدر نگاه‌هاي خود را طولاني كنم(چشم انتظار بنده گانم باشم) و مشتاقانه آنها را بخواهم و مردم در غفلت باشند و به سوي من بازنگردند». (الكافى، ج8، ص134( درنتيجه رحمت خداوند هميشه شامل بندگانش هست و نا اميدي از رحمت الهي از بزرگترين گناهان كبيره به شمرده مي شود . و انسان مومن هيچگاه از رحمت الهي نااميد نمي شود. تقرب؛ عالي ترين حكمت دعا عالي ترين حكمت موجود در دعا اين است كه موجب تقرب به خداست، دعا فرصت مناجات و نجواي بي‌واسطه و انس با پروردگار عالم است كه در حقيقت برترين امتياز و ويژگي را دعا داراست. دعا نوعي عبادت و پرستش است و درهر عبادتي كه با قصد قربت انجام مي شود ؛ عبادت كننده تصميم دارد به خداي خود نزديك شود و به كمالات ذات اقدس اله آراسته گردد، خالي از اثر قربي نيست. بنابر اين، همين كه دعا و عبادت با خلوص نيت و شرايط لازم انجام مي شود، در همان لحظه به اجابت مي رسد و اثر معنوي خود را بر روح و جان انسان مي گذارد. و با استمرار اين حالت است كه آدمي به تدريج مظهر نورانيت و اسماء و صفات كماليه حق تعالي شده، به كمال و سعادت شايسته خود مي رسد، خود دعا كردن، در حقيقت، درمان عطش قلب و تسكين سوزش جان و و نياز روح به عروج به عالم قدس اله است. امام صادق(عليه السلام) در حديثي مي‌فرمايند:« شما با هيچ وسيله اي همانند دعا نمي توانيد به خدا نزديك شويد.) ميزان الحكمه، ج ۲، ص ۸۷۲، حديث ۵۵۷۱( ايشان در روايت ديگري فرموده اند:« نزد خداي عزو جل منزلتي است كه فقط با مسألت و دعا مي‌توان به آن مقام رسيد.» ( ميزان الحكمه، ج ۲، ص ۸۶۹، حديث ۵۵۲۹) در نتيجه؛ اين دنيا اصلا جاي رسيدن به خواسته هاي شخصي نيست. و فلسفه وجودي اين دنيا، به كمال رساندن انسان وبندگي و تسليم بودن به خواست خداوند حكيم است. و يكي از بهترين ابزاري كه خداوند متعال براي طي اين مسير متعالي در اختيار انسان قرار داده ،دعا و در خواست به درگاهش مي باشد.دعا موجب رشد و تعالي در وجود انسان مي شود و فرصتي است مناسب براي اظهار بندگي و فقر محض در برابر خداوند قادرمتعال ، دعا نشان دهنده ي بندگي و تسليم در برابر خداوند است . امام صادق (ع): «إِنَّ أَعْلَمَ النَّاسِ بِاللَّهِ أَرْضَاهُمْ بِقَضَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ --- همانا دانا ترين مردم به خدا، راضي ترين آنها به قضاء خداوند عز و جل مي باشند».(الكافي ،ج2 ، ص60 باب الرضا بالقضاء ،ص : 60) امام كاظم (ع): «يَنْبَغِي لِمَنْ عَقَلَ عَنِ اللَّهِ أَنْ لَا يَسْتَبْطِئَهُ فِي رِزْقِهِ وَ لَا يَتَّهِمَهُ فِي قَضَائِهِ ---- سزاوار است براي كسي كه خدا را شناخته، او را در رسانيدن روزيش به كندي منسوب نكند و او را در حكم و قضايش متهم نداند».(الكافي ، ج2 ،باب الرضا بالقضاء، ص : 60) اما گاهي عدم استجابت دعاها علت ها ي گوناگوني دارد كه در كلام معصومين (عليهم السلام) به انها اشاره شده است: 1.اميد به غير خدا بزرگترين مانع پذيرش دعا اين است كه به كسى يا چيزى غيرازخدا اميد بسته و يا او را به صورت مستقل مورد نيايش قراردهيم . از حضرت صادق عليه السلام نقل شده است كه فرمود: «اذا اراد احدكم ان لا يسال ربه شيئا الا اعطاه فليياس من الناس كلهم، ولا يكون له رجاء الا عند الله، فاذا علم الله عزوجل ذلك من قلبه لم يسال الله شيئا الا اعطاه ---هرگاه يكى از شما بخواهد كه هرچه ازخداوند درخواست كند به او بدهد، بايد از همه مردم چشم اميد قطع كرده و جز به خدا اميد نبندد. پس، چون خداى عزوجل دانست كه او به راستى چنين است، هر چه از خدا بخواهد به اوعطا كند.»( كافى، ج‏2، ص‏48) 2.گناه و معصيت يكى ديگر از موانع مهم پذيرش دعا، نافرمانى و سرپيچى از دستورات خداوند است. بندگان خدا با هر قدمى كه به سوى گناه برمى‏دارند يك قدم از خداوند فاصله مى‏گيرند و موجبات محروميت‏خويش از اجابت الهى را فراهم مى‏آورند.امام باقر عليه السلام در اين‏باره فرموده است:«ان العبد يسال الله الحاجة فيكون من شانه قضاؤها الى اجل قريب او الى وقت‏بطى‏ء فيذنب العبد ذنبا فيقول الله تبارك وتعالى للملك: لا تقض حاجته واحرمه اياها، فانه تعرض لسخطى واستوجب الحرمان منى --- بنده ازخداوند حاجتى را مى‏خواهد و از شان خداست كه آن را درآينده‏اى نزديك يا با تاخير برآورده سازد، اما بنده مرتكب گناهى مى‏شود، پس، خداوند تبارك و تعالى به فرشته مى‏گويد: حاجت او را برميآور و او را از آن محروم گردان؛ زيرا كه او خود را در معرض خشم من نهاد و مستوجب محروميت ازسوى من شد .»( بحارالانوار، ج‏73، ص‏329، ح‏11 ( 3. ترك امر به معروف و نهى از منكر كسانى كه اين دو فريضه الهى را ترك مى‏كنند دعايشان مستجاب نخواهد شد. چنانكه پيامبرگرامى اسلام دراين‏باره فرموده است: «لتامرن بالمعروف ولتنهن عن المنكر او ليسلطن الله شراركم على خياركم ويدعوا خياركم فلا يستجاب لهم---)يا) امر به معروف و نهى از منكر كنيد، و يا)اين نتيجه پيش مى‏آيد كه (خداوند، بدترين شما را بر بهترين شما مسلط مى‏كند، و خوبترين شما دعا مى‏كنند، ولى مستجاب نمى‏شود»( بحارالانوار، ج‏75، ص‏311) 4.ستم و تجاوز به حقوق ديگران يكى ديگر ازموانع پذيرش دعا، تجاوز به حقوق ديگران است كه در روايات فراوانى براين مطلب تاكيد شده است .على عليه السلام فرمودند: «ان الله عزوجل اوحى الى عيسى بن مريم عليه السلام: قل للملاء من بنى اسرائيل . . . انى غير مستجيب لاحد منكم دعوة - ولاحد من خلقى - قبله مظلمة ---خداوند به عيسى بن مريم وحى فرمود: به اشراف)و بزرگان( بنى‏اسرائيل بگو: ... من هرگز دعاى كسى از شما يا ديگر آفريدگانم را كه برگردنش حقى ازديگران است، اجابت نخواهم كرد( الخصال، ص‏337، ح‏40( 5.كسب حرام پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه وآله فرمود: «ان العبد ليرفع يده الى الله ومطعمه حرام، فكيف يستجاب له وهذا حاله ---همانا بنده دستش را )براى دعا(به درگاه خدا بالا مى‏برد در حالى كه خوراكش حرام است . با چنين حالى، چگونه دعايش مستجاب مى‏شود؟»( ارشاد القلوب، ص‏149( 6.غفلت و بى‏خبرى 7.مخالفت ‏با حكمت الهى در برخى از موارد، انسان به خاطر نداشتن آگاهى، چيزى را از خدا مى‏خواهد كه با حكمت الهى سازگارى ندارد و به مصلحت او نيست، از اين رو دعايش مستجاب نمى‏شود . امام على عليه السلام در اين‏باره مى‏فرمايد: «ان كرم الله لا ينقض حكمته؛ فلذلك لا تقع الاجابة فى كل دعوة ---به راستى كه كرم)و بزرگوارى( خداى سبحان، حكمت او را نقض نكند؛ و از اين رو هر دعايى اجابت نشود» (غررالحكم، ح3478) 8.انجام ندادن فرامين الهي براي آگاهي بيشتر در زمينه ي استجابت دعا به سايت دانشجويي پرسمان ،بخش اخلاق رجوع كنيد.

       smreza121... : ميشه شرایط دعا کردنو بگید؟
       پرسمان : دوست گرامي. براي مطالعه در زمينه شرايط دعا كردن به سايت رجوع کنيد. موفق باشيد. http://akhlagh.porsemani.ir/term130

       smreza121... : ميشه جوابمو بدید
       پرسمان : لطفا اگر سوالی دارید در صفحه ویژه درج سوال http://www.porseman.org/q/newq.aspx مطرح فرمایید تا قابل پیگیری باشد.

       رضا سلیمی مقدم : سلام ميگ. من خیلی دوست دارم حاجتم برآورده شه اگ. حکمتش نباشه نمیشه دعا کنیم خدا.اگر حکمتش نیست کاری کن حکمتش بشه و حاجتمو برآورده کن؟

       مینو : از خدایی که این به التماس های ما گوش نمیده متنفرم متنفرم متنفرم
       پرسمان : این حرف مانند اين است كه بچه اي بگويد از پدر و مادري که هر چي مي خوام بهم نمي دهند متنفرم. در حالي که والدين حتما صلاح فرزند خود را در نظر دارند و اصلا درست نيست که هر چه او مي خواهد بدهند، کار عاقلانه اي نيست و اگر اين کار را بکنند همه عقلاي عالم ايشان را مذمت مي کنند. ما از خدايي گله داريم که عالم و حکيم و خالق و قادر مطلق است و در هر لحظه روزي ما را مي دهد و به تمام احوال بندگان آگاه است و حتي لحظه اي از ايشان غافل نيست و ارحم الراحمين است. اينگونه گلگي ها نشانگر جهل ما است. خدايا، ما بندگان ناآگاه خود را ببخش!

       زهرا : سلام.ممنون.اجرتون با امام زمان عج...

       zohoor : با سلام (خیلی محرمانه) من 3 سال است که برای آینده و شروع زندگی مشترکم دعا می کنم ولی اثری ندارد . سه سال پیش فال حافظ گرفتم و گفت دیگر موقعیت خوب برایت پیش نمی آید خوشی حال را به امید خوشی بهتر در آینده از دست نده ولی من .... حالا خیلی نگرانم که قضا و قدر الهی بر تنهایی من رقم خورده باشد و من تا آخر عمر تنها باشم .شما چه راه حلی را پیشنهاد می کنید.
       پرسمان : با سلام. همسر مناسب به طور قطع يكي از روزي هاي مهمي است كه بايد براي بدست آوردن آن تلاش و دعا كرد؛ ولي به اين نکته توجه داشته باشيد، که نداشتن برخي نعمت ها و روزي هاي الهي، به معناي محروميت از لطف خدا و نشانه غضب خداوند نيست. مگر همه ما از همه نعمت ها و روزي هاي الهي برخورداريم؟ به عنوان مثال مگر داشتن خانه بزرگ از روزي هاي الهي نيست؛ در حالي که بيشتر مردم از ان بي بهره هستند و هنوز عده زيادي حتي خانه ندارند. البته اين بدين معنا نيست که در راه رسيدن به خواسته هايمان تلاش نکنيم. نکته ديگر اين که در کتابي مي خواندم حدود 90 درصد نگراني هاي افراد، به وقوع نمي پيوندد. ولي قطعاً اين نگراني هاي بيجا زندگي ها را با مشکل مواجه مي سازد. به نظر مي رسد که مشکل شما، آن قدرها هم که شما گمان مي کنيد، جدي ولاينحل نيست. شما فکر مي کنيد همه درهاي اميد به روي شما بسته شده و در يک بن بست جدي قرار گرفته ايد که نه راه به پيش دارد و نه راه پس. بزرگ جلوه دادن مشکل، منفي بافي، سوء ظن و افکار پوچ انسان را مستأصل و مأيوس مي کند و باعث تخريب روح و جسم انسان مي شود. در مورد فال حافظ، بايد خدمتتان عرض کنيم که اولاً فال حافظ که نمي تواند ملاک اتفاقات آينده باشد؛ قطعاً شما با همت و تلاش خودتان مي توانيد آينده خوبي را براي خود رقم بزنيد. ثانياً چه بسا معني درستي از فالي که برايتان آمده، نشده است. پس سعي کنيد خيلي اين مساله را جدي قلمداد نکنيد. در مورد ازدواج و انتخاب همسر برخي موانع مربوط به جامعه است (که از حيطه اختيار شخص خارج است) و برخي موانع مربوط به خود شخص مي باشد. شما بايد سعي کنيد موانعي را که مربوط به شماست، برطرف نماييد. مثلا داشتن انتظارات بيجا و يا اخلاق هاي ناپسند که در زندگي خانوادگي مشکل ساز هستند، از جمله موانعي هستند که خود شخص مي تواند آنها را برطرف نمايد. در مجموع در يك جمع‏بندى کلي معلوم مى‏شود كه بعضى عوامل اين مشكل در دست شما يا كس ديگرى نيست كه در اين صورت نبايد نگران آن باشيد و ذهن خود را به آن مشغول نماييد به گونه‏اى كه مانع زندگى روزمره و درسى و تحصيلات علمى و ديگر امور شود. زيرا انسان نمى‏تواند تمام شرائط و امكانات را بر وفق مراد خود فراهم نمايد ولى مى‏تواند خود را با شرائط موجود وفق دهد و هماهنگ سازد در صورت اول هميشه نگران و ناراحت و غمگين و افسرده خواهد بود و در صورت دوم با ابتكار و خلاقيت و بهره‏مند شدن از ديگر توانمنديهاى خود، شاد و با نشاط زندگى خواهد كرد و فعّال و سر زنده با همان امكانات و شرائط موجود، زندگى را بر خود سهل و آسان خواهد گرفت. بنابراين هيچ گاه نبايد اين موضوع مانع عمده‏اى بر راه ادامه زندگى و... شود. علاوه بر اين مطمئن باشيد اگر به خداوند متعال توكل كنيد و تمام امور زندگى خود را به او واگذار كنيد، خداوند به بهترين وجه و شكل به آن رسيدگى خواهد كرد زيرا او خير و صلاح بندگانش را بهتر از من و شما مى‏داند. خداوند در سوره بقره آيه 216 مى‏فرمايد: « ... و عسى ان تكرهوا شيئا و هو خير لكم و عسى ان تحبوا شيئا و هو شرٌ لكم و الله يعلم و انتم لا تعلمون». گاهي اوقات شما از چيزي ناراحت هستيد، در حالي که آن مطلب به نفع شماست و گاهي چيزي را دوست داريد و در مورد آن خوشحاليد در حالي که به ضرر شماست. چه بسا اين تاخير در ازدواج به مصلحت شما باشد و موردي بسيار مناسب تر از آنچه در ذهنتان است برايتان پيدا شود. در پايان متذکر مي شويم اطلاعاتي که از شما داريم بسيار محدود است و اين امر توانايي پاسخگويي ما را پايين مي آورد. اگر اطلاعات دقيق تري ارائه نماييد با کمال ميل در خدمتتان هستيم. با آرزوي موفقيت براي شما. اظهار نظر دقيق شما درباره پاسخ‏ها [با ذكر كد سوال] موجب تكامل و پويايي كار ماست.

       amirmasood_5... : يه سوالي؟ شما كسي را هم مي شناسيد كه پيش خدا منزلتي داشته باشه تا بشه به وسيله ي اوون از خدا چيزي خواست؟ ممنون.خيلي عالي بود.جواب خيلي از سوالهامو گرفتم.
       پرسمان : بله قطعا! «بارخدایا! اگر من نزدیک تر از محمد و آل محمد (علیهم صلوات الله) ... واسطه و شفیعی نزد تو می یافتم حتما او را شفیعان خودم قرار می دادم...»(زیارت جامعه کبیره)

 نظر سنجي: عالي خوب متوسط  ضعيف  

     نظر متني:
    
نام/نشاني ايميل :
     متن :
              
                                                                         
               

     ارسال براي دوستان :
     نام شما:    نشاني ايميل:  
   
      

 



ويژه


انتشار اينترنتي مطالب يا چاپ در نشريات دانشجويي با ذکر منبع موجب امتنان است

نقل مطالب در ديگر نشريات با اطلاع ين مجموعه و ذکر منبع بلامانع است

بري چاپ در کتب، کسب اجازه کتبي الزامي است

اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها