خانه> پرونده روز >1572


149

اول و پانزدهم هر ماه مهمان شماييم

 

بنام خدا - نسخه سوم نرم افزار پرسمان ويژه اندروید آماده شد

منو

بايگاني موضوعي
بايگاني شماره اي
گفتگوي زنده
عضويت
پرسش و پاسخ
پيگيري پاسخ
پاسخ سوالات غيرخصوصي
طرح سوال و ارتباط با ما

احكام نماز و روزه دانشجوي مسافر


جستجو



 

بورس مقالات

ابراز محبت دختر به...
درمان خود ارضايي ب...
پيامدهاي خودارضايي...
قرص شب امتحان (تار...
نظرات مقاله «پيامد...
احضار روح با نعلبك...
هولوكاست چيست؟
همجنسگرايي، علل و ...
گناهان كبيره
رابطه دختر و پسر
چشم چراني، آثار و ...
چگونه از ياران اما...
عجم، دشمن اهل بيت؟...
تقويت اراده در انج...
علامت قبولي توبه
ماجراي دختران و پس...
شيوه هاي همسريابي
احكام نماز و روزه ...
اخلاق پيامبر (4) -...
نقش قرآن در زندگي ...
شوخي هاي پيامبر
چه كنم گناه نكنم؟!
چگونه با تقوي شوم
همه شرايط وضو
جلسه خواستگاري
...

گرايش دختران آمريك...
اثر بيدار ماندن بي...
چرا فقط بي حجابي! ...
اگه روسري خود را ب...
ايميل هايي از شيطا...
دفتر 30 پرسش ها و ...
لیست کتب اداره مشا...
جايگاه و ارزش نماز...
چرا جنگ را ادامه د...
اخلاق پيامبر(2)- م...
خاطره اي جالب از ز...
موي بلند و وضو
اخلاق پيامبر - توص...
شيوه هاي کنترل نفس...
امام خميني(ره) و غ...

آمار سایت


تعداد مقالات:
2092

بازدید مقالات:
6493575

بازدید سوالات:
2585379



پرتکرارترین سوال های روزه و ماه مبارک رمضان بازديد: 1137

  نظر بدهيد  /   راي بدهيد  /   ارسال به دوستان  /   طرح سوال


 

نيت روزه

نيت روزه چگونه است؟

همه مراجع : نيت «روزه» ؛ يعنى، شخص تصميم داشته باشد براى انجام دادن فرمان خداوند، از اذان صبح تا مغرب، كارى كه روزه را باطل مى‏كند، انجام ندهد و لازم نيست آن را از قلب خود بگذراند و يا بر زبان جارى كند.[1]

 

نيت آخر شعبان

نمى‏دانم فردا اول ماه رمضان است يا آخر شعبان، آيا گرفتن روزه واجب است؟ به چه نيت روزه بگيرم؟

همه مراجع : خير، گرفتن روزه آن روز واجب نيست ؛ ولى اگر بخواهيد روزه‏بگيريد، نمى‏توانيد به نيت ماه رمضان بگيريد ؛ بلكه بايد به نيت ماه شعبان يا روزه قضا - اگر به ذمه داريد - و مانند آن روزه بگيريد و چنانچه بعد معلوم شود، ماه رمضان بوده، از رمضان محسوب مى‏شود و اگر در اثناى روز بفهميد، بايد فورى نيت خود را به روزه ماه رمضان برگردانيد.[2]

 

شخصى با اعتقاد به اين كه هنوز اذان صبح را نگفته‏اند، مشغول سحرى شود، سپس متوجه گردد كه وقت اذان صبح گذشته است ؛ حكم روزه او چيست؟

همه مراجع (به جز بهجت) : اگر بدون بررسى و تحقيق در طلوع فجر، مشغول سحرى شده، روزه‏اش باطل است و بايد قضا كند.[3]

آيه‏اللّه‏ بهجت : اگر بدون بررسى و تحقيق در طلوع فجر، مشغول سحرى شده، بنابر احتياط واجب روزه‏اش باطل است و بايد قضا كند.[4]

  تبصره . فرد ياد شده با وجود اين كه روزه‏اش باطل شده، حق ندارد افطار كند ؛ بلكه بايد تا شب از مفطرات امساك نمايد.

 

اذان راديو و تلويزيون

آيا با شروع اذان مغرب راديو و تلويزيون، افطار روزه جايز است؟

همه مراجع (به جز بهجت و مكارم) : اگر يقين داريد با اذان راديو و تلويزيون، وقت داخل شده، اشكال ندارد.[5]

آيات عظام بهجت و مكارم : به محض اين كه قرص خورشيد در افق پنهان شود، افطار روزه جايز است؛ ولى احتياط مستحب آن است كه مدتى صبر كند تا سرخى طرف مشرق از بين برود.[6]

  تبصره . طبق فتواى آيات عظام بهجت و مكارم، افطار كردن روزه كمى پيش از اذان راديو و تلويزيون نيز جايز است؛ زيرا اذان اين رسانه مدتى (نزديك بيست دقيقه) بعد از غروب خورشيد است.

 

افطار با مال خمس نداده

اگر يقين داشته باشيم همان غذايى كه در مهمانى مى‏خوريم، خمس آن داده نشده، چه حكمى دارد؟

همه مراجع (به جز تبريزى، خامنه‏اى و سيستانى): خوردن آن پيش از پرداخت خمس آن يا بدون اجازه حاكم شرع، جايز نيست.[7]

آيات عظام تبريزى، خامنه‏اى و سيستانى: خوردن آن براى ميهمان اشكال ندارد؛ ولى صاحب خانه ضامن خمس است.[8]

تبصره . آيه‏اللّه‏ مكارم در كتاب استفتاآت اجازه داده كه در غذاى غيرمخمس تصرف كنيم و خمس آن را به سادات نيازمند بپردازيم.[9]

 

مسافرت در رمضان

آيا مى‏شود در ماه رمضان، براى فرار از روزه مسافرت كرد؟

همه مراجع (به جز سيستانى و مكارم): مسافرت كردن در ماه رمضان - هر چند به عنوان فرار از روزه باشد - اشكال ندارد ؛ ولى اين امر تا قبل از روز بيست و سوم مكروه است.[10]

آيات عظام سيستانى و مكارم: مسافرت كردن در ماه رمضان ـ هر چند به عنوان فرار از روزه باشد ـ اشكال ندارد؛ ولى مكروه است.[11]

 

روزه اساتيد و دانشجويان

اساتيد و دانشجويان در صورتى كه كمتر از ده روز در محل تحصيل و خوابگاه مى‏مانند، تكليف نماز و روزه‏شان چيست؟

امام: نماز شكسته است و روزه صحيح نيست. [مقلدان ايشان بايد با توجه به فتواى مرجع تقليد زنده خود در مسئله بقاء بر ميت، عمل كنند.]

آيه‏اللّه‏ خامنه‏اى: اساتيد و دانشجويان بورسيه و مأمور به تحصيل كه داراى حقوق دريافتى مى‏باشند، اگر در كمتر از ده روز حداقل يك بار بين وطن و دانشگاه رفت و آمد داشته باشند، نمازشان در محل تحصيل و بين راه تمام و روزه‏شان صحيح است. اما ساير دانشجويان كه در شهر ديگرى تحصيل مى‏كنند بنابر احتياط واجب نماز را جمع (هم تمام و هم شكسته) بخوانند و بنا بر احتياط روزه را در سفر بگيرند و در وطن نيز قضا كنند. البته در اين احتياط واجب دانشجويان مى‏توانند به فتواى مجتهد ديگر كه داراى شرايط رجوع است و نماز را كامل و روزه را صحيح مى‏داند، عمل نمايند.

  تبصره . آيه‏اللّه‏ خامنه‏اى: اساتيد و دانشجويان بورسيه و مأمور كه حقوق دريافتى دارند، در سفر اول و دوم نمازشان شكسته است و نبايد روزه بگيرند. و از سفر سوم نمازشان كامل و روزه‏شان صحيح است.] ديگر دانشجويان در صورت رجوع به مرجع ديگر بنابر فتواى مرجع انتخابى عمل نمايند.]

آيات عظام بهجت، صافى، فاضل و نورى: اساتيد و دانشجويان، اگر در كمتر از ده روز، حداقل يك بار، بين وطن و دانشگاه رفت و آمد داشته باشند و اين وضعيت، تا مدتى ادامه داشته باشد] حداقل حدود سه ماه [كثيرالسفر محسوب مى‏شوند و نمازشان در محل تحصيل و بين راه تمام و روزه صحيح است.

  تبصره 1 . آيات عظام صافى، فاضل و نورى: در سفر اول نمازشان شكسته است و نبايد روزه بگيرند. و از سفر دوم نمازشان كامل و روزه‏شان صحيح است.

  تبصره 2 . آيه‏اللّه‏ بهجت: اگر فاصله محل تحصيل بيش از 45 كيلومتر باشد از همان سفر اول نماز كامل و روزه صحيح است.

آيه‏اللّه‏ مكارم: 1. كسانى كه حداقل سه روز در هفته در رفت و آمد باشند و اين برنامه حداقل دو ماه ادامه مى‏يابد و يا شنبه به محل تحصيل و تدريس بروند و پنج‏شنبه برگردند و اين برنامه حداقل 45روز ادامه داشته باشد، كثيرالسفر محسوب مى‏شوند و نمازشان در محل تحصيل و بين راه تمام و روزه‏شان صحيح است.

  تبصره . سه يا چهار روز سفر اول را احتياط كنند يعنى نماز را هم كامل و هم شكسته بخوانند و روزه را بگيرند و بعد هم قضا كنند. ولى در روزهاى بعد، نمازشان كامل و روزه‏شان صحيح است يا در سفر اول قصد اقامت ده روز كنند. ]مقلدين ايشان در اين احتياط مى‏توانند به مرجع ديگرى رجوع كنند.]

2. كسانى كه دو سال يا بيشتر و هر سال حدود چهار ماه] اگر چه به طور پراكنده [در محل تحصيل يا تدريس و خوابگاه اقامت داشته باشند، آنجا در حكم وطن آنهاست و تا ادامه اين وضعيت همواره نمازشان كامل و روزه‏شان صحيح است.] در بين راه نماز شكسته است].

آيه‏اللّه‏ سيستانى: 1. كسانى كه حداقل سه روز در هفته و يا ده روز در ماه [اگر چه به طور پراكنده] در رفت و آمد باشند و اين برنامه براى مدتى] به طور مثال شش ماه در يك سال و يا حداقل سه ماه در چند سال تحصيلى] ادامه يابد، كثيرالسفر محسوب مى‏شوند و نمازشان در محل تحصيل و بين راه تمام و روزه‏شان صحيح است.

2. كسانى كه سه سال يا بيشتر و هرسال حداقل 15 روز در ماه و يا 6 ماه در سال [اگر چه به طور پراكنده] در محل تحصيل و خوابگاه اقامت داشته باشند، آنجا در حكم وطن آنهاست و تا ادامه اين وضعيت همواره در محل تحصيل، نمازشان كامل و روزه‏شان صحيح است] در بين راه نماز شكسته است.]

  تبصره . آيه‏اللّه‏ سيستانى: دو هفته اول شروع سفر احتياط كنند.] مقلدين ايشان در اين احتياط مى‏توانند به مرجع ديگرى رجوع كنند.]

 

كسانى كه در تعطيلات بيش از ده روز در وطن خود اقامت دارند و دوباره رفت و آمد در سفر را شروع مى‏كنند، حكم نماز و روزه آنها چگونه است؟

همه مراجع (به جز بهجت و سيستانى): كسانى كه كثيرالسفر باشند و در زمان تعطيلات بيش از ده روز در وطن بمانند در اولين سفر بعد از اقامت در وطن نمازشان شكسته است و روزه نمى‏توانند بگيرند. ولى در رفت و آمدهاى بعدى كمتر از ده روز نمازشان كامل و روزه‏شان صحيح است.

آيه‏اللّه‏ بهجت: اگر فاصله محل تحصيل بيش از 45 كيلومتر باشد از همان سفر اول نماز كامل و روزه صحيح است.

آيه‏اللّه‏ سيستانى: هميشه نماز كامل و روزه صحيح است؛ مگر اين كه دو ماه پى در پى در وطن اقامت داشته باشد كه در اين صورت در دو هفته اول شروع سفر بايد احتياط شود [مقلدين ايشان در اين احتياط مى‏توانند به مرجع ديگرى رجوع كنند.]

 

اساتيد و دانشجويان، در صورتى كه بيش از ده روز با قصد اقامت در محل درس و تدريس مى‏مانند، تكليف نماز و روزه‏شان چيست؟

همه مراجع : براى اين گونه افراد، نماز تمام و روزه صحيح است.[12]

  تبصره 1. در صورتى كه از ابتدا به طور جدّ، قصد ماندن ده روز داشته باشند و بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى، به دليلى تصميم بر بازگشت به وطن بگيرند ؛ نماز و روزه آنها در محل تحصيل كامل خواهد بود.

  تبصره 2. قصد ده روز اين است كه كسى بخواهد روزى كه وارد شهرى مى‏شود 240 ساعت تمام در يك شهر بماند، اما محقق شدن قصد او به خواندن يك نماز چهار ركعتى است.

 

تر كردن لب

آيا تر كردن لب توسط زبان روزه را باطل مى‏كند؟

همه مراجع: تر كردن لب با زبان روزه را باطل نمى‏كند، ولى نبايد آبى كه از دهان خارج شده دوباره توسط زبان وارد دهان شود.[13]

 

فراموشى روزه

اگر انسان بر اثر فراموشى در حال روزه چيزى بخورد يا بياشامد حكم آن چيست؟

همه مراجع: اگر روزه‏دار سهوا چيزى بخورد يا بياشامد، روزه‏اش باطل نمى‏شود و فرقى ميان واجب و مستحب نيست.[14]

 

شستن دهان

شستن دهان با آب يا آب نمك يا دهان شو براى شخص روزه‏دار چه حكمى دارد؟

همه مراجع: اگر چيزى فرو برده نشود اشكال ندارد.[15]

 

غرغره كردن

حكم غرغره كردن براى روزه‏دار چيست؟

همه مراجع : اگر هنگام غرغره كردن، آب از حلق به پايين برود، روزه باطل مى‏شود (هر چند سهوى باشد).[16]

 

فرو بردن اخلاط

آيا فرو بردن خلط، روزه را باطل مى‏كند؟

همه مراجع (به جز سيستانى) : فرو بردن خلط - چنانچه به فضاى دهان نيامده باشد - اشكال ندارد ؛ ولى اگر به فضاى دهان برسد، احتياط واجب آن است كه فرو نبرد.[17]

آيه‏اللّه‏ سيستانى : فرو بردن خلط - چنانچه به فضاى دهان نيامده باشد - اشكال ندارد ؛ ولى اگر به فضاى دهان برسد، احتياط مستحب آن است كه فرو نبرد.[18]

  تبصره . مرز فضاى دهان و حلق، مخرج حرف (خ) مى‏باشد.

 

مسواك كردن

آيا مسواك كردن با خمير دندان، در حال روزه اشكال دارد؟

همه مراجع : اشكال ندارد ؛ ولى بايد از فرو رفتن آب دهان جلوگيرى شود.[19]

 

نخ دندان

حكم استفاده از نخ دندان - كه فلورايد و طعم نعنا دارد - در حال روزه چيست؟

همه مراجع : اگر آب دهان را فرو نبرد، اشكال ندارد.[20]

 

تزريق آمپول در حال روزه

حكم تزريق آمپول در حال روزه ماه رمضان چيست؟

آيات عظام امام و بهجت : اگر آمپول جنبه غذايى و تقويتى دارد، بنابر احتياط واجب، بايد از تزريق آن خوددارى كرد ؛ ولى اگر جنبه دوايى دارد و يا عضو را بى‏حس مى‏كند، تزريق آن اشكال ندارد.[21]

 آيات عظام تبريزى، سيستانى، صافى، نورى و وحيد : تزريق آمپول، روزه را باطل نمى‏كند ؛ خواه جنبه غذايى و تقويتى داشته باشد، يا جنبه دوايى و مانند آن.[22]

آيه‏اللّه‏ خامنه‏اى : احتياط واجب آن است كه روزه‏دار از آمپول‏هاى مقوّى يا مغذّى و هر آمپولى كه در رگ تزريق مى‏شود خوددارى كند، لكن آمپول‏هاى دارويى اگر تزريق به عضله باشد و نيز آمپول‏هايى كه براى بى‏حسّ كردن به كار مى‏رود، مانعى ندارد.[23]

آيه‏اللّه‏ فاضل : اگر آمپول جنبه‏غذايى و تقويتى‏داشته‏باشد، بايد از تزريق آن خوددارى كرد؛ ولى اگر جنبه دوايى دارد و يا عضو را بى‏حس مى‏كند، تزريق آن اشكال ندارد.[24]

آيه‏اللّه‏ مكارم: تمام انواع آمپول‏هاى دارويى يا تقويتى كه به صورت عضلانى تزريق مى‏شوند براى افراد روزه‏دار اشكال ندارد ولى تزريق آمپول‏هاى وريدى جايز نيست.[25]

 

تزريق سرم

حكم تزريق سرم در حال روزه ماه رمضان چيست؟

آيات عظام امام، تبريزى، خامنه‏اى و وحيد : بنابر احتياط واجب، بايد از تزريق سرم خوددارى كند؛ خواه جنبه غذايى و تقويتى داشته باشد، يا جنبه دوايى و مانند آن.[26]

 آيه‏اللّه‏ بهجت : تزريق سرم روزه را باطل مى‏كند.[27]

آيات عظام سيستانى، صافى و نورى : تزريق سرم روزه را باطل نمى‏كند ؛ خواه جنبه غذايى و تقويتى داشته باشد، يا جنبه دوايى و مانند آن.[28]

آيه‏اللّه‏ فاضل : اگر سرم جنبه غذايى و تقويتى داشته باشد، بايد از تزريق آن خوددارى كرد ؛ ولى اگر جنبه دوايى و مانند آن داشته باشد، تزريق آن اشكال ندارد.[29]

آيه‏اللّه‏ مكارم: تزريق سرم‏هاى وريدى براى روزه‏دار جايز نيست.[30]

 

اهداى خون از سوى فرد روزه دار، چه حكمى دارد؟

همه مراجع : اگر باعث ضعف شود، خون گرفتن مكروه است.[31]

 

دود وسيله نقليه

گاهى انسان روزه‏دار در كنار وسيله نقليه، قرار مى‏گيرد و دود آن به حلق او مى‏رسد ؛ آيا روزه‏اش باطل مى‏شود؟

همه مراجع : اگر با اين اعتقاد كه دود غليظ به حلقش نمى‏رسد، در كنار وسيله نقليه بايستد و به طور اتفاقى دود به حلق او برسد، روزه‏اش صحيح است.[32]

گرد و غبار در محيط كار

اگر ذرات گرد و غبار در فضاى كارگاه پراكنده مى‏باشد و دورى از اين محيط ممكن نيست. در ضمن حتى الامكان هم از وسايل جلوگيرى‏كننده، مانند ماسك و... استفاده مى‏گردد ولى باز هم گرد و غبار وارد فضاى حلق مى‏گردد. حكم روزه در اين فضا چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم): اگر غبار غليظ محسوب نمى‏شود به روزه ضرر نمى‏رساند و اگر غليظ است فرو بردن آن هنگام روزه موجب باطل شدن روزه است و بايد از آن پرهيز نمود، ولى مجرد داخل شدن غبار در دهان و بينى بدون اين كه به حلق برسد، روزه را باطل نمى‏كند.[33]

آيه‏اللّه‏ مكارم: رساندن غبار غليظ به حلق هرگاه در حلق تبديل به گِل شود و فرو رود روزه را باطل مى‏كند، در غير اين صورت روزه صحيح است، خواه غبار چيزى باشد كه خوردن آن حلال است مانند آرد، يا غبار چيزى كه خوردن آن حرام است.[34]

 

كشيدن سيگار

حكم كشيدن سيگار و تنباكو در حال روزه چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم) : احتياط واجب آن است كه روزه‏دار، از دود سيگار و تنباكو خوددارى كند.[35]

آيه‏اللّه‏ مكارم : كشيدن سيگار اشكال دارد و حرام است.[36]

 

دود سيگار

اگر در جايى بوديم كه بعضى‏ها سيگار مى‏كشند، آيا دود سيگار پخش شده در فضاى آنجا، روزه را باطل مى‏كند؟

همه مراجع: اگر دود وارد حلق شما نمى‏شود، روزه صحيح است.[37]

 

تهوع روزه‏دار

اگر روزه‏دار به جهت حالت تهوع، قى كند ؛ روزه‏اش چه حكمى دارد؟

همه مراجع : اگر بى‏اختيار باشد، اشكال ندارد ؛ ولى اگر از روى عمد باشد، روزه را باطل مى‏كند.[38]

 عطر و شامپو

آيا استفاده از، شامپو، كرم ويتامينه و رژلب و سرمه در ماه مبارك رمضان مجاز است؟

همه مراجع : هيچ يك از موارد ذكر شده، روزه را باطل نمى‏كند ؛ مگر آن كه رژ لب، وارد دهان شده و فرو داده شود.[39] ولى در مورد سرمه اگر از موادى باشد كه مزه يا بوى آن به حلق برسد مكروه است.[40]

 

استعمال عطر براى روزه‏دار، در ماه رمضان چه حكمى دارد؟

همه مراجع: استعمال عطر براى روزه‏دار مستحب است ؛ ولى بو كردن گياهان معطّر مكروه است.[41]

  تبصره . آيه‏اللّه‏ بهجت : اولى ترك بو كردن عطر غليظ است.[42]

 

فرو بردن سر در آب

شستن سر در زير شير آب در حال روزه، چه حكمى دارد؟ و اگر آب به اندازه‏اى زياد باشد كه تمام سر و گردن را فرا گيرد آيا روزه را باطل مى‏كند؟

همه مراجع: شستن سر زير شير آب روزه را باطل نمى‏كند و فشار آب اگر چه زياد باشد حكم ارتماس را ندارد و روزه‏اش صحيح است.[43]

 

احتلام روزه دار

در ماه رمضان بعد از اذان صبح، با حالت احتلام بيدار شدم ؛ ولى مى‏دانم پيش از اذان محتلم شده‏ام، تكليفم چيست؟

همه مراجع : روزه صحيح است.[44]

 

جنابت روزه دار

اگر در شب ماه مبارك رمضان بر زن و مرد غسل جنابت واجب شود و قصد داشتند قبل از اذان غسل كنند ولى هر دو پس از اذان صبح بيدار شوند حكم روزه و كفاره و يا قضاء آن چيست؟

همه مراجع: در فرض فوق اگر مطمئن بوده‏اند كه قبل طلوع فجر جهت غسل بيدار مى‏شوند ولى بيدار نشده‏اند روزه آنها صحيح است[45]

 

شخصى در ماه رمضان پيش از اذان صبح محتلم شده و اگر بخواهد غسل كند، وقت براى خوردن سحرى باقى نمى‏ماند ؛ تكليف او چيست؟

همه مراجع : اگر مى‏تواند بدون خوردن سحرى روزه بگيرد، بايد غسل كند و اگر بدون آن نمى‏تواند روزه بگيرد و خوف ضرر دارد، سحرى بخورد و پيش از اذان تيمم كند.[46]

 

كسى كه در تنگى وقت، قبل از اذان صبح در شب‏هاى ماه رمضان، به جهت جنابت تيمم كند ؛ آيا مى‏تواند با آن نماز بخواند، يا بايد غسل به جا آورد؟

آيات عظام امام، خامنه‏اى و نورى : بنابر احتياط واجب، بايد براى نماز صبح غسل به جا آورد.[47]

آيات عظام بهجت، تبريزى، سيستانى، صافى، فاضل، مكارم و وحيد : بايد براى نماز صبح، غسل به جا آورد.[48]

 

اگر در ماه رمضان، با اعتقاد به اين كه براى غسل جنابت وقت دارد، مشغول به غسل شود و وسط غسل بفهمد مقدارى از غسل با اذان صبح همراه شده است، حكم روزه او چيست؟

همه مراجع : روزه او صحيح است.[49]

 

جنابت و روزه قضا

شخصى مى‏خواهد روزه قضاى ماه رمضان را بگيرد، بعد از اذان صبح بيدار مى‏شود و خود را محتلم مى‏يابد ؛ آيا مى‏تواند آن روز را روزه بگيرد؟

آيات عظام امام، خامنه‏اى و نورى : اگر بعد از اذان صبح محتلم شده باشد، مى‏تواند روزه بگيرد ؛ ولى اگر پيش از اذان صبح محتلم شده، نمى‏تواند آن روز را روزه بگيرد.[50]

آيه‏اللّه‏ بهجت : روزه آن روز باطل مى‏شود.[51]

آيات عظام تبريزى، سيستانى و وحيد : مى‏تواند آن روز را روزه بگيرد.[52]

آيات عظام صافى و فاضل : اگر وقت قضاى روزه تنگ نيست، بايد روز ديگرى را روزه بگيرد ؛ ولى اگر وقت تنگ است - به عنوان مثال پنج روز قضا به ذمه دارد و پنج روز هم بيشتر به ماه رمضان باقى نمانده است - بنابر احتياط واجب، بايد آن روز را روزه بگيرد و بعد از رمضان هم قضا كند و اگر وقت تنگ نيست، روزه‏اش باطل است و بايد روز ديگرى را روزه بگيرد.[53]

 آيه‏اللّه‏ مكارم : اگر وقت قضاى روزه تنگ نيست، بنابر احتياط واجب بايد روز ديگرى را روزه بگيرد ؛ ولى اگر وقت تنگ است - به عنوان مثال پنج روز قضا به ذمه دارد و پنج روز هم بيشتر به ماه رمضان باقى نمانده - همان روز را روزه بگيرد و روزه صحيح است.[54]

 

تأخير غسل جنابت

كسى كه پيش از اذان صبح، با حالت احتلام از خواب بيدار مى‏شود، آيا مى‏تواند تا نزديك اذان، غسل نكند و تيمم كند؟ آيا روزه او صحيح است؟

همه مراجع (به جز صافى و وحيد): اگر غسل را به تاخير اندازد تا جايى كه وقت تنگ شود، گناه كرده است. در اين صورت بايد پيش از اذان صبح، تيمم كند و روزه او صحيح است.[55]

آيات عظام صافى و وحيد: اگر غسل را به تاخير اندازد تا جايى كه وقت تنگ شود، گناه كرده است. در اين صورت بايد پيش از اذان صبح، تيمم كند و روزه بگيرد و قضاى آن را نيز به جا آورد.[56]

آيات عظام تبريزى و سيستانى: كسى كه در شب ماه رمضان جنب است، چنانچه عمدا غسل نكند تا وقت تنگ شود بايد تيمم كند و روزه بگيرد و احتياط مستحب آن است كه قضاى آن را هم به جا آورد[57].

 

اگر در ماه رمضان با دختر نامحرم همراه باشيم و رابطه فقط در حد صحبت كردن باشد روزه باطل مى‏شود يا نه؟

همه مراجع: اگر ترس از وقوع در حرام باشد جايز نيست، ولى روزه صحيح است.

 

فيلم مبتذل

حكم مشاهده فيلم‏هاى مبتذل و يا صحنه‏هاى ناخواسته در اينترنت در ماه رمضان چيست؟ آيا روزه را باطل مى‏كند؟

همه مراجع : نگاه به فيلم‏هاى مبتذل و شهوت برانگيز، حرام است ؛ خواه در ماه رمضان باشد يا غير آن و اگر احتمال مى‏دهد با نگاه به اين نوع فيلم‏ها، منى از او خارج مى‏شود - چنانچه منى بيرون بيايد - روزه‏اش باطل است و قضا و كفاره بر عهده او خواهد بود.[58]

 

ملاعبه با همسر

آيا ملاعبه با همسر در ماه رمضان جايز است؟

همه مراجع : اگر بدون قصد بيرون آمدن منى، با همسر خود ملاعبه كند - چنانچه اطمينان دارد منى از او خارج نمى‏شود - اشكال ندارد و روزه هر دو صحيح است ؛ هر چند به طور اتفاق از او منى بيرون آيد.[59]

 

دروغ روزه‏دار

چه نوع دروغى روزه را باطل مى‏كند؟

همه مراجع (به جز بهجت، سيستانى و مكارم) : دروغ بستن به خدا، پيامبر اسلام صلى‏الله‏عليه‏و‏آله، امامان و بنابر احتياط واجب پيامبران، جانشينان آنان و حضرت زهرا عليهاالسلام.

آيه‏اللّه‏ بهجت : دروغ بستن به خدا، پيامبر اسلام صلى‏الله‏عليه‏و‏آله، امامان، پيامبران، جانشينان آنان و حضرت زهرا عليهاالسلام.

آيه‏اللّه‏ سيستانى : بنابر احتياط واجب، دروغ بستن به خدا، پيامبر اسلام و امامان  عليهم‏السلام.

آيه‏اللّه‏ مكارم : بنابر احتياط واجب، دروغ بستن به خدا، پيامبر اسلام صلى‏الله‏عليه‏و‏آله، امامان، پيامبران، جانشينان آنان و حضرت زهرا عليهاالسلام.

زخم معده

كسى كه مى‏داند يا احتمال قوى مى‏دهد كه اگر روزه بگيرد، به زخم معده يا سنگ مثانه دچار مى‏شود ؛ آيا روزه بر او واجب است؟

همه مراجع : اگر احتمال عقلايى مى‏دهد، روزه بر او واجب نيست.[60]

 

روزه بيمار كليوى

كسى كه ناراحتى كليه دارد و بايد براى جلوگيرى از آن در طول روز، چندين‏بار از آب و مايعات استفاده كند، حكم روزه او چه مى‏شود؟

همه مراجع : اگر براى جلوگيرى از بيمارى كليه، نياز به نوشيدن آب يا ساير مايعات در طول روز باشد، روزه گرفتن بر او واجب نيست.[61]

 

روزه بيمار آسمى

كسى كه به نفس تنگى شديد مبتلا شده و در روز بايد از اسپرى استفاده كند، تكليف روزه او چيست؟

آيات عظام امام، خامنه‏اى، فاضل، مكارم و نورى : با توجه به اين كه داروى ياد شده، خوردن و آشاميدن بر آن صدق نمى‏كند، روزه را باطل نمى‏كند.[62]

آيه‏اللّه‏ بهجت : اگر به صورت گاز رقيق باشد، اشكال ندارد و روزه صحيح است.[63]

آيات عظام تبريزى و وحيد : اگر قبل از رسيدن به حلق به صورت هوا در بيايد، روزه را باطل نمى‏كند.[64]

آيه‏اللّه‏ سيستانى : اسپرى كه براى تنگى نفس استعمال مى‏شود اگر دارو را فقط وارد ريه كند روزه را باطل نمى‏كند و اگر موادى از آن وارد معده مى‏شود، روزه را باطل مى‏كند.[65]

آيه‏اللّه‏ صافى : اگر موادى وارد ريه مى‏شود، روزه اشكال پيدا مى‏كند و اگر گرفتن روزه بدون استفاده از آن، زحمت و مشّقت دارد و در طول سال بايد از اسپرى استفاده كند، در ماه رمضان روزه بگيرد و بنابر احتياط واجب براى هر روز يك مد طعام هم به فقير بدهد و قضا ندارد.[66]

 

ضعف چشم

چشم من ضعيف است و مى‏ترسم روزه برايم ضرر داشته باشد، تكليف من چيست؟

همه مراجع : اگر خوف ضرر عقلايى باشد، روزه بر شما واجب نيست و اگر تا ماه رمضان سال بعد بيمارى ادامه يافت، قضا هم واجب نيست. تنها براى هر روز 750گرم گندم، يا جو، يا آرد و... به عنوان كفّاره به فقير بدهيد.[67]

 

ضعف بدن

به علت درس خواندن و امتحانات، ضعف و سستى  بر من غالب مى‏شود ؛ آيا مى‏توانم روزه‏ها را بخورم؟

همه مراجع : اين گونه ضعف و سستى‏ها تا حدودى لازمه روزه است و براى نوع افراد پيش مى‏آيد و به جهت آن نمى‏توان روزه را خورد؛ ولى اگر ضعف به حدى برسد كه تحمّل آن بسيار سخت و مشكل باشد، خوردن آن اشكال ندارد.[68]

  تبصره . انسان مى‏تواند در اين شرايط به مسافرت برود (حداقل 5/22 كيلومتر) و روزه خود را بخورد و به وطن برگردد. در اين صورت لازم نيست تا مغرب از خوردن و آشاميدن خوددارى كند و بعد از ماه رمضان، قضاى آن را به جا آورد و كفّاره هم ندارد.

 

نظر پزشك

ملاك در ضرر، تشخيص پزشك است يا تشخيص خود شخص؟

همه مراجع : تشخيص خود بيمار ملاك است. البته اگر پزشك بيمارى را از روزه گرفتن منع كند ولى خود شخص مى‏داند كه روزه برايش ضرر ندارد بايد روزه بگيرد.[69] همين اندازه كه ترس نسبت به ضرر، عقلايى باشد، كافى است. خوف ضرر گاهى از قول متخصص و زمانى از تجربه مريض‏هاى مشابه و گاهى از  تجربه خود انسان، به دست مى‏آيد.[70]

اختلاف نظر پزشكان

اگر پزشكان در مورد روزه گرفتن بيمارى اختلاف نظر داشته باشند، وظيفه چيست؟

همه مراجع: به علم رسيدن يا حصول خوف و ترس عقلايى از ضرر روزه، وظيفه‏ى خود مكلّف است؛ هر چند سببش نظر دكتر باشد.

 

مصرف دارو

وظيفه انسان بيمارى كه در طول روز بايد دارو مصرف كند چيست؟

همه مراجع: نبايد روزه بگيرند[71].

 

زن باردار

زن باردارى كه نتوانسته روزه بگيرد، تكليفش چيست؟

آيات عظام امام، خامنه‏اى و نورى : اگر روزه براى جنين ضرر داشته است، بايد براى  هر روز يك مد طعام به فقير بدهد و اگر براى خودش ضرر داشته، بنابر احتياط واجب بايد براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد و در هر حال روزه‏ها را بايد قضا كند.[72]

آيات عظام بهجت، سيستانى و فاضل : افزون بر قضاى روزه‏ها، بايد براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد ؛ خواه روزه براى جنين ضرر داشته باشد، يا براى خودش.[73]

آيات عظام تبريزى، مكارم و وحيد : اگر روزه براى جنين ضرر داشته است، بايد براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد و اگر براى خودش ضرر داشته، پرداخت كفّاره واجب نيست و در هر حال روزه‏ها را بايد قضا كند.[74]

آيه‏اللّه‏ صافى : اگر روزه براى جنين ضرر داشته است، بنابر احتياط واجب بايد براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد و اگر براى خودش ضرر داشته، پرداخت كفّاره واجب نيست و در هر حال روزه‏ها را بايد قضا كند.[75]

 

روزه گرفتن براى زن باردار - كه نمى‏داند روزه براى جنين ضرر دارد - چه حكمى دارد؟

همه مراجع : اگر بر اثر روزه، خوف ضرر بر جنين داشته باشد، نبايد روزه بگيرد.[76]

 

زن باردارى كه به جهت حمل و شيردهى نتوانسته روزه ماه رمضان و قضاى آن را  تا سال بعد بگيرد ؛ آيا تكليف قضا از او ساقط مى‏شود و حكم مريض را دارد؟

همه مراجع : خير، هر زمان توانايى پيدا كرد، بايد روزه‏ها را قضا كند و حكم مريض را ندارد.[77]

روزه زن شيرده

تكليف زنى كه شير مى‏دهد، چيست؟

آيات عظام امام، خامنه‏اى و نورى : اگر گرفتن روزه باعث كمى شير او و ناراحتى بچه شود، يا براى خودش ضرر داشته باشد ؛ روزه براى او واجب نيست و در صورت اول بايد براى هر روز، يك مد طعام به فقير بدهد و در فرض دوم اين امر احتياط واجب است و در هر حال روزه‏ها را بايد قضا كند.[78]

آيات عظام بهجت، سيستانى و فاضل : اگر گرفتن روزه باعث كمى شير او و ناراحتى بچه شود، يا براى خودش ضرر داشته باشد ؛ روزه براى او واجب نيست و بايد براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد و در هر حال روزه‏ها را بايد قضا كند.[79]

آيات عظام تبريزى، صافى، مكارم و وحيد : اگر گرفتن روزه باعث كمى شير او و ناراحتى بچه شود، يا براى خودش ضرر داشته باشد ؛ روزه براى او واجب نيست و در صورت اول بايد براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد و در هر حال روزه‏ها را بايد قضا كند.[80]

 

 جلوگيرى از عادت ماهيانه

اگر در ايام عادت، از قرص يا آمپول جلوگيرى استفاده كند ؛ آيا روزه او صحيح است؟

همه مراجع : اگر عادت نشود، روزه صحيح است.[81]

 

كم‏خونى روزه‏دار

كسى كه در اثر روزه گرفتن دچار كم خونى يا سردرد شديد مى‏شود، آيا مى‏تواند روزه نگيرد؟

همه مراجع: اگر ضعف و كم خونى و سردرد به گونه‏اى باشد كه نمى‏تواند تحمل كند، و ضرر دارد روزه واجب نيست.[82]

 

نذر روزه حائض

خانمى نذر كرده بود كه چند روز اول ماه شعبان را روزه بگيرد ؛ ولى در اين چند روز عادت ماهيانه شد ؛ تكليف او چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم و وحيد) : اگر صيغه شرعى خوانده، بايد در ايام عادت ماهيانه روزه نگيرد و در زمان ديگرى، قضاى آن را به جا آورد.[83]

آيات عظام مكارم و وحيد : اگر صيغه شرعى خوانده، بايد در ايام عادت ماهيانه روزه نگيرد و بنابر احتياط واجب، در زمان ديگرى قضاى آن را به جا آورد.[84]

 

روزه دختر بچه‏ها

دخترى كه به حد بلوغ رسيده، ولى به واسطه ضعف بنيه، نمى‏تواند روزه بگيرد و قضاى آن را تا دو سه سال به جا آورد، تكليف او چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم و تبريزى) : اگر گرفتن روزه براى او ضرر دارد، يا تحمل آن برايش زحمت و مشقّت زياد دارد، روزه بر او واجب نيست ؛ ولى ترك آن به صرف برخى عذرها، جايز نيست و هر زمان توانست بايد قضاى آن را به جا آورد.[85]

آيه‏اللّه‏ تبريزى : اگر گرفتن روزه براى او ضرر دارد، يا تحمل آن برايش زحمت و مشقت زياد دارد، روزه واجب نيست و اگر تا ماه رمضان سال بعد، ضعف او برطرف شد، بايد قضاى آن را به جا آورد و اگر نتوانست، بايد براى هر روز يك مد  طعام (تقريبا ده سير)، به فقير بدهد و قضاى روزه لازم نيست ؛ ولى اگر فديه ممكن نبود، بايد هر زمان كه توانست روزه‏ها را قضا كند.[86]

 آيه‏اللّه‏ مكارم : در فرض ياد شده، روزه بر او واجب نيست و بايد براى هر روز يك مد طعام بدهد و قضاى اين روزه‏ها هم بر او واجب نيست.[87]

 

آيا واجب است روزه‏هايى كه سال گذشته به خاطر عذرى قضا شده تا قبل از رسيدن ماه رمضان بعد قضا كند؟

آيات عظام امام، خامنه‏اى، مكارم و فاضل: بايد تا قبل از رمضان بعد قضا شود.[88]

آيه‏اللّه‏ سيستانى: واجب نيست.[89]

   تبصره . طبق نظر همه مراجع اگر تا رمضان بعد قضا نشود كفاره تأخير دارد.

فراموشى قضاى روزه

در ماه رمضان مدتى روزه نگرفته‏ام، اما تعداد روزه‏ها را فراموش كرده‏ام، وظيفه‏ام چيست؟

همه مراجع (به جز فاضل و مكارم) :  مى‏توانيد به مقدار حداقل اكتفا كنيد ؛ يعنى، هر مقدار از روزه‏ها را كه مى‏دانيد كمتر از آن مقدار نبوده، بايد قضا كنيد و بيش از آن لازم نيست.[90]

آيه‏اللّه‏ فاضل : اگر زمان حدوث عذر را مى‏داند ولى نمى‏داند تا چند روز طول كشيد بايد بنا بر احتياط واجب اكثر را قضا كند.[91]

آيه‏اللّه‏ مكارم : در صورتى كه بر اثر كوتاهى تعداد روزهاى قضا فراموش شده باشد بايد اكثر را به جا آورد.

 

زمان روزه قضا

شخصى سه روز روزه بدهكار مى‏باشد و سه روز هم به ماه رمضان مانده است آيا مى‏تواند روزه قضا را تا سال ديگر تأخير بيندازد و يا به جهتى باطل كند؟

همه مراجع (به جز آيه‏اللّه‏ سيستانى): زمانى كه روزه قضا مهلت ندارد مثلاً سه روز روزه قضاء دارد و سه روز هم به ماه رمضان مانده است جايز نيست روزه قضا را افطار كند نه قبل از ظهر نه بعد از ظهر و اگر قبل از ظهر افطار كرده، كفّاره تأخير  دارد چون قهراً قضاى آن به تأخير مى‏افتد و اگر بعد از ظهر افطار كند بايد علاوه بر كفّاره تأخير كفّاره افطار روزه قضا را هم بدهد.[92]

آيه‏اللّه‏ سيستانى: در قضاى روزه رمضان مى‏تواند پيش از ظهر، روزه خود را باطل نمايد؛ ولى اگر وقتِ قضا تنگ باشد، بهتر آن است كه باطل ننمايد و در صورتى كه به تأخير بيندازد، براى هر روز يك مد طعام كفاره دارد.[93]

 

قضاى نماز روزه‏دار

اگر نماز شخص روزه‏دار قضا شود، آيا روزه‏اش صحيح است؟

همه مراجع : آرى، روزه‏اش صحيح است و بايد نمازش را قضا كند.[94]

 

تأخير كفّاره

كسى كه كفّاره روزه را تا چند سال به تأخير اندازد، آيا چيزى بر مقدار آن افزوده مى‏شود؟

همه مراجع : خير، چيزى بر آن افزوده نمى‏شود.[95]

 

پرداخت كفاره

كسانى كه به جهت عذرى مثل بيمارى يا سفر، روزه ماه رمضان را نگرفته و مى‏دانند تا رمضان سال آينده، قضاى روزه‏ها را نمى‏توانند بگيرند، آيا صحيح است كفاره و فديه آنها را بعد از ماه رمضان بدهند يا بايد تا رمضان بعد صبر كند؟

همه مراجع (به جز بهجت، فاضل و مكارم): خير، فعلاً مكلف به كفاره نيستند، بلكه تكليف شرعى آنها اين است كه تا رمضان سال بعد روزه‏ها را قضا كنند و اگر تا آن موقع قضا نكردند و تأخير انداختند، مكلف به پرداخت كفاره تأخير مى‏شوند، لذا اگر قبل از آن پرداخت كنند حساب نمى‏شود و بايد مجدداً بدهند.[96]

آيه‏اللّه‏ بهجت: رجاءا اشكال ندارد.[97]

آيات عظام فاضل و مكارم: اگر بيمار مطمئن باشد خوب نمى‏شود پرداخت فديه اشكال ندارد.[98]

 

پول كفّاره

آيا پول كفّاره را نيز مى‏توان به فقير داد؟

همه مراجع : دادن پول كفّاره به فقير كفايت نمى‏كند - خواه كفّاره مريض باشد يا كفّاره افطار عمدى - مگر اين كه اطمينان داشته باشد، فقير به وكالت از او، طعام (نان يا گندم) مى‏خرد و آن را به عنوان كفّاره قبول مى‏كند.[99]

بهزيستى و كميته امداد

آيا پرداخت پول كفّاره به نهادهايى مانند بهزيستى و كميته امداد، كفايت مى‏كند؟

همه مراجع : اگر اطمينان دارد كه نهادهاى ياد شده، پول كفّاره را با رعايت شرايط شرعى، به مصرف طعام براى فقيران مى‏رسانند، كفايت مى‏كند.[100]

روزه خوارى سهوى

اگر انسان، در روزه واجب، سهواً چيزى بخورد و به خيال اين كه روزه‏اش باطل  شده است، افطار كند، آيا غير از قضا كفّاره هم بر او واجب است؟

همه مراجع: اگر جاهل مقصّر بوده يعنى در ياد گرفتن مسئله كوتاهى كرده قضا و كفّاره بر او واجب است و اگر جاهل قاصر بوده بايد روزه را قضا كند ولى كفاره ندارد.[101]

 

مد و طعام

منظور از مد و طعام در كفّاره روزه چيست؟

منظور از«طعام»، گندم، آرد، نان، جو، خرما و مانند آن است و «مد» حدود 750گرم يا ده سير مى‏باشد.[102]

 

كفّاره

كفّاره چيست؟

«كفّاره» از ماده «كفر» به معناى پوشاندن است و در اصطلاح دينى، عبارت است از : «پرداخت صدقه، قربانى و انجام دادن عمل شرعى و مانند آن به جهت گناهى كه انجام گرفته است». از آنجايى كه آثار گناه را محو مى‏سازد و آن را از انسان مى‏پوشاند، «كفّاره» مى‏نامند.

انسان كافر، نيز از آن جهت كه حقايقى از قبيل خدا، قيامت، نبوت و... را انكار كرده و آن را از خود مى‏پوشاند، كافر ناميده مى‏شود. كفّاره در همه شريعت‏ها  و اديان، براى اجتناب از پيامدهاى سوء اعمال شرعى، غيراخلاقى و مخالف اصول اجتماعى انجام مى‏گيرد.

مهم‏ترين آثار آن، جلب رضايت و فرو نشاندن خشم الهى است. كفّاره چند نوع است : معين، مخير، مرتب، مرتب و مخير و كفّاره جمع. تعريف و موارد هريك از اينها در جاى خود بيان شده است.[103]

 

كفّاره جمع

كّفاره جمع چيست؟

«كفّاره جمع» عبارت است از : «جمع بين آزاد كردن يك بنده و گرفتن دو ماه روزه و اطعام شصت فقير». اين كفّاره در دو مورد تحقق مى‏يابد : يكى اين كه انسان روزه خود را با چيز حرام باطل كند و ديگر اين كه شخص مسلمانى را بى‏گناه و از روى عمد به قتل برساند.[104]

  تبصره . با توجه به اين كه در عصر حاضر آزاد كردن بنده مورد ندارد، بايد بين دو مورد ديگر جمع كند.

 

روزه يوم الشك

روزه يوم الشك چيست؟

روزى كه انسان شك دارد آخر ماه شعبان است يا اول ماه رمضان، «يوم‏الشك» مى‏نامند. با توجه به اين كه در بين مردم، گفت و گو مى‏شود كه در شب آن روز، ماه ديده شده يا نه و يا كسانى كه شهادت به ديدن ماه مى‏دهند شرايط لازم را ندارند، باعث شك و ترديد مى‏شود ؛ آن روز به اين عنوان، نام گرفته است. گرفتن روزه آن روز نه تنها واجب نيست ؛ بلكه اگر كسى به نيت ماه رمضان روزه بگيرد، كار حرامى انجام داده است و چنانچه كسى بخواهد آن روز را روزه بگيرد، بايد به نيت ماه شعبان يا روزه قضا (اگر به ذمه داشته باشد)، بگيرد.[105]


[1]. العروة الوثقى، ج 2، نية الصوم.

 [2]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1568، 1569 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1576 و 1577.

 [3]. امام، نورى، فاضل و مكارم، تعليقات على العروه، ج 3، فصل فيما تعليق بالقضا، الرابع ؛ سيستانى، وحيد و تبريزى، منهاج الصالحين، م 1023 ؛ صافى، هداية العباد، ج 1، م 1336 و دفتر:  خامنه‏اى.

 [4]. بهجت، وسيله‏النجاه، ج 1، م 1132.

 [5]. توضيح‏المسائل مراجع، م 735 و742 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 741 و 748 و دفتر:  خامنه‏اى.

 [6]. توضيح‏المسائل مراجع، م 735 و 742.

 [7]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1795؛ نورى، توضيح‏المسائل، م 1791؛ خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاآت، س 930 و 928؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1803؛ بهجت، توضيح‏المسائل، م 1407 و دفتر مراجع.

 [8]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1763 و 1795.

 [9]. استفتاآت، ج 2، س 575.

 [10]. تبريزى، وحيد، منهاج الصالحين، ج 1، م 1040؛ امام، فاضل، نورى، تعليقات على العروة، شرايط وجوب الصوم، م 4و 6؛ بهجت، وسيله‏النجاة، ج 1، م 1153؛ صافى، هدايه‏العباد، ج 1، م 1362 و دفتر: خامنه‏اى.

 [11]. تعليقات على العروة، شرايط وجوب الصوم، م 4 و 6.

 [12]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1335.

 [13]. صافى، 240 سؤال پيرامون روزه، س 50 و دفتر مراجع.

 [14]. توضيح المسائل، امام، م 1575؛ بهجت، م 1283؛ تبريزى، م 1584؛ صافى، م 1584؛ مكارم، م 1338؛ فاضل، م 1652؛ سيستانى، م 1555؛ نورى، م 1572؛ سيستانى، استفتاآت، بخش روزه و روزه مستحبى ؛ مكارم، استفتاآت، ج 2، بخش روزه، س 420.

 [15]. مكارم، توضيح المسائل، م 1342؛ صافى، 240 سؤال پيرامون روزه، س 148 ؛ سيستانى، استفتاآت، بخش روزه، س 12 و 51 و مبطلات روزه، س 32؛ خامنه‏اى، استفتاآت جديد، س 365.

 [16]. تبريزى، استفتاآت، س  699 ؛ دفتر:  همه مراجع.

 [17]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1580 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، 1588 و دفتر:  خامنه‏اى.

 [18]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1580.

 [19]. امام، استفتاآت، ج 1، روزه س  11 ؛ تبريزى، استفتاآت، س  713 ؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 544 ؛ العروة الوثقى، ج 2، المفطرات، الثانى.

 [20]. دفتر:  همه مراجع.

 [21]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1576 ؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاآت، س  767.

 [22]. توضيح‏المسائل مراجع،، م 1576 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1584.

 [23]. اجوبه‏الاستفتاآت، س 767؛ استفتاآت جديد، س 361.

 [24]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1576.

 [25]. توضيح‏المسائل، م 1339.

 [26]. خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاآت، س  767 ؛ تبريزى، استفتاآت، س  681 ؛ مكارم، توضيح‏المسائل مراجع، م 1576 ودفتر:  امام و وحيد.

 [27]. دفتر:  بهجت.

 [28]. صافى، جامع‏الاحكام، ج 1، س  473 و دفتر:  سيستانى و نورى.

 [29]. فاضل، جامع المسائل، ج 2، س  439.

 [30]. توضيح‏المسائل، م 1339.

 [31]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1657 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1665.

 [32]. سيستانى، نورى، تعليقات على العروة، ج 2، المفطرات، السادس ؛ امام، مكارم، فاضل و تبريزى، توضيح‏المسائل مراجع، م 1605 ؛ بهجت،  وسيله‏النجاه، ج 1، م 1104 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1613 ؛ دفتر:  خامنه‏اى و صافى.

 [33]. صافى، 240 سؤال پيرامون روزه، س 71 و 72؛ امام، استفتاآت، ج 1، احكام روزه، س 22و23؛ خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاآت، س 800 ؛ سيستانى، توضيح المسائل، م 1584.

 [34]. توضيح المسائل، م 1360.

 [35]. خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاآت، س760؛ توضيح‏المسائل‏مراجع، م1605؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م1613 و دفتر:بهجت.

 [36]. استفتاآت، ج 2، س 429.

 [37]. توضيح المسائل، امام، م 1605؛ بهجت، م 1297؛ تبريزى، م 1614؛ فاضل، م 1678؛ نورى، م 1602؛ صافى، م 1614؛ سيستانى، م 1586 ؛ سيستانى، استفتاآت، بخش مبطلات روزه.

 [38]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1646 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1654.

 [39]. العروة الوثقى، احكام المفطرات، فصل 4 و 5 و نورى، استفتاآت، ج 1، س 216.

 [40]. توضيح المسائل، امام  م 1657؛ تبريزى، م 1666؛ صافى، م 1666؛ فاضل، م 1729؛ صافى، 240 سؤال پيرامون روزه، س 103 و 104 ؛ فاضل، استفتاآت، ج 2، س 329 ؛ سيستانى، استفتاآت، بخش مبطلات روزه.

 [41]. العروة الوثقى، ج 2، الفصل الخامس ؛ اللمعة الدمشقية، ج 2، ص 133 و تبريزى، استفتاآت، ج 1، س 689.

 [42]. استفتاآت، احكام روزه، س 1482.

 [43]. امام، استفتاآت، ج 1، احكام روزه، س 20 ؛ نورى، استفتاآت، ج 1، س 219 و توضيح المسائل مراجع، م 1608، 1609، 1610.

 [44]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1633 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1641.

 [45]. توضيح المسائل، امام ، م 1627؛ بهجت، م 1311؛ تبريزى، م 1636؛ فاضل، م 1698؛ صافى، م 1636؛ مكارم، م 1377؛ سيستانى، م 1599؛ سيستانى، استفتاآت، بخش مبطلات روزه.

 [46]. بهجت، استفتاآت،  ج 2، س 2837؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س  546 ؛ تبريزى، استفتاآت، س  680 ؛ دفتر: همه مراجع.

 [47]. نورى، توضيح‏المسائل، م 727 ؛ امام، توضيح‏المسائل مراجع، م 726.

 [48]. توضيح‏المسائل مراجع، م 726 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 733.

 [49]. بهجت، استفتاآت، ج 2، س 2840 ؛ دفتر: همه مراجع.

 [50]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1635.

 [51]. بهجت، وسيله‏النجاة، ج 1، م 1089.

 [52]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1635 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1641.

 [53]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1635.

 [54]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1635.

 [55]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1621، مكارم، توضيح‏المسائل، م 1371؛ نورى، توضيح‏المسائل، م 1618.

 [56]. توضيح المسائل مراجع، م 1629 و 1621.

 [57]. تبريزى، استفتاآت، س 687؛ سيستانى، توضيح المسائل، م 1630.

 [58]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1595 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1603 ؛ العروة الوثقى، ج 2، المفطرات، الرابع ؛ خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاآت، س793 ؛ صافى، جامع‏الاحكام، ج2، س1717 و 1605 ؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج1، س1729 و 1731 ؛ مكارم، استفتاآت، ج1، س778 و 782 ؛ سيستانى، sistani.org، فيلم، س4 ؛ تبريزى، استفتاآت، س1603 و 1605 و صراط‏النجاة، ج5، س1129. دفتر: نورى، امام، بهجت و وحيد.

 [59]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1595 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1603 و دفتر:  خامنه‏اى و بهجت.

 [60]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1743، 1744 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1751، 1752 ؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاآت، س 746.

 [61]. خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاآت، س  756 ؛ تبريزى، استفتاآت، س  646 ؛ صافى، جامع‏الاحكام، ج 1،485 ؛ دفتر: همه مراجع.

 [62]. امام، استفتاآت، ج 1، روزه، س  6 ؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س  551 ؛ مكارم، استفتاآت، ج 1، س285 ؛ نورى، استفتاآت، ج 1، س  212.

 [63]. استفتاآت، ج 2، س 2880.

 [64]. تبريزى، استفتاآت، س711 ؛ دفتر:  وحيد.

 [65]. سيستانى، توضيح المسائل جديد، م 1556 و سايت استفتاآت.

 [66]. دفتر.

 [67]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1703 و 1744.

 [68]. توضيح المسائل مراجع، م 1583 ؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1591 ؛ خامنه‏اى، اجوبة، س 732.

 [69]. امام، استفتاآت، بخش روزه، س 41؛ خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاآت، س 754؛ نورى، استفتاآت، ج 1، س 207؛ مكارم، استفتاآت، ج 3، س 300؛ صافى، 240 سؤال پيرامون روزه، س 216؛ توضيح‏المسائل، امام ، م 1743؛ تبريزى، م 1752؛ فاضل، م 1813؛ نورى، م 1739؛ صافى، م 1752؛ سيستانى، م 1712.

 [70]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1743 و 1744 ؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاآت، س  753 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1751 و 1752.

 [71]. امام، استفتاآت، بخش روزه، س 64؛ خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاآت، س 756 و استفتاآت جديد، س 360 و374؛ تبريزى، استفتاآت، س 653؛ صافى، 240 سؤال پيرامون روزه، س 214؛ مكارم، استفتاآت، ج 3، س 302.

 [72]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1728 ؛ دفتر:  خامنه‏اى.

 [73]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1728.

 [74]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1728 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1736.

 [75]. صافى، توضيح‏المسائل، م 1728.

 [76]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1728 ؛ العروة الوثقى، ج 2، فصل 11.

 [77]. بهجت، وسيله‏النجاة، ج 1، م 1157 ؛ مكارم، استفتاآت، ج 2، س  443 ؛ خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاآت، 747 و دفتر: همه مراجع.

 [78]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1729 ؛ دفتر:  خامنه‏اى.

 [79]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1729.

 [80]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1729 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1737.

 [81]. امام، استفتاآت، ج 1، س  39 ؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س  563 ؛ صافى، جامع‏الاحكام، ج 1، س 512 ؛ دفتر: همه مراجع.

 [82]. توضيح المسائل مراجع، م 1743 و 1744 ؛ فاضل استفتاآت، ج 1، س 567؛ صافى، 240 سؤال پيرامون روزه، س 221.

 [83]. توضيح‏المسائل مراجع، م 2657 ؛ خامنه‏اى، استفتاء، س  1097.

 [84]. توضيح‏المسائل مراجع، م 2657 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 2721.

 [85]. امام، استفتاآت، ج1، روزه، س76 و 88؛ خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاآت، س731، 732 ؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج1، س568 ؛ صافى، جامع‏الاحكام، ج 1، س  491، 498 ؛ نورى، استفتاآت، ج 2، س 2893 ؛ دفتر:   بهجت و وحيد.

 [86]. تبريزى، صراط‏النجاة، ج 2، س  458 و 1519.

 [87]. مكارم، استفتاآت، ج 2، س  439.

 [88]. دفتر مراجع.

 [89]. دفتر.

 [90]. العروة الوثقى، ج 2، احكام القضا، م 6.

 [91]. توضيح المسائل، م 1763.

 [92]. مكارم، استفتاآت، ج 2، بخش روزه، س 434 ؛ صافى، 240 سؤال پيرامون روزه، س 157 و دفتر مراجع.

 [93]. توضيح المسائل جديد، م 1607.

 [94]. دفتر: همه مراجع.

 [95]. العروة الوثقى، ج 2، الصوم، الفصل السادس، م 21.

 [96]. فاضل، استفتاآت، ج 2، بخش روزه، س 401 و دفتر مراجع.

 [97]. دفتر.

 [98]. دفتر.

 [99]. سيستانى، منهاج الصالحين، ج 3، م 776 ؛ صافى، هداية العباد، ج 2، الكفارات، م 20 ؛ امام، تحريرالوسيله، ج 2،الكفارات، م 20 ؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاآت، س  801 ؛ مكارم، استفتاآت، ج 1، س  291 و دفتر :فاضل، وحيد، نورى، تبريزى و بهجت.

[100]. سيستانى، منهاج الصالحين، ج 3، م 776 ؛ صافى، هداية العباد، ج 2، الكفارات، م 20 ؛ امام، تحريرالوسيله، ج 2، الكفارات، م 20 ؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاآت، س  801 ؛ مكارم، استفتاآت، ج 1، س  291 ؛ دفتر : فاضل، وحيد، نورى، تبريزى و بهجت.

[101]. امام، استفتاآت، ج 1، بخش روزه، س 30؛ بهجت، استفتاآت، مبطلات روزه، س 1345؛ فاضل، استفتاآت، ج 1، س 595؛ صافى، 240 سوال پيرامون روزه، س 112.

[102]. توضيح‏المسائل مراجع، م 1660 ؛ وحيد، توضيح‏المسائل، م 1668 ؛ العروة الوثقى، ج 2، الصوم، الفصل السادس، م 26.

[103]. لسان‏العرب، ماده‏كفر ؛ مجمع‏البحرين، ماده كفر ؛ فرهنگ اصطلاحات فارسى ؛اللمعة الدمشقيه.

[104]. همه مراجع، توضيح‏المسائل مراجع، م 1665 ؛ امام، تحرير الوسيله، ج 2، الكفارات ؛ صافى، هداية العباد، ج 2، الكفارات ؛ سيستانى، منهاج الصالحين، ج 3، الكفارات ؛ تبريزى و وحيد، منهاج الصالحين، الكفارات،1565.

[105]. اللمعة الدمشقيه ؛ العروه الوثقى، ج 2، نية الصوم ؛ توضيح‏المسائل مراجع، م 1568.



نظر شما راجع به اين مقاله

 

 نظر سنجي: عالي خوب متوسط  ضعيف  

     نظر متني:
    
نام/نشاني ايميل :
     متن :
              
                                                                         
               

     ارسال براي دوستان :
     نام شما:    نشاني ايميل:  
   
      

 



ويژه


انتشار اينترنتي مطالب يا چاپ در نشريات دانشجويي با ذکر منبع موجب امتنان است

نقل مطالب در ديگر نشريات با اطلاع ين مجموعه و ذکر منبع بلامانع است

بري چاپ در کتب، کسب اجازه کتبي الزامي است

اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها