خانه> اخلاق و عرفان >45


149

اول و پانزدهم هر ماه مهمان شماييم

 

بنام خدا - نسخه سوم نرم افزار پرسمان ويژه اندروید آماده شد

منو

بايگاني موضوعي
بايگاني شماره اي
گفتگوي زنده
عضويت
پرسش و پاسخ
پيگيري پاسخ
پاسخ سوالات غيرخصوصي
طرح سوال و ارتباط با ما

احكام نماز و روزه دانشجوي مسافر


جستجو



 

بورس مقالات

ابراز محبت دختر به...
درمان خود ارضايي ب...
پيامدهاي خودارضايي...
قرص شب امتحان (تار...
احضار روح با نعلبك...
نظرات مقاله «پيامد...
هولوكاست چيست؟
همجنسگرايي، علل و ...
گناهان كبيره
رابطه دختر و پسر
چشم چراني، آثار و ...
چگونه از ياران اما...
عجم، دشمن اهل بيت؟...
علامت قبولي توبه
تقويت اراده در انج...
احكام نماز و روزه ...
ماجراي دختران و پس...
شيوه هاي همسريابي
اخلاق پيامبر (4) -...
نقش قرآن در زندگي ...
شوخي هاي پيامبر
چه كنم گناه نكنم؟!
چگونه با تقوي شوم
جلسه خواستگاري
...

همه شرايط وضو
اثر بيدار ماندن بي...
گرايش دختران آمريك...
چرا فقط بي حجابي! ...
لیست کتب اداره مشا...
اگه روسري خود را ب...
دفتر 30 پرسش ها و ...
ايميل هايي از شيطا...
جايگاه و ارزش نماز...
چرا جنگ را ادامه د...
اخلاق پيامبر(2)- م...
دوستي با نامحرم در...
شيوه هاي کنترل نفس...
موي بلند و وضو
خاطره اي جالب از ز...
اخلاق پيامبر - توص...

آمار سایت


تعداد مقالات:
2127

بازدید مقالات:
6693602

بازدید سوالات:
2596935



چيستي خودشناسي بازديد: 8370

  نظر بدهيد  /   راي بدهيد  /   ارسال به دوستان  /   طرح سوال


سوال: مقصود از خود شناسي چيست؟

پاسخ :

 در پاسخ به اين پرسش، ابتدا به چند نكته به عنوان مقدمه، اشاره مي كنيم و سپس مقصود از خود شناسي را بيان خواهيم نمود.

1- شناخت حصولي و حضوري:
 
در يك تقسيم بندي كلي انسان شناسي به شناخت حصولي و حضوري انسان تقسيم مي شود. مراد از شناخت حصولي انسان، شناخت باواسطه و غيرمستقيم آدمي است، اين شناخت معمولا به واسطه مطالعه، تحصيل، تحقيقات علمي، تفكرات عقلاني و تامل و تدبر در متون ديني حاصل مي شود. محصول اين تلاش علمي، دست يابي به مفاهيم و نتايج علمي اي است كه بوسيله آنها مي توان تا حدود زيادي چهره واقعي انسان را مشاهده نمود.
 شناخت حضوري انسان، ادراك و شعور بي واسطه حقيقت انساني است. اين گونه شناخت كه نور چشم عارفان و آرزوي مؤمنان راستين است در سايه رياضت نفس، تهذيب درون، مراقبت دل، و نوعي درون نگري حاصل مي شود و البته بهترين راهي است كه پرده از راز حقيقت انسان برمي دارد و واقعيت او را آنگونه كه هست، برخويشتن مي نماياند. شناخت حضوري خاص عارفان و سالكان است و معمولا براي عده كمي از انسان ها اين توفيق دست مي دهد.

2- معرفت نفس:
 
در تعاليم ديني و همچنين آموزه هاي عرفان و فلسفه اسلامي و حتي غيراسلامي بر لزوم تلاش براي معرفت نفس تأكيد شده است و حتي در برخي روايات، معرفت نفس به عنوان برترين معرفت و دريچه اي به سوي درك مبدأ ربوبي، معرفي شده است؛ مانند اين دو روايت از علي(ع) كه در آن فرموده است: ( معرفه النفس انفع المعارف) معرفت نفس سودمندترين شناخت ها است (نال الفوز الاکبر من ظفر بمعرفه النفس) کسي که موفق به معرفت نفس شود، به بزرگترين رستگاري نايل شده است. (غررالحکم ج 6 ص 172- انتشارات دانشگاه تهران.)
 در اين زمينه بعضي خود شناسي را مرادف با مضمون اين روايات مي شمارند و حال آنکه معرفت نفس، به معنايي که مورد نظر اين روايات و کلمات عرفا و حکما است، شناخت حضوري حقيقت نفس مجرد انساني است نه شناخت حصولي آن. (شناخت انسان از نظر قرآن، ص ،7 حجه الاسلام واعظي)

3- انسان شناسي:
 
هر فرد از افراد انساني، تركيبى از ويژگيهاى نوعى و فردى است. ويژگي هاي نوعي، خصوصياتي است كه در تمام افراد انساني به صورت مشترك وجود دارد، مانند غريزه، فطرت، توانايي ها و نيازهاي مشترك و ويژگي هاي فردي خصوصياتي است كه هر فرد را از ساير افراد انساني ممتاز مي كند. مقصود از انسان شناسي علمي است كه با استفاده از روش هاي علم حصولي؛ مانند كلام، فلسفه و عرفان مي كوشد تا ابعاد وجودي مشترك، توانايي ها و نيازهاي فطري و غريزي انسان را بررسي نمايد. يكي از مباحث مهم اين شناخت بيان مقام و جايگاه انسان در هستي و ارزش فوق العاده او در ميان پديده هاي عالم است.

4- خود شناسي:
 
خود شناسي نيز دو گونه تصور مي شود، يکي خودشناسي به معناي معرفت نفس که راه تحصيل آن علم حضوري و روش عرفاني است و ديگري به معناي انسان شناسي است که عمدتا از طريق علم حصولي بدست مي آيد.
 شناخت حضوري نفس اساسا از محور بحث هاي ما خارج است، زيرا چنين شناختي يک تجربه فردي به حساب مي آيد و نمي تواند به صورت يک علم جمعي که با تعليم و آموزش، قابل انتقال به ديگران باشد استفاده كرد. عبادت، ذکر، توجه، مراقبت از نفس و درون نگري اسبابي هستند که فرد را به چنين شناختي نايل مي کنند، نه پژوهش و تحقيق و استدلال و آزمون.

مقصود ازخود شناسي:
 
در اينجا اين سوال مطرح مي شود كه مقصود از خودشناسي چيست؟ آيا خودشناسى به معناى شناخت نوع انسان است؟ يا به معناى شناخت هر فرد از خويشتن است، خويشتنى كه مركب از ويژگيهاى مشترك با ديگران و ويژگيهاى اختصاصى هر فرد است؟ اگر خودشناسى به معناى شناخت جنبه‏هاى اشتراكي افراد نوع انسان باشد، خودشناسي همان انسان‌شناسي است. و اگر مقصود از خودشناسى شناخت هر فرد از خويشتن باشد، خودشناسى بخشي از انسان‏شناسى خواهد بود.
 انسان‏شناسى به روش صد در صد شهودى و درون نگرانه امكان‏پذير نيست، زيرا شناخت هر فرد از خويشتن اگر با روش درون نگرى و از طريق علم حضورى صورت گيرد، نتيجه آن شناخت مجموع ويژگيهاى نوعى و شخصى خواهد بود و تمييز ويژگى‏هاى نوعى و شخصى از يكديگر فقط با مشاهده خصوصيات ديگران ممكن خواهد شد. بنابراين اگر پس از درون نگرى بگوييم خودشناسى (به معناى خاص) كرده‏ايم. سخن درستى گفته‏ايم، ولى اگر بگوييم انسان‏شناسى كرده‏ايم، سخن ما نادرست است؛ زيرا براى تبديل خودشناسى به انسان‏شناسى بايد به مشاهده ويژگى‏هاى ديگران بپردازيم و با مقايسه خود و ديگران اوصاف مشترك و مختص خود را از هم باز شناسيم. البته در صورتى كه اين مرحله تكميلى را انجام دهيم، انسان‏شناسى كرده‏ايم و انسان‏شناسى ما باز هم علمى حصولى را نتيجه داده است.
 بنابراين مقصود از خودشناسي در مباحث حاضر که جنبه آموزشي دارد، انسان شناسي يعني شناخت ويژگي هاي نوعي و همچنين ويژگي هاي فردي از طريق علم حصولي است، منتهي تمام شاخه هاي علم حصولي راجع به انسان نيز در اين بحث بررسي نمي شود. در خودشناسي اخلاقي، معرفت به آن دسته آموزه ها راجع به خود انساني بررسي مي شود که زمينه ورود انسان به مرحله خودسازي و سلوک الي الله و رسيدن به کمال و سعادت را فراهم مي آورد. (شناخت انسان از نظر اسلام، ص8)
 بنيادي ترين حوزه هاي بحث در خودشناسي اخلاقي يکي راجع به هويت انسان است. دراين بخش ابعاد، ساختار، سرشت، استعدادها و نيازهاي انسان مورد بررسي قرار گيرد و ديگري مباحث ارزشي درباره انسان است که به بحث و بررسي ارزش وجودي انسان و کمال و سعادت او اختصاص مي يابد و بخش سوم درباره زندگي انسان پژوهش مي کند و به معناي زندگي و هدف آفرينش انسان خواهد پرداخت.

براي مطالعه بيشتر رجوع شود به:
شناخت انسان از نظر قرآن، حجه الاسلام واعظي.



نظر شما راجع به اين مقاله

 
  نظرات ساير كاربران

       mr20_far64 : سلام خسته نباشي ميتونيد لطف كنيد يه سري كتاب در اين باره برام معرفي كنيد منتظرتون هستم با تشكر
       پرسمان : منابعي براي مطالعه درباره انسان و خودشناسي: انسان و ايمان شهيد مطهري انسان در قرآن شهيد مطهري انسان شناسى, مركز تحقيقات اسلامى سپاه, ص9ـ11. خود شناسي براي خود سازي، محمد تقي مصباح يزدي، انتشارات موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) مقالات، استاد شجاعى (به خصوص جلد سوم) صد كلمه در معرفت نفس، استاد حسن‏زاده آملى انسان در عرف عرفان، استاد حسن‏زاده آملى دروس معرفت نفس، استاد حسن‏زاده آملى

       dbahman... : دوست عزیز شناخت آن است که بشناسی خدای جبار را و بدو واگذار کنی امور جاری را و جز در عالم تجرد از خیالات مادی - حضور در پیشگاه خود میسر نخواهد شد .

 نظر سنجي: عالي خوب متوسط  ضعيف  

     نظر متني:
    
نام/نشاني ايميل :
     متن :
              
                                                                         
               

     ارسال براي دوستان :
     نام شما:    نشاني ايميل:  
   
      

 



ويژه


انتشار اينترنتي مطالب يا چاپ در نشريات دانشجويي با ذکر منبع موجب امتنان است

نقل مطالب در ديگر نشريات با اطلاع ين مجموعه و ذکر منبع بلامانع است

بري چاپ در کتب، کسب اجازه کتبي الزامي است

اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها