خانه> تاريخ و سيره >709


149

اول و پانزدهم هر ماه مهمان شماييم

 

بنام خدا - نسخه سوم نرم افزار پرسمان ويژه اندروید آماده شد

منو

بايگاني موضوعي
بايگاني شماره اي
گفتگوي زنده
عضويت
پرسش و پاسخ
پيگيري پاسخ
پاسخ سوالات غيرخصوصي
طرح سوال و ارتباط با ما

احكام نماز و روزه دانشجوي مسافر


جستجو



 

بورس مقالات

ابراز محبت دختر به...
درمان خود ارضايي ب...
پيامدهاي خودارضايي...
قرص شب امتحان (تار...
نظرات مقاله «پيامد...
احضار روح با نعلبك...
هولوكاست چيست؟
همجنسگرايي، علل و ...
گناهان كبيره
رابطه دختر و پسر
چشم چراني، آثار و ...
چگونه از ياران اما...
عجم، دشمن اهل بيت؟...
تقويت اراده در انج...
علامت قبولي توبه
ماجراي دختران و پس...
شيوه هاي همسريابي
اخلاق پيامبر (4) -...
نقش قرآن در زندگي ...
احكام نماز و روزه ...
شوخي هاي پيامبر
چه كنم گناه نكنم؟!
چگونه با تقوي شوم
همه شرايط وضو
گرايش دختران آمريك...
اثر بيدار ماندن بي...
چرا فقط بي حجابي! ...
جلسه خواستگاري
...

اگه روسري خود را ب...
ايميل هايي از شيطا...
جايگاه و ارزش نماز...
چرا جنگ را ادامه د...
دفتر 30 پرسش ها و ...
اخلاق پيامبر(2)- م...
موي بلند و وضو
خاطره اي جالب از ز...
اخلاق پيامبر - توص...
امام خميني(ره) و غ...
تا باشگاه هسته اي
مصحف فاطمه (س)

آمار سایت


تعداد مقالات:
1994

بازدید مقالات:
6095467

بازدید سوالات:
2557666



برون رفت از فتنه ها (2) بازديد: 3687

  نظر بدهيد  /   راي بدهيد  /   ارسال به دوستان  /   طرح سوال


چگونگی برخورد اميرالمومنين با فتنه‌ها

رويارويي امام علي(ع) با حوادث و فتنه‌هاي فردي و اجتماعي مي‌تواند شاخص روشني براي مردمان در طول تاريخ باشد که به برخي از آن نمونه‌ها اشاره مي‌شود:

 برخورد با اغتشاشات

واقعيت آن است كه تغيير حكومت  و حاكميت به طور معمول براي مردم مشكلات فراواني را پيش مي آورد. به همين جهت اصل اوليه حفظ حكومت و حاكميت و همياري در پيشرفت و آرامش جامعه است؛ مگر اينكه ظلم حاكم و حكومت و يا تضاد حكومت با اركان اساسي دين به حدي برسد كه عنوان طاغوت سزاوار آن باشد. در اين صورت كناره گيري از آن و مبارزه و براندازي آن لازم است. در غير اين صورت بر همگان لازم است در حفظ و پاسداشت حكومت و حاكميت تلاش كنند و از هرگونه اغتشاش و اختلال دوري كنند. به طوري كه اگر همگي مي پذيريم حتي آسيب به يك شهروند زن يهودي بسيار ناپسند است و بنابر گفته امام علي عليه السلام سزاوار است كسي از شنيدن اين خبر ناگوار بميرد.

حال كه آسيب به يك نفر به اين اندازه مهم است، به طور حتم آسيب زدن به حيثيت يك نظام به ويژه اگر به عنوان نظام اسلامي در جهان شهرت داشته باشد، از اهميت بسيار بيشتري برخوردار است و مجازات بسيار سنگين تري را به دنبال دارد. چنان كه امام علي عليه السلام درباره كساني كه در واقعه نهروان در برابر حكومت ايستادند، فرموده اند: اگر اينها تنها خون يك نفر را ريخته بودند سزاوار بود كه همگي آنها كشته شوند. حال آن كه فتنه و قتل آنها بيشتر است.

بر همین اساس؛ امام معصوم كه از آزار حتي به يك مورچه به دور بود، حدود چهار هزار نفر از كساني را كه در برابر نظام اسلامي ايستاده بودند، از بين برد. اين همان بصيرت و شجاعت در كنار مدارا و رأفت است.

جلوگيري از سوء استفاده دشمنان

«ابوسفيان» بعد از رحلت پيامبر صلي الله عليه و آله در حالي که علي(ع) و عباس عموي پيامبر(ص) خيره خيره رفتارش را زير نظر داشتند با صداي  رسا  مطالبی بدين معنا خواند :

« بني هاشم نگذاريد مردم به  شما طمع کنند ، مخصوصا قبيله تيم بن مرّه و عديّ[1] ، خلافت تنها از آن شما ست ، کسي جز علي شايستگي آن را ندارد ، اي أبا الحسن دستت را با حزم و درايت دراز کن ، همانا تو شايسته ترين فرد براي اين کار هستي »[2]

سپس با صداي بلند گفت : اي بني هاشم ، اي فرزندان عبد مناف ، آيا راضي شده ايد أبوفصيل اين فرد پستِ فرزند پست ، بر شما حکومت کند ، اگر بخواهيد من مدينه را برايتان پر از نيروي نظامي مي‌کنم .

حضرت در پاسخ وي فرمودند : « ارجع يا أباسفيان ، فوالله ما تريد الله بما تقول ،‌ومازلت تکيد الإسلام و أهله ، و نحن مشاغيل برسول الله صلّي الله عليه و آله ، و علي کلّ امريء ما اکتسب.... » [3]  « أبو سفيان  برگرد ،  به خدا قسم تو براي خدا  اين  پيشنهاد  را  نمي‌کني ،  تو همواره در پي ضربه زدن به اسلام و فريفتن مسلمانان بوده اي ، ما اکنون  مشغول رسيدگي به کار [تدفين] رسول خدا (ص)  هستيم ، و هر کسي مسئول عمل خود  خواهد بود. » [4]

سپس ابو سفيان  به طرف مسجد رفت و بني اميه را براي گرفتن خلافت تحريک کرد ولي کسي به دنبالش نرفت.[5]

قراين موجود در سيره گفتاري و رفتاري اميرمؤمنان(ع) نشانگر آن است كه سياست آن حضرت در اوايل حكومتش، تأييد زباني توأم با مخالفت در برابر بدعت‌ها بوده است.

علت گزينش اين سياست اين بود كه حضرت، دشمن اصلي و خطرناك اسلام و مسلمانان را معاويه و اطرافيانش مي‌دانست و طرح اختلاف‌هايش با خلفا را در آن شرايط به سود دشمن و به زيان جامعه مي‌ديد؛ چرا كه حملات صريح و علني به شيخين موجب جريحه‌دار شدن احساسات طرفداران شيخين و از هم گسيختن سپاه مسلمانان مي‌شد و زمينه پيروزي و سلطه زودرس معاويه بر جهان اسلام را فراهم مي‌آورد.

در اوايل حكومت حضرت در اظهار نظرهاي علني سعي مي‌كرد از خليفه اول و دوم سخن به ميان نيايد؛ ولي در مواردي كه به ناچار مي‌بايست موضع خود را نسبت به آنان معين نمايد، براي حفظ وحدت جامعه از آنها حمايت مي‌كرد.

در نامه به مردم مدائن هنگام ابقاي حذيفة‌بن‌يمان به عنوان استاندار مدائن فرمود:

پس از مرگ [پيامبر(ص)] عده‌اي از مسلمانان دو نفر را برگزيدند كه از روش و سيره‌شان خشنود بوده‌اند و آنها آنچه را كه خدا خواست، پياده كردند.[6]

غالب خطبه‌ها و سخنان انتقادآميز علني امام علي(ع) نسبت به خليفه اول و دوم پس از جنگ صفين ايراد شده است. به عنوان نمونه نامه حضرت خطاب به شيعيان كه حاوي جملات سنگين به شيخين مي‌باشد، پس از فتح مصر و شهادت محمد‌بن‌ابي‌بكر ايراد شده[7] و يا خطبه شقشقيه كه در بردارنده انتقادهاي صريح و علني آن حضرت نسبت به جناب ابوبكر و عمر مي‌باشد بعد از جنگ صفين و نهروان ايراد گرديد.[8]

ابن ابي الحديد مي‌گويد: علي يارانش را براي نبرد با خوارج آماده ساخت و فرمود: بر آنها هجوم بريد! پيروزي با شماست. به خدا سوگند از جمع شما ده نفر کشته نخواهد شد و از آنان نيز کمتر از ده نفر زنده نخواهند بود». پيشگويي حضرت درست از کار درآمد و از سپاه امام علي 9 نفر شهيد واز سپاه خوارج فقط هشت نفر از جنگ سالم گريختند![9]

به علي(ع) خبر رسيد که تعدادي از دشمنان در خانه خواهر حضرت «ام هاني» پناهنده و مشغول توطئه هستند. حضرت لباس رزم پوشيده و به صورت ناشناخته به در خانه خواهر رفت و در خانه را کوبيد! ام هاني درب را باز کرد. علي(ع) گفت: آنهايي که در اين خانه پناهنده شدند را بيرون کن!

ام هاني گفت من دختر عموي پيامبر و خواهر علي هستم و نبايد با من اينگونه برخورد کني!

علي(ع) گفت: اينها دشمنان پيامبرند و سپس لباس رزم از خود برگرفت و ام هاني فهميد که او برادرش علي بن ابيطالب است؛ آنگاه دشمنان را از خانه بيرون کرد![10]

کلمات امام علي(ع) در برون رفت از فتنه ها

أَيُّهَا النَّاسُ شُقُّوا أَمْوَاجَ الْفِتَنِ بِسُفُنِ النَّجَاةِ وَ عَرِّجُوا عَنْ طَرِيقِ الْمُنَافَرَةِ وَ ضَعُوا تِيجَانَ الْمُفَاخَرَةِ أَفْلَحَ مَنْ نَهَضَ بِجَنَاحٍ أَوِ اسْتَسْلَمَ فَأَرَاحَ (پس از وفات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و ماجراى سقيفه، عباس و ابو سفيان، پيشنهاد خلافت داده كه با امام عليه السّلام بيعت كنند)

حضرت فرمودند: «اى مردم، امواج فتنه‌ها را با كشتى‌هاى نجات درهم بشكنيد، و از راه اختلاف و پراكندگى بپرهيزيد، و تاج‌هاى فخر و برترى جويى را بر زمين نهيد، رستگار شد آن كس كه با ياران به پاخاست، يا كناره گيرى نمود و مردم را آسوده گذاشت».

«إِنَّمَا بَدْءُ وُقُوعِ الْفِتَنِ أَهْوَاءٌ تُتَّبَعُ وَ أَحْكَامٌ تُبْتَدَعُ يُخَالَفُ فِيهَا كِتَابُ اللَّهِ وَ يَتَوَلَّى عَلَيْهَا رِجَالٌ رِجَالًا عَلَى غَيْرِ دِينِ اللَّهِ فَلَوْ أَنَّ الْبَاطِلَ خَلَصَ مِنْ مِزَاجِ الْحَقِّ لَمْ يَخْفَ عَلَى الْمُرْتَادِينَ وَ لَوْ أَنَّ الْحَقَّ خَلَصَ مِنْ لَبْسِ الْبَاطِلِ انْقَطَعَتْ عَنْهُ أَلْسُنُ الْمُعَانِدِينَ وَ لَكِنْ يُؤْخَذُ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ وَ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ فَيُمْزَجَانِ فَهُنَالِكَ يَسْتَوْلِي الشَّيْطَانُ عَلَى أَوْلِيَائِهِ وَ يَنْجُو الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ الْحُسْنى»[11]

پس از پايان جنگ صفّين و ماجراى حكميّت در سال 38 هجرى در شهر كوفه حضرت فرمودند: «همانا آغاز پديد آمدن فتنه‌ها، هوا پرستى، و بدعت گذارى در احكام آسمانى است، نوآورى‌هايى كه قرآن با آن مخالف است، و گروهى «با دو انحراف ياد شده» بر گروه ديگر سلطه و ولايت يابند، كه بر خلاف دين خداست. پس اگر باطل با حق مخلوط نمى‌شد، بر طالبان حق پوشيده نمى‌ماند، و اگر حق از باطل جدا و خالص مى‌گشت زبان دشمنان قطع مى‌گرديد. امّا قسمتى از حقّ و قسمتى از باطل را مى‌گيرند و به هم مى‌آميزند ، آنجاست كه شيطان بر دوستان خود چيره مى‌گردد و تنها آنان كه مشمول لطف و رحمت پروردگارند نجات خواهند يافت».

«فَلَا تَكُونُوا أَنْصَابَ الْفِتَنِ وَ أَعْلَامَ الْبِدَعِ وَ الْزَمُوا مَا عُقِدَ عَلَيْهِ حَبْلُ الْجَمَاعَةِ وَ بُنِيَتْ عَلَيْهِ أَرْكَانُ الطَّاعَةِ وَ اقْدَمُوا عَلَى اللَّهِ مَظْلُومِينَ وَ لَا تَقْدَمُوا عَلَيْهِ ظَالِمِينَ وَ اتَّقُوا مَدَارِجَ الشَّيْطَانِ وَ مَهَابِطَ الْعُدْوَانِ وَ لَا تُدْخِلُوا بُطُونَكُمْ لُعَقَ الْحَرَامِ فَإِنَّكُمْ بِعَيْنِ مَنْ حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَعْصِيَةَ وَ سَهَّلَ لَكُمْ سَبِيلَ الطَّاعَةِ»[12] ؛ «پس سعى كنيد كه شما پرچم فتنه‌ها و نشانه‌هاى بدعت‌ها نباشيد، و آنچه را كه پيوند امت اسلامى بدان استوار، و پايه‌هاى طاعت بر آن پايدار است، بر خود لازم شماريد و بر خدا، ستمديده وارد شويد نه ستمگر، و از گرفتار شدن به دام‌هاى شيطان، و قرار گرفتن در وادى دشمنى‌ها بپرهيزيد، و لقمه‌هاى حرام به شكم خود راه ندهيد، شما برابر ديدگان خداوندى قرار داريد كه گناهان را حرام كرد و راه اطاعت و بندگى را آسان فرمود».

قَالَ: (عليه‌السلام) « كُنْ فِي الْفِتْنَةِ كَابْنِ اللَّبُونِ لَا ظَهْرٌ فَيُرْكَبَ وَ لَا ضَرْعٌ فَيُحْلَبَ »[13] ؛ «در فتنه‌ها، چونان شتر دوساله باش، نه پشتى دارد كه سوارى دهد، و نه پستانى تا او را بدوشند».

 

پي نوشت ها:

[1] - مقصود قبيله خليفه اول و دوّم است .

[2] -   بني هاشم لاتطمعوا الناس فيکم                        و لا سيّما تيم بن مرّه أو عديّ

          فما الأمر  إلا فيکم و إليکم                                       وليس لها إلا أبو حسن عليّ

         أبا حسن فاشدد بها کفّ حازم                            فإنّک بالأمر الذي يُرتجي مليّ

[3] -  الارشاد ، ج1 ، ص 190

[4] - از جمله ما مشغول کار رسول خدا (ص) هستيم بر مي‌آيد اين گفتگو زماني رخ داد که هنوز خلافت ابوبکر تثبيت نشده بود و رسول خدا (ص) به خاک سپرده نشده بود.

[5] -  رک : الارشاد ، ج1 ، ص 190

[6]. حسن‌بن أبي الحسن ديلمي، ارشاد ‌القلوب، جزء ثاني، ص 150 و 151، محمدباقر مجلسي، همان، ج 28، ص 88 و 89 و سيد علي‌خان شيرازي، الدرجات الرّفيعه، ص 289 و محمودي، همان، ج 4، ص 24.

[7]. بنگريد به: ثقفي، همان، ص 199.

[8]. شاهد اين مدعا اين است كه حضرت در ذيل خطبه جنگ نهروان و خروج خوارج از دين اشاره مي‌كند اين نشان مي‌دهد خطبه پس از جنگ صفين ايراد گرديده است. بنگريد به: نهج‌البلاغه، خ 3.

[9] شرح نهج البلاغه، ابن ابي الحديد، ج 2، ص 273.

[10] ارشاد شيخ مفيد، ص 72، به نقل از الگوهاي رفتاري علي(ع)، ج 2، محمد دشتي، ص 160.

[11] خطبه 50 .

[12] خطبه 151.

[13] حكمت 1 .



نظر شما راجع به اين مقاله

 

 نظر سنجي: عالي خوب متوسط  ضعيف  

     نظر متني:
    
نام/نشاني ايميل :
     متن :
              
                                                                         
               

     ارسال براي دوستان :
     نام شما:    نشاني ايميل:  
   
      

 



ويژه


انتشار اينترنتي مطالب يا چاپ در نشريات دانشجويي با ذکر منبع موجب امتنان است

نقل مطالب در ديگر نشريات با اطلاع ين مجموعه و ذکر منبع بلامانع است

بري چاپ در کتب، کسب اجازه کتبي الزامي است

اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها