خانه> اخلاق و عرفان >53


149

اول و پانزدهم هر ماه مهمان شماييم

 

بنام خدا - نسخه سوم نرم افزار پرسمان ويژه اندروید آماده شد

منو

بايگاني موضوعي
بايگاني شماره اي
گفتگوي زنده
عضويت
پرسش و پاسخ
پيگيري پاسخ
پاسخ سوالات غيرخصوصي
طرح سوال و ارتباط با ما

احكام نماز و روزه دانشجوي مسافر


جستجو



 

بورس مقالات

ابراز محبت دختر به...
درمان خود ارضايي ب...
پيامدهاي خودارضايي...
قرص شب امتحان (تار...
نظرات مقاله «پيامد...
احضار روح با نعلبك...
هولوكاست چيست؟
همجنسگرايي، علل و ...
گناهان كبيره
رابطه دختر و پسر
چشم چراني، آثار و ...
چگونه از ياران اما...
عجم، دشمن اهل بيت؟...
تقويت اراده در انج...
علامت قبولي توبه
ماجراي دختران و پس...
شيوه هاي همسريابي
اخلاق پيامبر (4) -...
احكام نماز و روزه ...
نقش قرآن در زندگي ...
شوخي هاي پيامبر
چه كنم گناه نكنم؟!
چگونه با تقوي شوم
همه شرايط وضو
جلسه خواستگاري
...

گرايش دختران آمريك...
اثر بيدار ماندن بي...
چرا فقط بي حجابي! ...
اگه روسري خود را ب...
ايميل هايي از شيطا...
دفتر 30 پرسش ها و ...
لیست کتب اداره مشا...
جايگاه و ارزش نماز...
چرا جنگ را ادامه د...
اخلاق پيامبر(2)- م...
خاطره اي جالب از ز...
موي بلند و وضو
اخلاق پيامبر - توص...
شيوه هاي کنترل نفس...
امام خميني(ره) و غ...

آمار سایت


تعداد مقالات:
2090

بازدید مقالات:
6486519

بازدید سوالات:
2584781



نقش روزه در آزادي معنوي انسان بازديد: 6600

  نظر بدهيد  /   راي بدهيد  /   ارسال به دوستان  /   طرح سوال


اثرات تربيتى، اجتماعى و بهداشتى روزه چيست؟
جواب:
روزه ابعاد گوناگونى دارد و آثار فراوانى از نظر مادى و معنوى در وجود انسان مى‏گذارد كه از همه مهمتر «بعد اخلاقى» و فلسفه تربيتى آن است. فلسفه تربيتي روزه در صورتي قابل درك خواهد بود كه ما بر ضرر انساني اسارت در خود و تمنيات نفساني واقف و با نقش و اهميت آزادي معنوي در شكل گيري خود انساني آشنا باشيم. روزه قادر است ما را از خود پرستي و اسارت در خود و خواسته هاي نفساني برهاند و به انسان حريت و آزادگي ببخشد و مرتبه انساني او را تقويت نمايد.
به هر ميزان كه انسان اسير خواهش هاي نفساني خود طبيعي است، به همان ميزان از اختيار و انسانيت ضعيف تري برخوردار است و در مقابل به هر ميزان كه بر درجات آزادي معنوي انسان افزوده مي شود ، بر درجات اختيار و انسانيت در او نيز افزوده خواهد شد.
ماه رمضان ماه آزاد سازي خود حقيقي از تمنيات نفساني، زياده خواهانه و اسارت بخش خود طبيعي است. انسان با تقويت اراده و اختيار انسان مي شود و با عبادت و پرستش خداي به كمال مي رسد. ما در ماه رمضان قادر خواهيم بود با روزه گرفتن و امساك از تمايلات نفساني و استفاده از برنامه هاي جامع عبادي و معنوي ، هم بر درجات انساني خود بيفزاييم و هم به مراتبي از كمال و قرب به خداي نايل آييم.انشاالله.
در آموزه هاي ديني به آثاري درمورد روزه اشاره شده است كه بايد توجه داشته باشيم اين آثار در نهايت و به صورت كلان، به همان تقويت آزادي و معنويت در انسان خواهد انجاميد. آثار ذكر شده عبارتند از:

يك. اثرات تربيتى و روان شناختى روزه:
1-1. تلطيف روح‏
روح انسان در تدبير بدن است و بدن بدون تدبير روح، مانندكشتى بدون ناخدا است. در ماه مبارك رمضان به دليل امساك از خوردن و آشاميدن و محدود كردن آن به ساعاتى مشخص و نيز كنترل حواس مانند چشم و گوش و تمامى مجارى ورود اطلاعات به درون ذهن انسان فراغت روح و نفس انسانى بيشتر فراهم شود. فعاليت روح براى پرداخت به امور مادى و دنيوى كاهش مى‏يابد و امكان پرداخت به امور معنوى بيشتر مى‏شود در نتيجه روح از لطافت بيشترى برخوردار مى‏گردد.

2-1. تقويت اراده‏
يكى از آثار تربيتى روزه اين است كه به حكومت عادت و شهوت بر انسان پايان مى دهد و انسان را از بردگى تمنيات نفسانى رها مى سازد . خـطـرنـاكـتـرين و بدترين حكومتها , حكومت عادت بد و بندگى نفس است ; چه بسا يك اعتياد كوچك - مانند اعتياد به سيگار - به عزت نفس انسانى لطمه جبران ناپذيروارد مى سازد تا چه رسد بـه اعـتـيـادهاى ديگر. انسان آزاد كسى است كه هيچ نوع عادت نامطلوبى بر او حكومت نكند و با اراده آهـنـيـن خـود حكومت هر نوع عادتى را سركوب سازد و يك چنين آزادگى و كمال روحى به مقاومت و پايدارى نيازمند است كه روزه پديد آورنده آن است.
خداوند برنامه روزه دارى را به گونه‏اى تنظيم كرده است كه انسان بايد در ساعت مقررى از خوردن و آشاميدن امساك كند و در يك ساعت خاصى، مى‏تواند آزادانه بخورد و بياشامد و از لذت‏هاى حلال استفاده كند. ملزم شدن انسان‏ها به اجراى دقيق اين برنامه و تكرار آن طى يك ماه، تمرين بسيار مناسبى براى عادت دادن نفس به امورى غير از آنچه در ماه‏هاى ديگر عادت كرده بود و اين عمل قطعاً عزم و اراده انسان را تقويت مى‏كند.

3-1. كنترل غرايز و تعديل آنها
روزه‏دار بايد در حال روزه - با وجود گرسنگى و تشنگى - از غذا و آب و نيز ساير لذات از قبيل لذت جنسى چشم پوشى نموده و عملا ثابت كند كه او همچون حيوانات، در بند اسطبل و آب و علف نيست. او مى‏تواند زمام نفس را به دست گيرد و بر هوس‏ها و شهوات خود مسلط شود و اين امر باعث مى‏گردد كه غرايز به كنترل او در آيد و علاوه بر اين، در بهره ورى از آنها تعديلى به وجود آيد.
خلاصه اينكه روزه انسان را از عالم حيوانيت ترقى داده و به جهان فرشتگان صعود مى‏دهد.
تقوا و پرهيزگارى در تربيت اخلاق اسلامى يك مسلمان، نقش بسيار مهمى دارد و براى رسيدن به اين صفت شايسته است كه بهترين عبادت در ماه صيام، مبتنى بر آن است كه خداوند مى‏فرمايد: «لعلكم تتقون» كه نتيجه و علت غايى روزه، تقوا از محارم الله است.
وقتى پيامبر(ص) در خطبه «شعبانيه» فضايل ماه رمضان و روزه را برشمرد، اميرمؤمنان على(ع) پرسيد: بهترين اعمال در اين ماه چيست؟ در پاسخ پيامبر(ص) فرمود: «الورع عن محارم الله»؛ «پرهيز و اجتناب از معاصى و گناهان است». بنابراين روزه عامل بازدارنده از گناه و عامل سركوب كننده نفس عصيانگر است كه روزه دار با انجام دادن اين دستور الهى به نحو احسن روح تقوا و پرهيزگارى را در خويش زنده مى‏كند؛ زيرا كه با روزه و در ماه مبارك رمضان، اصلاح نفس و تربيت آن و تقوا پيشه كردن به مراتب آسان‏تر است؛ زيرا گرسنگى و ديگر محروميت‏هاى روزه، شعله‏هاى سركش غرايز حيوانى و هواهاى نفسانى را خاموش مى‏سازد.
به عبارت ديگر روزه شكم را - كه منبع همه فتنه‏ها و مصدر همه شرها است - كنترل مى‏كند؛ زيرا هرگاه شكم از حرام و شبهه پر شد، شهوت تحريك مى‏شود و خواهش‏هاى باطل و تخيّلات عاطل در نفس خطور مى‏كند؛ چنان كه در حديث است: «انى اخاف عليكم من البطن والفرج»؛ و شهوت فرج از شهوت بطن ناشى مى‏شود. اگر شكم عفيف باشد و به قدر ضرورت اكتفا كند و از حرام و شبهه اجتناب نمايد، بدون شك فرج نيز عفيف مى‏شود و هرگاه هر دو عفيف شد حيات دل - از صفا و جلاى باطن - حاصل خواهد شد.

4-1. تقويت روحيه ايثار و نوع دوستى‏
انسان موجودى است اجتماعى و انسان كامل كسى است كه در همه ابعاد وجودى رشد كند. روزه گرفتن بعد اجتماعى انسان را در كنار ساير ابعاد رشد مى‏دهد؛ اما چگونه و با چه مكانيزمى؟ شكى نيست كه روزه يك درس مساوات و برابرى در ميان افراد اجتماع است. با انجام دادن اين دستور مذهبى، اولا افراد متمكن هم وضع گرسنگان و محرومان اجتماع را به طور محسوس در مى‏يابند و هم به دنبال آن درك، به اين نتيجه مى‏رسند كه بايد به فكر بيچارگان و محرومان بود. البته ممكن است با توصيف حال گرسنگان و محرومان، سيران را متوجه حال گرسنگان ساخت؛ ولى اگر اين مسأله جنبه حسى و عينى پيدا كند؛ اثر بيشترى دارد و روزه به اين موضوع مهم اجتماعى رنگ حسى مى‏دهد و اگر اين بعد اجتماعى انسان رشد كند، نسبت به هم‏نوعان خود بى تفاوت نمى‏شود و دردهاى فراگير اجتماعى (مانند فقر و گرسنگى) را حس مى‏كند و مصداق اين سخن حكيمانه سعدى مى‏شود كه:

كه در آفرينش ز يك گوهرند

    بنى آدم اعضاى يك پيكرند

دگر عضوها را نماند قرار

    چو عضوى به درد آورد روزگار

روزه زنده كننده عواطف انسانى است . افـراد ثروتمند و متمكن كه در طول سال بر سر سفره هاى رنگين مى نشينند و از افراد گرسنه كه در طـول سـال بسان روزه داران تا شب گرسنه مى مانند بى خبرند , با روزه گرفتن و گرسنگى سـراسر روز به ياد چنين افرادى افتاده و از درد دل آنها آگاه مى شوند و در نتيجه روح و روان آنها تـجليگاه عالى ترين عواطف انسانى مى گردد و به فكر كم كردن فاصله طبقاتى وبرطرف ساختن نيازمنديهاى طبقه مستمند مى افتند . چه خوب است كه طبقه مرفه ازطريق اين عبادت طعم گرسنگى و تشنگى را بچشند , سپس به فكر رفع نيازمندى طبقه اى افتند كه هرگاه به همان حال بمانند و آتش خشم آنها شعله ور گردد , هـمه چيز را مى سوزاند و زندگى را نابود مى سازد روزه ماه رمضان نمودارى از مساوات و اتحاد اسـت ; زيـرا در ايـن ماه تمام طبقات -اعم از مرفه و غير مرفه - به تمنيات نفسانى پشت پا زده و هماهنگ مى گردند.
به راستى اگر كشورهاى ثروتمند جهان و اغنيا، چند روز از سال روزه بدارند و طعم گرسنگى را بچشند، باز هم اين همه گرسنه در جهان خواهد بود؟! آيا ميليون‏ها انسان با سوء تغذيه و كمبود مواد غذايى مواجه خواهند بود؟!

دو. اثرات بهداشتى و درمانى روزه:
بدون ترديد در طب امروز و طب قديم، اثر معجزه آساى امساك در درمان انواع بيمارى‏هاى جسمانى و روانى به اثبات رسيده است. عامل بسيارى از بيمارى‏هاى جسمانى، زياده روى در خوردن غذاهاى مختلف است.
پيامبر خدا(ص) فرمود: «المعدة بيت كل داء و الحمئة رأس كل دوا»؛ «معده مركز و خانه هر دردى است و پرهيز و اجتناب (از غذاهاى نامناسب و زيادخورى) اساس و رأس هر داروى شفا بخش است».بحارالانوار، ج 14، ص همان‏طور كه منشأ بسيارى از بيمارى‏هاى روانى، افكار غلط، سوء ظن، گناه و شناخت غير معقول و غير منطقى است و روزه هم در خوردن و آشاميدن برنامه‏اى خاص را ارائه مى‏دهد و با ايجاد محدوديت هايى، معده و دستگاه گوارشى را تقويت مى‏كند و هم با كنترل افكار، اجتناب از گناه روان انسان را از آلودگى‏ها باز مى‏دارد.
به عبارت ديگر روزه زباله‏ها و مواد اضافى و جذب نشده بدن را مى‏سوزاند و در واقع بدن را «خانه تكانى» مى‏كند و روح را با تلاوت قرآن و خواندن ادعيه ويژه تقويت مى‏كند و خلاصه اينكه با روزه، سلامتى جسمانى و روانى انسان تضمين مى‏شود و بر همين اساس پيامبر اسلام(ص) فرمود: «صوموا تصحوا»؛ «روزه بگيريد تا سالم شويد»همان، ص 255.. روزه اگر با شرايطى كه دارد انجام شود، اثرات مهم تربيتى، اجتماعى و بهداشتى براى انسان دارد.

منابع براى مطالعه بيشتر:
الف. روزه، روش نوين، دكتر الكسى سوفورين براى درمان بيمارى‏ها؛ ترجمه جعفر امامى.
ب. روزه، درمان بيمارى‏هاى روح و جسم؛ سيد حسين موسوى لاهيجى، انتشارات جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
پ. رساله نوين فقهى پزشكى، مسائل درمانى ج‏2؛ عبدالكريم بى آزار شيرازى، دفتر نشر فرهنگ اسلامى.
ت. اولين دانشگاه و آخرين پيامبر، ج‏3؛ دكتر سيد رضا پاك‏نژاد، انتشارات كتابفروشى اسلاميه.

 

نويسنده : سيدمصطفي علم خواه
Elmkhah@porseman.org



نظر شما راجع به اين مقاله

 

 نظر سنجي: عالي خوب متوسط  ضعيف  

     نظر متني:
    
نام/نشاني ايميل :
     متن :
              
                                                                         
               

     ارسال براي دوستان :
     نام شما:    نشاني ايميل:  
   
      

 



ويژه


انتشار اينترنتي مطالب يا چاپ در نشريات دانشجويي با ذکر منبع موجب امتنان است

نقل مطالب در ديگر نشريات با اطلاع ين مجموعه و ذکر منبع بلامانع است

بري چاپ در کتب، کسب اجازه کتبي الزامي است

اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها