خانه> پرونده روز >1621


149

اول و پانزدهم هر ماه مهمان شماييم

 

بنام خدا - نسخه سوم نرم افزار پرسمان ويژه اندروید آماده شد

منو

بايگاني موضوعي
بايگاني شماره اي
گفتگوي زنده
عضويت
پرسش و پاسخ
پيگيري پاسخ
پاسخ سوالات غيرخصوصي
طرح سوال و ارتباط با ما

احكام نماز و روزه دانشجوي مسافر


جستجو



 

بورس مقالات

ابراز محبت دختر به...
درمان خود ارضايي ب...
قرص شب امتحان (تار...
پيامدهاي خودارضايي...
احضار روح با نعلبك...
نظرات مقاله «پيامد...
همجنسگرايي، علل و ...
هولوكاست چيست؟
گناهان كبيره
عجم، دشمن اهل بيت؟...
چشم چراني، آثار و ...
رابطه دختر و پسر
چگونه از ياران اما...
علامت قبولي توبه
تقويت اراده در انج...
احكام نماز و روزه ...
ماجراي دختران و پس...
شيوه هاي همسريابي
اخلاق پيامبر (4) -...
نقش قرآن در زندگي ...
شوخي هاي پيامبر
چه كنم گناه نكنم؟!
جلسه خواستگاري
...

چگونه با تقوي شوم
همه شرايط وضو
لیست کتب اداره مشا...
اثر بيدار ماندن بي...
دفتر 30 پرسش ها و ...
چرا فقط بي حجابي! ...
گرايش دختران آمريك...
اگه روسري خود را ب...
ايميل هايي از شيطا...
دوستي با نامحرم در...
چرا جنگ را ادامه د...
جايگاه و ارزش نماز...
شيوه هاي کنترل نفس...
اخلاق پيامبر(2)- م...
موي بلند و وضو
خاطره اي جالب از ز...
اخلاق پيامبر - توص...

آمار سایت


تعداد مقالات:
2174

بازدید مقالات:
7015191

بازدید سوالات:
2612678



احكام الهى و عقل بازديد: 1431

  نظر بدهيد  /   راي بدهيد  /   ارسال به دوستان  /   طرح سوال


پرسش. چگونه مى‏توان از احكام دينى و تفاوت‏هاى موجود در آن دفاع عقلانى كرد؟

در روند درك فلسفه و حكمت احكام دينى و دفاع «عقلانى» از دين، دو شيوه وجود دارد:


1. شيوه عقل كل‏نگر توحيدى

يعنى، انسان مؤن و خداشناس بر اساس باور ژرف و عميقى كه به خداوند به عنوان كامل مطلق و حكيم از هر جهت دارد، يقين دارد آنچه از سوى او دستور داده شده و هر حكمى كه از طرف وى صادر گرديده ـ اعم از مسائل حقوقى و اخلاقى ـ حتماً مصلحت‏هايى دارد و به سود بندگان است؛ هر چند خرد و انديشه بشرى، از درك حكمت آن ناتوان باشد.

اين استدلال به تمام سؤلات انسان پاسخ مى‏دهد و جاى ترديدى باقى نمى‏گذارد و روح و روان او را بدون دغدغه، تسليم فرمان‏هاى الهى مى‏كند. اما محدوديت آن اين است كه حكمت هيچ چيز را به طور جزئى و دقيق مشخص نمى‏سازد.


2. روش عقل جزءنگر است

اين شيوه در فرآيند تحقيقات علمى تجربى به كار مى‏رود و بر اساس آن هر حكمى جداگانه و با عقول و رهيافت‏هاى علمى بشر سنجيده مى‏شود.

اين شيوه مى‏تواند حكمت‏هاى بسيارى براى يك حكم جزئى ارائه دهد؛ براى مثال درباره فلسفه حرمت شراب، مى‏توان از علومى مانند فيزيولوژى، پزشكى، روان‏شناسى و... بهره جست و نكات بسيار ارزشمندى دريافت اما نقص آن اين است كه وابسته به پيشرفت علم تجربى و تحقيقات روزآمد است و به تدريج به دست مى‏آيد. علاوه بر اين محدوديت‏هاى زيادى دارد و بسيارى از سؤلات انسان را بدون پاسخ مى‏گذارد. گاهى نيز رهاوردهاى نادرست علمى يا اوضاع و احوال فكرى و فرهنگى هر عصر، تأثيرات نامطلوبى به جاى مى‏گذارد. اين مسئله باعث شده است در جهان غرب، جريانى به نام «فيديسم» پديد آيد كه معتقد است به جاى دفاع عقلانى از دين، همواره بايد در جهت حفظ ايمان توده‏ها كوشيد.

 

راه روشن

به باور ما دفاع عقلانى از دين ـ به ويژه دين اسلام ـ امكان‏پذير است. البته بايد روشن شود كه ابزارهاى تحقيق چيست و ما تا چه اندازه توانايى استفاده از آن را داريم. بدون شك عقل جزءنگر، محدوديت‏هاى زيادى دارد و افراط در استفاده از آن، انديشه را به ناكامى مى‏كشاند؛ ولى نبايد به طور كلى آن را كنار زد. از اين رو لازم است به عقل كلى‏نگر و احكام قطعى كه از سوى خداوند و معصومان رسيده است اطمينان پيدا كنيم.

احكام و معارف اسلامى، مؤّد عقل و يافته‏هاى علمى است و در ستيز با آنها نيست؛ گرچه به دليل قصور علم و عقل، احكام دينى، گاهى فراتر از دسترس علم و دين است؛ زيرا انسان و مصالح و مفاسد او، در ماديّات منحصر نمى‏گردد. وظايف و حقوق (و از جمله حقوق زن) با توجّه به همه مصالح او در دنيا و آخرت، جعل شده است. عقل به سه دليل به طور قطعى حكم مى‏كند كه تدبير زندگى را بايد بر وحى مبتنى كنيم:

  • 1. انسان به صورت فردى يا جمعى، حتى «خود» را به طور كامل نمى‏شناسد و درباره انسان و جهان، مجهولات بسيارى دارد.
  • 2. انسان در وضع قوانين نمى‏تواند كاملاً عارى از خودخواهى باشد؛ از اين رو صلاحيت تام اخلاقى براى اين كار ندارد و شناخت كاملى نيز از عدالت ندارد و ممكن است آن را عليه خود به كار گيرد.
  • 3. آفت غفلت، خطا و نسيان را نمى‏توان در انسان ناديده گرفت. با پذيرش خداوند حكيم، عليم، مهربان و بى‏نياز ـ كه از راهنمايى كوچك‏ترين مسائل مورد نياز بشر دريغ نورزيده است ـ در مى‏يابيم كه نظام حقوقى، سياسى و اجتماعى شايسته، آن است كه معقول و انسانى و مبتنى بر وحى و آموزه‏هاى دينى باشد. قرآن مى‏فرمايد:
    «وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللّهِ حُكْماً لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ»[1]؛
    «چه كسى بهتر از خدا مى‏تواند قانونگذارى كند و حكم صادر كند، البته اگر يقين به خدا داريد و به علم و قدرت و حكمت و لطف او ايمان داريد».

براساس اين اصل اساسى در قانون‏گذارى و با در نظر گرفتن مصالح و مفاسد واقعى، تشريع و قانون‏گذارى، بايستى با ملاحظه واقعيات خارجى (عالم تكوين) باشد و يكى از اين واقعيات، تفاوت‏ها و شباهت‏هاى زن و مرد در عالم آفرينش است. به عبارت ديگر در نظر گرفتن حقوق همسان و مشابه براى دو وضعيتى كه ناهمسان هستند، برخلاف عدالت و اصول مسلم قانون‏گذارى است[2].

توجه به دو نكته مهم در فهم صحيح چرايى احكام و چرايى تفاوت‏ها و محدوديت‏هاى احكام و در نتيجه مقايسه و ارزيابى نظام‏هاى حقوقى شايان ذكر است:


يك. ملاك ارزش‏گذارى

يكى از نكات مهمى كه در ارزيابى نظام حقوقى ناديده گرفته مى‏شود، اين است كه قواعد و مقرّرات حقوقى براى تنظيم روابط اجتماعى است و نه به منظور ارزش‏گذارى.

تمامى درگيرى‏ها و داد و فريادها، از اينجا برخاسته كه ما ارزش‏ها را فراموش كرده‏ايم در حالى كه شغل قضاوت يا رياست جمهورى، خودش مبناى ارزش نيست بلكه «درستى و راستى» ملاك ارزش‏گذارى است اگرچه مرد وظيفه‏اى و زن وظيفه ديگرى را بر عهده داشته باشد.


دو. كمال‏گرايى ريشه برخى محدوديت‏ها

يكى از ويژگى‏هاى مهم و ممتاز نظام حقوقى اسلام، كمال‏گرا بودن آن است. از اين رو اين امر و نهى - دستورات شرعى - مصونيت است نه محدوديت؛ محدوديت براى غرائز شهوانى و اميال طبيعى، موجب مصونيت جنبه ملكوتى و هويت انسانى مى‏شود. آموزه‏هايى نظير ضرورت پوشش بيشتر براى بانوان، نكوهش از حضور گسترده زن (به خصوص زمانى كه با اختلاط توأم باشد)، كاستن از تصدّى مناصب اجتماعى، علاوه بر بُعد تقسيم كار به لحاظ رعايت حريم عفاف و كمال شايسته انسانى است.

 

[1]. مائده 5، آيه 50.
[2]. ر.ك: سيد ابراهيم حسينى، فمينيسم عليه زنان ؛ كتاب نقد، ش 17، 1379.



نظر شما راجع به اين مقاله

 

 نظر سنجي: عالي خوب متوسط  ضعيف  

     نظر متني:
    
نام/نشاني ايميل :
     متن :
              
                                                                         
               

     ارسال براي دوستان :
     نام شما:    نشاني ايميل:  
   
      

 



ويژه


انتشار اينترنتي مطالب يا چاپ در نشريات دانشجويي با ذکر منبع موجب امتنان است

نقل مطالب در ديگر نشريات با اطلاع ين مجموعه و ذکر منبع بلامانع است

بري چاپ در کتب، کسب اجازه کتبي الزامي است

اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها