خانه> اجتماعي و فرهنگي >349


149

اول و پانزدهم هر ماه مهمان شماييم

 

بنام خدا - نسخه سوم نرم افزار پرسمان ويژه اندروید آماده شد

منو

بايگاني موضوعي
بايگاني شماره اي
گفتگوي زنده
عضويت
پرسش و پاسخ
پيگيري پاسخ
پاسخ سوالات غيرخصوصي
طرح سوال و ارتباط با ما

احكام نماز و روزه دانشجوي مسافر


جستجو



 

بورس مقالات

ابراز محبت دختر به...
درمان خود ارضايي ب...
پيامدهاي خودارضايي...
قرص شب امتحان (تار...
نظرات مقاله «پيامد...
احضار روح با نعلبك...
هولوكاست چيست؟
همجنسگرايي، علل و ...
گناهان كبيره
رابطه دختر و پسر
چشم چراني، آثار و ...
چگونه از ياران اما...
عجم، دشمن اهل بيت؟...
تقويت اراده در انج...
علامت قبولي توبه
ماجراي دختران و پس...
شيوه هاي همسريابي
اخلاق پيامبر (4) -...
نقش قرآن در زندگي ...
احكام نماز و روزه ...
شوخي هاي پيامبر
چه كنم گناه نكنم؟!
چگونه با تقوي شوم
همه شرايط وضو
جلسه خواستگاري
...

گرايش دختران آمريك...
اثر بيدار ماندن بي...
چرا فقط بي حجابي! ...
اگه روسري خود را ب...
ايميل هايي از شيطا...
دفتر 30 پرسش ها و ...
جايگاه و ارزش نماز...
چرا جنگ را ادامه د...
اخلاق پيامبر(2)- م...
لیست کتب اداره مشا...
موي بلند و وضو
خاطره اي جالب از ز...
اخلاق پيامبر - توص...
امام خميني(ره) و غ...
تا باشگاه هسته اي

آمار سایت


تعداد مقالات:
2029

بازدید مقالات:
6201588

بازدید سوالات:
2563431



توليد علم 1 بازديد: 4255

  نظر بدهيد  /   راي بدهيد  /   ارسال به دوستان  /   طرح سوال


يكي از مسائلي كه در چند سال اخير با تاكيد و پي گيري مقام معظم رهبري و پيشنهاد برخي صاحب نظران و دانشمندان، توجه اهل فرهنگ و علم را به خود منعطف ساخته، مسئله توليد علم و نهضت نرم افزاري است كه ان‌شاء‌الله منشأ بيداري علمي مراكز دانش و اهل علم خواهد بود.

ناگفته پيداست كه توليد، نيازمند عواملي است كه همكاري و تعامل آنها، موجب توليد انبوه علم و گسترش دامنه آن مي‌شود. در ابتدا چنين به ذهن مي‌آيد كه براي توليد علم بايد كاري كرد كه نويسندگان، متفكران، دانشمندان، اساتيد و شهروندان وادي علم بيشتر به نوسازي و توليد بپردازند تا ترجمه يا تأليف (به معناي جمع آوري). چرا كه مشكل ما در اين مقطع اين نيست كه كتاب و مجله و مقالات علمي و .. منتشر نمي‌شود بلكه مشكل اين است كه چه مقدار از اينها توليدي است و چه مقدار ترجمه و تاليف، و براي اينكه گروه‌هاي ذكر شده به توليد بپردازند دنبال راهكارها و عوامل محرك هستند و غالبا مسئله توليد علم را به توليدات صنعتي تشبيه كرده و مي‌گويند بايد كاري كرد كه اهل علم و فرهنگ در مجموعه‌اي توليدي قرار گيرند تا علم زايي بجاي گردشِ بدون افزايش و جابجاييِ بدون تكثير قرار گيرد.

هر چند همه اين گفته‌ها صحيح و قابل تقدير است؛ ولي تشبيه ذكر شده جهت بُعدي دارد كه غفلت از آن سزاوار نيست، و توجه به اين جهت منشا پيدايش اين نوشتار است.

بين توليد علم و توليدات صنعتي از اين جهت فرق است كه، در توليد علم مانند توليدات صنعتي نمي‌توان تصميم به احداث مجتمعي گرفت و يا پروژه‌اي را شروع كرد و عده‌اي از اهل علم و فارغ التحصيلان و اساتيد را بكار گرفته تا روزي مانند يكي از مراكز توليدي افتتاح گردد. و با قيچي كردن روبان كارخانه علم قدم در عرصه توليد انبوه محصولات علمي كرده و سپس به فكر صدور آن باشيم. بلكه توليد علم فرايندي است كه تسهيل در رشد و شكوفايي آن نيازمند تحقيق و كار بر روي شاخه‌هاي اصلي و فرعي و همه جانبه عناصري است كه حال يا آينده در اين مسير قرار مي‌گيرند.

كاركنان اين كارگاه عظيم منحصر به اهالي حاضر در آن نيستند بلكه اگر نگوييم كل جامعه را دربرمي‌گيرد – كه با ارج نهادن به عالمان و دانشمندان و ترغيب و تشويق طالبان علم آنها نيز در گسترش و توليد بيشتر نقش دارند - به يقين دانش طلباني را كه در راه توليد علم قرار خواهند گرفت، شامل مي‌شود. زيرا رشد توليد كنندگان فعلي در گرو رشد ايشان است. و هر چه دانشجو و دانش آموز و خواننده كتب اهل فكر و تعمق باشند استاد و نويسنده نيز رشد بيشتري خواهد داشت. و نيز خود آنها چندي بعد وارد چرخه توليد شده عهده‌دار اين نهضت خواهند بود.

اگر بخواهيم براي توليد علم فقط براي اهل علم چاره انديشي كنيم كه به توليد بپردازند. اين مانند آن است كه از وسط رودخانه‌اي كه آب كمي دارد انتظار آب بيشتر و توقع رودي خروشان داشته باشيم. انحصار كردن نگاه به اهل علم همانند انتظار داشتن از رودخانه و كار كردن روي مجاري انتقال آب است؛ كه گرچه خوب است بلكه بخش اصلي نيز همين است. ولي نبايد غافل شد كه همين رود از سرچشمه‌هايي كوچك و در اثر به هم پيوستن جويبارهايي نه چندان پر آب نشأت مي‌گيرد. با پرورش و برداشتن موانع از سر راه آنها مي‌توان به رودخانه جان بخشيد. و دشت تشنه علم را سيراب كرد.

منظور اين است كه توليد علم را نبايد منحصر كرد در فارغ التحصيلان و نويسندگان و اساتيد و كساني كه در حال حاضر توليد علم برعهده آنها است. بلكه اگر بخواهيم توليدي مستمر و دائمي داشته باشيم، بايد در فكر كساني كه به مرور وارد اين چرخه مي‌شوند نيز بود. چنانكه اگر صنعتي به فكرنوسازي ابزار و خطوط توليد نباشد خروج آن از گردونه رقابت قطعي است. بايد چاره‌اي انديشيد تا نظام، و متون آموزشي و سيستم پرورش فكري دانشجويان و دانش پژوهان بگونه‌اي باشد كه ذهني مولد به بار آورد. قطعا متخصصين و اهل فن خواهند توانست به اين سؤال پاسخ دهند كه چه متوني با چه برنامه آموزشي باعث مي‌شوند كه محصول كار آموزش ذهني فعال و خلاق باشد؟ چرا كه سيستم آموزشي كشور مسئول انتقال علم از نسل قبلي به نسل بعدي است آيا ممكن نيست اين انتقال و واسطه‌گري به نوعي باشد كه شكوفايي بيشتر را بدنبال داشته باشد؟

يكي از خصوصيتهاي كتب شهيد مطهري اين است؛ كه علاوه بر مطالبي كه دارد، ذهن انسان را به كار وامي‌دارد. يعني ايشان مطلب را بگونه‌اي بيان مي‌كند، كه فكر خود به خود شاخه‌هايي براي رفتن پيش رو مي‌بينيد. و سعي مي‌كند مسئله را از چند زاويه بررسي كند. و براي خواننده آثار ايشان سوال ايجاد مي‌شود كه جرقه حركتهاي بعدي است.

شهيد مطهري(ره) خود درباره اين گونه تربيت علمي مي‌گويد:

«در آموزش و پرورش‏، هدف بايد رشد فكری دادن به متعلم و به جامعه باشد. تعليم دهنده و مربی هر كه هست: معلم است، استاد است، خطيب است، واعظ است، بايد كوشش كند كه [به شخص] رشد فكری يعنی قوه تجزيه و تحليل بدهد، نه اينكه تمام همش اين باشد كه هی بياموزيد، هی فراگيريد، هی حفظ كنيد در اين صورت چيزی نخواهد شد. و آنچه كه ما راجع به تعقل می‏بينيم، تعقل همان فكر كردن است، نيروی فكر كردن خود شخص است كه استنباط بكند، اجتهاد بكند، رد فرع بر اصل بكند.»[1]

آيا ممكن است سيستم آموزش نيز در حين انتقال علم طوري عمل كند كه دانشجوي و دانش پژوه در حد فوق ليسانس، دنبال موضوع براي تحقيق نباشد. بسيار تعجب انگيز است، كه كسي چندين سال درس بخواند و سؤالي براي او مطرح نشود. سوالي كه ارزش يك تحقيق بعنوان پايان نامه را داشته باشد. و متحيرانه شخص دنبال موضوع باشد. البته برخي از افراد در بين موضوعات مختلفي كه همه براي آنها با علامت سوالي تعقيب مي‌شود، تأمل مي‌كنند و روشن است كه روي سخن با آنها نيست. حتي حيطه‌اي گسترده‌تر از اين نيز مي‌توان تصور كرد و پرسيد كه كدام بازيهاي فكري و تفريحهاي ذهني است كه قدرت تفكر نونهالان را بيشتر مي‌كند؟

 

كلاس هاي درس و توليد علم

درباره روش مطالعه و كتابخواني، معمولا مطالبي گفته يا نوشته مي‌شود. ولي كمتر به روش استفاده از كلاس درس و طريقه حضور در آن، پرداخته مي‌شود. درحاليكه همانگونه كه كتاب منبع پايدار فراگيري و تعليم است. كلاس درس نيز از بارزترين فضاها و منبع مهم و اصلي مقوله آموزش است. و شايد كم توجهي به اين موضوع ناشي از آزادي عمل بيشتر انسان، هنگام مطالعه باشد. چنانكه شخص وقتي كتاب مي‌خواند، ميدان آزادي بيشتري براي اعمال خواسته‌ها و روشهاي خود دارد. ولي در كلاس درس اينچنين نيست. اما گرچه آزادي عمل در كلاس درس، به اندازه كتابخواني نيست؛ ولي به يقين حضور در كلاس درس نيز، از روش و متدي كه بتوان با اعمال آن، شاهد نتايجي بيشتر و بهتر شد، خالي نيست.

در حالات برخي از علما چنين نوشته است كه ايشان در كلاس درس فلان فقيه يا فيلسوف شركت مي‌كرد و حضور او حضوري محققانه بود مثلا در حالات مرحوم آيات الله بروجردي نوشته اند: « ...حضر ابحاث الخارج دروس المحقق العراقي و المحقق النائيني و آيه الله سيد ابوالحسن اصفهاني و كان حضوره في هذه الدروس حضور تحقيق.»[2]

شايد اين وصف (حضور تحقيق)، براي آن است كه خيلي‌ها در دروس اين اساتيد حضور پيدا مي‌كردند. ولي حضور آنها محققانه نبود. و چه بسيار كساني كه عمر خود را در كلاسها گذراندند ولي چيزي عايدشان نشد.

نقل است؛ فردي، كه به دوران پيري عمر خود رسيده بود. در جلسه درس يكي از علما شركت مي كرد. روزي استاد خويش را، كه از او جوانتر بود، همراه فرزندش ديد و گفت خدا حفظش كند من از جواني، در درس پدر شما شركت مي‌كردم. اكنون در درس شما شركت مي‌كنم. و اميدوارم روزي فرا برسد كه در درس اين فرزندتان شركت كنم.

ادامه دارد ...

 

پي نوشت ها:

[1]- تعليم و تربيت در اسلام ص24.

[2]- نهاية الافكار، مقدمه ص د.



نظر شما راجع به اين مقاله

 

 نظر سنجي: عالي خوب متوسط  ضعيف  

     نظر متني:
    
نام/نشاني ايميل :
     متن :
              
                                                                         
               

     ارسال براي دوستان :
     نام شما:    نشاني ايميل:  
   
      

 



ويژه


انتشار اينترنتي مطالب يا چاپ در نشريات دانشجويي با ذکر منبع موجب امتنان است

نقل مطالب در ديگر نشريات با اطلاع ين مجموعه و ذکر منبع بلامانع است

بري چاپ در کتب، کسب اجازه کتبي الزامي است

اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها