خانه > کتاب >1365


149

اول و پانزدهم هر ماه مهمان شماييم

 

بنام خدا - نسخه سوم نرم افزار پرسمان ويژه اندروید آماده شد

منو

بايگاني موضوعي
بايگاني شماره اي
گفتگوي زنده
عضويت
پرسش و پاسخ
پيگيري پاسخ
پاسخ سوالات غيرخصوصي
طرح سوال و ارتباط با ما

احكام نماز و روزه دانشجوي مسافر


جستجو



 

بورس مقالات

ابراز محبت دختر به...
درمان خود ارضايي ب...
قرص شب امتحان (تار...
پيامدهاي خودارضايي...
احضار روح با نعلبك...
نظرات مقاله «پيامد...
همجنسگرايي، علل و ...
هولوكاست چيست؟
عجم، دشمن اهل بيت؟...
علامت قبولي توبه
گناهان كبيره
چگونه از ياران اما...
چشم چراني، آثار و ...
رابطه دختر و پسر
احكام نماز و روزه ...
تقويت اراده در انج...
اخلاق پيامبر (4) -...
ماجراي دختران و پس...
شيوه هاي همسريابي
نقش قرآن در زندگي ...
لیست کتب اداره مشا...
شوخي هاي پيامبر
دوستي با نامحرم در...
جلسه خواستگاري
...

شيوه هاي کنترل نفس...
چه كنم گناه نكنم؟!
دفتر 30 پرسش ها و ...
چگونه با تقوي شوم
همه شرايط وضو
اثر بيدار ماندن بي...
گرايش دختران آمريك...
چرا فقط بي حجابي! ...
اگه روسري خود را ب...
فطريه چيست؟
ايميل هايي از شيطا...
جايگاه و ارزش نماز...
چرا جنگ را ادامه د...
دفتر 32 پرسش ها و ...
مهارت ارتباط مؤثر ...
اخلاق پيامبر(2)- م...

آمار سایت


تعداد مقالات:
2218

بازدید مقالات:
8468900

بازدید سوالات:
2662326



دفتر 32 پرسش ها و پاسخ ها «احکام بانوان» - قسمت دوم بازديد: 19242

 

فصل هفتم : روزه حائض

 

روزه حائض

پرسش 115 . اگر زن حائض در ماه رمضان، پيش از اذان صبح از حيض پاك شود، تكليف او چيست؟

همه مراجع: اگر براى غسل وقت دارد، بايد غسل كند و اگر وقت تنگ است، بايد تيمّم كند و روزه اش صحيح است. اگر از روى عمد، غسل يا تيمم نكند، روزه اش باطل است و بايد كفّاره بدهد.[1]

تبصره . آيه  اللّه  مكارم بنا بر احتياط واجب روزه را باطل مى داند.

 

حيض هنگام روزه

پرسش 116 . اگر زن روزه دار در روز، خون حيض مشاهده كند، تكليف روزه اش چگونه است؟

همه مراجع: روزه باطل مى شود و بايد بعد از ماه رمضان، قضا كند.[2]

 

غسل براى روزه

پرسش 117 . آيا بقاى عمدى بر حدث حيض و نفاس، مانند بقاى عمدى بر جنابت، روزه را باطل مى كند؟

همه مراجع (به جز مكارم): آرى، همان حكم را دارد و روزه را باطل مى كند.[3]

آيه اللّه  مكارم: بنابر احتياط واجب همان حكم را دارد و روزه را باطل مى كند.[4]

 

غسل بعد از اذان

پرسش 118 . خانمى كه شب ماه رمضان از حيض پاك مى شود و مى داند اگر بخوابد بعد از اذان صبح بيدار مى شود، تكليفش چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم): اين شخص بايد پيش از خواب غسل كند و اگر بدون غسل بخوابد و بعد از اذان صبح بيدار شود، روزه اش باطل است و بايد علاوه بر قضاى آن، كفّاره هم بدهد.[5]

آيه اللّه  مكارم: اگر بدون غسل بخوابد و بعد از اذان صبح بيدار شود، روزه اش اشكال دارد و بنابر احتياط واجب، بعد از ماه رمضان، آن را قضا كند و كفّاره هم بدهد.[6]

تبصره . حكم بقاى عمدى بر حدث حيض تا پيش از اذان صبح در ماه رمضان،  مانند حكم بقاى عمدى بر جنابت است.

 

پرسش 119 . شب از خون حيض پاك شدم؛ تصميم گرفتم بخوابم و پيش از اذان صبح غسل كنم؛ ولى بعد از اذان صبح از خواب بيدار شدم، تكليف روزه ام چيست؟

آيات عظام امام، خامنه اى، فاضل، مكارم و نورى: اگر احتمال مى داده ايد كه پيش از اذان صبح بيدار مى شويد، روزه تان صحيح است.[7]

آيات عظام بهجت، سيستانى، صافى و وحيد: اگر اطمينان داشته ايد كه پيش از اذان صبح بيدار مى شويد، روزه تان صحيح است.[8]

آيه اللّه  تبريزى: اگر عادت داشته ايد كه قبل از اذان صبح بيدار مى شويد و احتمال بيدارى را مى داده ايد، روزه تان صحيح است.

تبصره . حكم بقاى عمدى بر حدث حيض تا پيش از اذان صبح در ماه رمضان، مانند حكم بقاى عمدى بر جنابت است.

 

تأخير غسل حيض

پرسش 120 . اگر زن در شب ماه رمضان از حيض پاك شود و تا نزديك اذان صبح غسل را به تأخير اندازد و سپس تيمم كند، آيا روزه اش صحيح است؟

همه مراجع: اگر غسل را به تأخير اندازد تا جايى كه وقت تنگ شود، گناه كرده است. در اين صورت بايد پيش از اذان صبح، تيمم كند و روزه او  صحيح است.[9]

 

پاكى در سحر

پرسش 121 . اگر زن در ماه رمضان پيش از اذان صبح، از حيض پاك شود و از روى عمد غسل نكند؛ آيا روزه اش باطل است؟ كفاره هم دارد؟

همه مراجع (به جز مكارم): روزه هايى كه بدون غسل حيض گرفته، باطل است و بايد علاوه بر قضا، كفاره هم بدهد.[10]

آيه اللّه  مكارم: روزه هايى كه بدون غسل حيض گرفته، بنابر احتياط واجب باطل است و علاوه بر قضا، بنابر احتياط بايد كفاره هم بدهد.[11]

 

پرسش 122 . خانمى در ماه رمضان قبل از اذان صبح از خون حيض پاك شده است؛ ولى به آب دسترسى ندارد، وظيفه اش چيست؟

همه مراجع: اگر تا پيش از اذان صبح به آب دسترسى ندارد، تيمّم بدل از غسل كند و وضو بگيرد و روزه او صحيح است. بعد از اذان در صورت دسترسى به آب، براى نماز صبح غسل كند و وضو بگيرد. در غير اين صورت، با همان تيمم و وضو نماز صبح خود را بخواند.[12]

 

پاكى بعد از سحر

پرسش 123 . در ماه رمضان بعد از اذان صبح از حيض پاك شدم؛ آيا روزه آن روز  بر من واجب است؟

همه مراجع: خير، روزه آن روز بر شما واجب نيست.[13]

 

فراموشى غسل روزه

پرسش 124 . خانمى در ماه رمضان غسل حيض را فراموش كرده است، بعد از چند روز به يادش مى آيد، تكليف روزه هايش چه مى شود؟

همه مراجع (به جز بهجت و مكارم): روزه هايى كه گرفته صحيح است و بايد براى روزه هاى بعد غسل كند.[14]

آيات عظام بهجت و مكارم: بنابر احتياط واجب روزه هايى كه گرفته باطل است و بايد قضا كند و براى روزه هاى بعد غسل كند.[15]

 

غسل هنگام اذان

پرسش 125 . پيش از اذان صبح بيدار شدم، فكر مى كردم براى غسل حيض وقت دارم، وسط غسل فهميدم مقدارى از غسلم با اذان صبح همراه شده، حكم روزه ام چيست؟

همه مراجع: روزه شما صحيح است.[16]

 

تيمم در تنگى وقت

پرسش 126 . در ماه رمضان پيش از اذان صبح از خون حيض پاك شدم.  اگر بخواهم غسل كنم، وقت براى خوردن سحرى باقى نمى ماند؛ تكليفم چيست؟

همه مراجع: اگر مى توانيد بدون خوردن سحرى روزه بگيريد، بايد غسل كنيد و اگر بدون آن نمى توانيد روزه بگيريد و خوف ضرر داريد، سحرى بخوريد و پيش از اذان تيمم كنيد.[17]

 

روزه بدون غسل

پرسش 127 . چندين سال بدون غسل حيض روزه گرفتم، در حالى كه نمى دانستم زن حائض بايد هنگام پاك شدن غسل كند، تكليفم چيست؟

آيات عظام امام، بهجت، تبريزى، خامنه اى و وحيد: نماز و روزه هايى را كه بدون غسل انجام داده ايد، بايد قضا كنيد.[18]

آيات عظام سيستانى، صافى و فاضل: اگر در ياد گرفتن مسائل كوتاهى نكرده ايد، روزه ها صحيح است و قضا ندارد؛ ولى نمازهايى را كه بدون غسل خوانده ايد، در هر حال بايد قضا كنيد.[19]

آيه اللّه  مكارم: روزه هايى را كه بدون غسل انجام داده ايد، بنابر احتياط بايد قضا كنيد و نمازهايى را كه در اين حالت خوانده ايد، بايد قضا كنيد.[20]

آيه اللّه  نورى: روزه ها صحيح است و قضا ندارد؛ ولى نمازهايى را كه بدون غسل  خوانده ايد، بايد قضا كنيد.[21]

تبصره 1 . طهارت نسبت به نماز شرط واقعى است؛ از اين رو اگر از روى ناآگاهى بدون طهارت نماز بخواند، نمازش باطل است.

تبصره 2 . حكم ياد شده در منابع، هر چند در مورد غسل جنابت بيان شده، ولى بين غسل جنابت و غسل حيض از اين جهت تفاوتى نيست.

 

نذر روزه حائض

پرسش 128 . خانمى نذر كرده بود كه چند روز اول ماه شعبان را روزه بگيرد؛ ولى در اين چند روز عادت شد؛ تكليف او چيست؟

همه مراجع (به جز فاضل، مكارم و وحيد): اگر صيغه شرعى خوانده، بايد در ايام عادت ماهانه روزه نگيرد و در زمان ديگرى، قضاى آن را به جا آورد.[22]

آيات عظام فاضل، مكارم و وحيد: اگر صيغه شرعى خوانده، بايد در ايام عادت ماهانه روزه نگيرد و بنابر احتياط واجب، در زمان ديگرى قضاى آن را به جا آورد.[23]

 

 

 

فصل هشتم : محرمات حائض

 

محرمات حائض

پرسش 129 . چه كارهايى بر زن حائض حرام است؟

كارهاى زير بر زن حائض حرام است:

1. انجام عبادت هايى (مانند نماز) كه بايد با وضو، غسل و يا تيمم به جا آورده شود؛

2. آميزش جنسى؛

3. انجام كارهايى كه بر جنب حرام است؛[24]

گفتنى است طلاق دادن زن در حال حيض باطل است.[25]

 

مكروهات حائض

پرسش 130 . چه كارهايى بر زن حائض مكروه است؟

كارهاى زير بر زن حائض مكروه است:

1. خواندن قرآن؛

2. همراه داشتن قرآن؛

3. دست زدن به حاشيه و مابين خط هاى قرآن؛

4. خضاب كردن به حنا و مانند آن[26].

تبصره . كراهت در انجام عبادات (مانند خواندن قرآن) براى زن حائض به اين معنا نيست كه ترك آن بهتر است؛ بلكه انجام آن شايسته است؛ ولى ثواب كمى دارد. آرى كراهت در غير عبادات، ملازم با برترى ترك آن است.

 

مستحبات حائض

پرسش 131 . چه كارهايى بر زن حائض مستحب است؟

بر زن حائض مستحب است كه در وقت نماز، خود را از خون پاك كند و پنبه و دستمال را عوض نمايد و وضو بگيرد و اگر نمى تواند تيمم كند. آن گاه در جاى نماز رو به قبله بنشيند و به ذكر، دعا قرائت قرآن و صلوات بپردازد؛ ولى خواندن تسبيحات اربعه بهتر است.[27]

تبصره . خواندن قرآن در وقت نماز، براى زن حائض كراهت ندارد.

 

حرم امامان (علیهم السلام) 

پرسش 132 . حكم رفتن زن حائض به حرم امامان (علیهم السلام)  چيست؟

همه مراجع (به جز بهجت، صافى و وحيد): عبور از حرم مطهر امام معصوم براى زن حائض اشكال ندارد؛ ولى بنابر احتياط واجب نبايد در آنجا توقف كند.[28]

آيه اللّه  بهجت: جايز نيست زن حائض به حرم امام معصوم وارد شود (هر چند از يك در وارد و از در ديگر خارج شود).[29]

آيه اللّه  صافى: احتياط واجب آن است كه زن حائض به حرم امام معصوم وارد نشود (هر چند از يك در وارد و از در ديگر خارج شود).[30]

آيه اللّه  وحيد: توقف در حرم امام معصوم براى زن حائض جايز نيست و احتياط واجب آن است كه از يك در وارد و از در ديگر خارج شود.[31]

تبصره . مقصود از حرم امام(ع) كه توقف زن حائض در آنجا ممنوع است، همان محدوده اى است كه ضريح امام(ع) در آنجا قرار دارد. بنابراين حياط، صحن و خانه هاى اطراف حرم را شامل نمى شود.

 

رواق هاى حرم

پرسش 133 . آيا زن حائض مى تواند بى آنكه داخل حرم شود، به رواق هاى اطراف  ضريح مطهر امام معصوم (علیه السلام)  برود؟

همه مراجع (به جز بهجت): آرى، اشكال ندارد ولى احتياط مستحب (بهتر) آن است كه در آنجا نيز توقف نكند.[32]

آيه اللّه  بهجت: بنابر احتياط واجب جايز نيست.[33]

تبصره . حكم ياد شده در صورتى است كه رواق هاى حرم، مسجد نباشد.

 

حرم امامزادگان

پرسش 134 . آيا ورود زن حائض به داخل حرم امام زادگان مانند حرم حضرت معصومه (علیهاالسلام)  جايز است؟

همه مراجع: آرى جايز است.[34]

تبصره . اگر در موردى ورود به حرم باعث هتك و بى حرمتى شود، جايز نيست.

 

گلزار شهدا

پرسش 135 . آيا رفتن زن حائض بر سر قبر بزرگان دين و يا گلزار شهدا و يا ايستادن كنار ديوار بقيع جايز است؟

همه مراجع: آرى، جايز است.[35]

 

مسجد جمكران

پرسش 136 . شركت در مسجد جمكران، در حال حيض چه حكمى دارد؟

همه مراجع: ورود به خود مسجد جمكران براى زن حائض حرام است و ورود به صحن آن ـ چنانچه جزء مسجد نباشد ـ اشكال ندارد.[36]

 

كتابخانه مسجد

پرسش 137 . اگر كتابخانه در زير زمين مسجد باشد، آيا زن حائض مى تواند به آنجا برود؟

همه مراجع: اگر جزء مسجد بوده و هنگام وقف از مسجد بودن استثنا نشده است، ورود به آنجا براى زن حائض جايز نيست.[37]

 

سرداب مسجد

پرسش 138 . ورود زن حائض به مكان هايى كه شك دارد جزء مسجد است (مانند بام، سرداب و مقدارى كه به مسجد افزوده مى شود)، چگونه است؟

همه مراجع: آنچه مشكوك است، حكم مسجد را ندارد و ورود به آنجا براى زن  حائض اشكال ندارد.[38]

 

حياط مسجد

پرسش 139 . زن حائض مى تواند به حياط مسجد داخل شود؟

همه مراجع: اگر حياط جزء مسجد باشد، جايز نيست.[39]

 

حسينيه ها

پرسش 140 . حضور زنان حائض در حسينيه ها چه حكمى دارد؟

همه مراجع: اشكال ندارد.[40]

 

پرسش 141 . گفته مى شود خواندن كمتر از هفت آيه از قرآن براى جنب كراهت ندارد؛ آيا اين امر درباره زن حائض نيز صادق است؟

همه مراجع (به جز آيه اللّه  وحيد): خير، خواندن قرآن، هر چند به اندازه كمتر از هفت آيه باشد، بر زن حائض كراهت دارد.[41]

آيه اللّه  وحيد: خواندن قرآن براى زن حائض اشكال ندارد.[42]

 

عقد و طلاق حائض

پرسش 142 . حكم خواندن عقد ازدواج و طلاق زن در ايام عادت ماهانه چيست؟

همه مراجع: خواندن عقد ازدواج در ايام عادت اشكال ندارد؛ ولى طلاق زن در اين ايام صحيح نيست؛ مگر در در موارد ذيل:

1. شوهرش بعد از ازدواج با او نزديكى نكرده باشد؛

2. زن آبستن باشد؛

3. مرد به واسطه غايب بودن و مانند آن، نتواند بفهمد كه زن از خون حيض پاك است يانه.[43]

تبصره . آيه اللّه سيستانى در بند سوم مى گويد: بنابر احتياط واجب بايد مرد حداقل يك ماه (از جدا شدن همسرش) صبر كند و بعد طلاق بدهد.

 

 

 

فصل نهم : اسامى متبركه

 

اسماى جلاله

پرسش 143 . آيا زن حائض، مى تواند بدون غسل به اسماى جلاله، دست بزند؟

همه مراجع: خير، جايز نيست.[44]

 

گردن بند اسماى جلاله

پرسش 144 . استفاده از گردنبند منقّش به نام خدا، در زمان حيض چه حكمى دارد؟

همه مراجع: استفاده از آن مانع ندارد؛ ولى بايد از تماس آن به بدن اجتناب كند.[45]

تبصره 1 . اگر زن بداند كه گاهى گردنبند فوق با بدنش تماس پيدا مى كند، انداختن آن به گردن در زمان حيض جايز نيست.

تبصره 2 . مسئله استفاده از گردنبند ياد شده، غير از تماس بدن با آن است. آنچه ممنوع است تنها تماس است؛ نه استفاده از آن. بنابر اين اگر كسى آن را روى لباس خود بيندازد و بدون طهارت هم باشد، اشكال ندارد (چون تماس با بدن  صورت نگرفته است).

 

بسمه تعالى

پرسش 145 . لمس كردن كلمه «بسمه تعالى» و يا «ا...» ـ كه به جاى كلمه «الله» مى نويسند ـ براى زن حائض چه حكمى دارد؟

امام: مس اسماى بارى تعالى يا جزئى از آنها ـ به هر زبان و كيفيتى كه نوشته شده باشد ـ در زمان حيض جايز نيست.[46]

آيات عظام بهجت، صافى و فاضل: بنابر احتياط واجب در زمان حيض مس نكنند.[47]

آيات عظام تبريزى، خامنه اى، سيستانى، مكارم و نورى: اشكال ندارد (هر چند بهتر است كه مس نكنند).[48]

آيه اللّه  وحيد: مس «ا...» اشكال ندارد؛ ولى مس «بسمه تعالى» در زمان حيض، جايز نيست.[49]

 

آرم جمهورى اسلامى

پرسش 146 . آيا مس كردن نقش «آرم جمهورى اسلامى» ايران ـ كه روى نامه ها و بليت هاى اتوبوس و... وجود دارد ـ بر زن حائض حرام است؟

همه مراجع (به جز خامنه اى و مكارم): بنابر احتياط واجب در زمان حيض مس نكنند.[50]

آيه اللّه  خامنه اى: چنانچه در نظر عرف، اسم جلاله محسوب و خوانده شود، مسّ آن در زمان حيض حرام است.[51]

آيه اللّه  مكارم: اشكال ندارد؛ ولى بهتر است آن را در زمان حيض مس نكنند.[52]

 

تماس با قرآن

پرسش 147 . تماس بدن با خط قرآن براى زن حائض چه حكمى دارد؟

همه مراجع: تماس بدن با خط قرآن، در زمان حيض حرام است.[53]

 

پرسش 148 . آيا خانمى كه از حيض پاك شده ولى غسل نكرده، جايز است به خط قرآن دست بزند و يا به مسجد برود؟

همه مراجع (به جز مكارم): خير، جايز نيست.[54]

آيه اللّه  مكارم: بنابر احتياط واجب جايز نيست.[55]

 

تماس غيرمستقيم

پرسش 149 . چنانچه آيات قرآن از پشت كاغذ پيدا باشد، دست زدن به آن در ايام حيض چه حكمى دارد؟

همه مراجع: اگر جوهر به گونه اى در كاغذ نفوذ كرده كه از پشت كاغذ به طور كامل آشكار گرديده است، دست زدن در زمان حيض به آن جايزنيست؛ ولى اگر به اين حد نرسد، اشكال ندارد.[56]

تبصره . آيه اللّه  سيستانى در اين مسئله فتوا ندارند بلكه احتياط واجب كرده اند.

 

بر سر گرفتن قرآن

پرسش 150 . آيا گذاشتن قرآن باز بر روى سر، در زمان حيض جايز است؟

آيات عظام امام، بهجت، خامنه اى، صافى و فاضل: آرى، جايز است؛ ولى بهتر آن است كه قرآن باز را بدون طهارت بر سر نگذارند.[57]

آيات عظام تبريزى، سيستانى و وحيد: اگر موهاى سر تابع و جزء سر شمرده نشود (يعنى كوتاه نباشد)، جايز است.[58]

آيات عظام مكارم و نورى: بنابر احتياط واجب، بدون طهارت جايز نيست.[59]

تبصره . فرض مسئله، جايى است كه سر شخص مو داشته باشد و بخواهد خط قرآن را بدون طهارت به آن برساند. در غير اين صورت حكم تماس بدن با خط قرآن را پيدا مى كند.

 

تايپ ماشينى

پرسش 151 . خانم حائضى كه به وسيله ماشين آيات قرآن را تايپ مى كند؛ آيا بايد  با وضو باشد؟

همه مراجع: خير، لازم نيست.[60]

 

آيات لاتين

پرسش 152 . چنانچه در چت اينترنتى، اسامى متبركه مانند نام خدا، آيات قرآن به زبان فارسى ولى با حروف لاتين (فينگليش) تايپ شود؛ آيا اين نوشته ها حكم اسامى متبركه را دارند؟

همه مراجع: احكام اسامى متبركه بر مورد ياد شده و بر هر خطى كه نوشته شود، جارى است.[61]

 

ترجمه قرآن

پرسش 153 . دست زدن به ترجمه قرآن، در زمان حيض چه حكمى دارد؟

همه مراجع: مس ترجمه قرآن ـ به هر زبانى كه باشد ـ اشكال ندارد.[62]

تبصره . اگر در ترجمه قرآن، خود كلمات قرآن و يا نام خدا (به هر زبانى كه باشد) به كار رفته باشد، نبايد به آن كلمات بدون طهارت دست زد. البته در مورد نام خدا برخى احتياط واجب و عده اى احتياط مستحب كرده اند.

 

خوشنويسى قرآن

پرسش 154 . خوشنويسى قرآن در زمان حيض چه حكمى دارد؟

همه مراجع: اگر مطمئن است دستش به نوشته (آيات) برخورد نمى كند، اشكال ندارد.[63]

 

گردن بند قرآن

پرسش 155 . آويختن گردن بندى كه روى آن، آيه قرآن نوشته شده است، در ايام عادت چه حكمى دارد؟

همه مراجع: استفاده از آن مانع ندارد؛ ولى بدون طهارت آن را مس نكنند.[64]

 

حاشيه قرآن

پرسش 156 . دست زدن به جلد قرآن براى زن حائض چه حكمى دارد؟

همه مراجع: دست گذاشتن روى خط قرآن، براى هر كسى كه طهارت (وضو، غسل و تيمم) ندارد، حرام است. اما مسّ جلد يا حاشيه قرآن، اشكال ندارد و تنها مكروه است.[65]

 

اسماى معصومين

پرسش 157 . آيا زن حائض مى تواند به نام نبى اكرم (صلی الله علیه وآله وسلم) ، امامان (علیهم السلام)  و حضرت زهراء (علیهاالسلام)  دست بزند؟

همه مراجع (به جز تبريزى، سيستانى و وحيد): بنابر احتياط واجب اسماى آنان را مس نكند.[66]

 آيات عظام تبريزى، سيستانى و وحيد: بهتر (احتياط مستحب) است، اسماى آنان را مسّ نكند.[67]

 

القاب معصومين

پرسش 158 . لمس كردن القاب نبى اكرم (صلی الله علیه وآله وسلم) ، امامان (علیهم السلام)  و حضرت زهراء (علیهاالسلام)  براى زن حائض چگونه است؟

آيات عظام امام، بهجت، خامنه اى و مكارم: بنابر احتياط واجب القاب آنان را مس نكند.[68]

آيات عظام تبريزى، سيستانى، صافى، فاضل، نورى و وحيد: اشكال ندارد؛ ولى بهتر است القاب آنان را بدون وضو مس نكند و چنانچه هتك حرمت و بى احترامى باشد، حرام است.[69]

 

پرسش 159 . آيا واژه هاى «رضوى»، «علوى» و مانند آن ـ كه منسوب به امام (علیه السلام)  است؛ حكم اسم امام را دارد و رعايت احترام آن واجب است؟

همه مراجع: اگر به قصد اسم مؤسسه يا شركت باشد، مس آن اشكال ندارد.[70]

 

اسماى متبركه شيشه اى

پرسش 160 . اگر اسماى متبركه از روى حائل شفافى، مانند شيشه در زمان حيض  مس شود، چه حكمى دارد؟

همه مراجع: در فرض ياد شده اشكال ندارد؛ چون مس اسم، صدق نمى كند.[71]

 

اسماى متبركه در روزنامه

پرسش 161 . هنگام استفاده از روزنامه و مجلات، آيا تفحص اسامى متبركه ضرورت دارد؟

همه مراجع: خير، تفحص لازم نيست.[72]

 

كراهت خواندن قرآن

پرسش 162 . مى دانيم كه خواندن قرآن به جز سوره هاى سجده دار براى زن حائض مكروه است؛ آيا اين به اين معناست كه ترك تلاوت قرآن بهتر است؟

همه مراجع: براى زن حائض خواندن قرآن (به جز سوره هاى سجده دار) بهتر از ترك آن است؛ هر چند ثواب آن از ثواب خواندن قرآن توسط زن پاك، كمتر است[73].[74]

 

خواندن سوره سجده دار

پرسش 163 . آيا براى زن حائض تنها خواندن آيه سجده دار حرام است؛ يا علاوه بر آن خواندن بقيه سوره نيز حرام است؟

آيات عظام امام، بهجت، فاضل و نورى: علاوه بر خواندن آيه سجده دار، خواندن بقيه آن سوره نيز حرام است.[75]

آيات عظام تبريزى، خامنه اى، سيستانى، صافى و مكارم: تنها خواندن آيه سجده دار، حرام است و خواندن بقيه سوره حرام نيست.[76]

آيه اللّه  وحيد: خواندن آيه سجده دار، حرام است و بنابر احتياط واجب، خواندن بقيه سوره نيز حرام است.[77]

 

استماع سوره سجده دار

پرسش 164 . آيا خانم هاى حافظ قرآن، مى توانند در ايام عادت، با استفاده از نوار و سى دى هاى قرآنى، به سوره هاى سجده دار گوش فرادهند؟

همه مراجع: آرى، گوش دادن به تلاوت سوره هاى سجده دار اشكال ندارد؛ ولى اگر به آيه سجده دار گوش دهد، بايد سجده آن را به جا آورد.[78]

 

پرسش 165 . آيا زن حائض مى تواند در مجالس ختم قرآن شركت كند و تنها به قرآن گوش فرا دهد، بى آنكه خودش تلاوت كند؟

همه مراجع: آنچه كه بر زن حائض حرام است، تنها خواندن سوره هاى  سجده دار است؛ ولى گوش دادن به آن اشكال ندارد و اگر به آيه سجده دار گوش دهد، بايد سجده آن را به جا آورد.[79]

تبصره . در اينكه براى زن حائض خواندن سوره هاى سجده دار حرام است يا تنها خواندن آيه سجده دار بين مراجع تقليد اختلاف نظر هست كه در جاى خود بيان شد.

 

خواندن دعا و زيارت عاشورا

پرسش 166 . خواندن دعا و زيارت عاشورا در ايام عادت چه حكمى دارد؟

همه مراجع: خواندن دعا و زيارت عاشورا در ايام عادت، اشكال ندارد و مستحب است زن حائض در وقت نماز، خود را از خون پاك نمايد و پنبه و دستمال را عوض كند و وضو بگيرد و در جاى نماز رو به قبله بنشيند و مشغول ذكر و دعا و صلوات شود.[80]

 

خواندن دعاى كميل

پرسش 167 . در دعاى كميل آيه «اَفَمَنْ كانَ مُؤْمِنا كَمَنْ كانَ فاسِقا لا يَسْتَوونَ»[81] وجود دارد؛ آيا زن حائض مى تواند دعاى كميل بخواند؟

آيات عظام امام، بهجت، فاضل و نورى: خواندن دعاى كميل براى زن حائض  اشكال ندارد؛ ولى بايد آيه ياد شده را بر زبان جارى نكند.[82]

آيات عظام تبريزى، خامنه اى، سيستانى، صافى و مكارم: خواندن دعاى كميل و نيز آيه ياد شده براى زن حائض اشكال ندارد؛ چه اينكه خواندن اصل آيه سجده دار براى حائض حرام است، نه باقى سوره.[83]

آيه اللّه  وحيد: خواندن دعاى كميل براى زن حائض اشكال ندارد؛ ولى بنابر احتياط واجب آيه ياد شده را بر زبان جارى نكند.[84]

تبصره1. آيه ياد شده، آيه 18 از سوره «سجده» است و آيه اى كه سجده دارد، آيه 15 از اين سوره است.

تبصره2. اگر گفته شود: تنها خواندن آيات سجده دار براى زن حائض حرام است، خواندن آيه ياد شده براى او حرام نيست؛ ولى اگر خواندن تمام سوره هايى كه سجده واجب دارند براى زن حائض حرام باشد، خواندن آيه شده براى او حرام خواهد بود؛ خواه در قرآن باشد يا در دعا.

 

  

فصل دهم : استحاضه

 

خون استحاضه

پرسش 168 . خون استحاضه چيست؟

خون استحاضه يكى از خون هايى است كه از رحم زن خارج مى شود و زن را در اين هنگام مستحاضه مى گويند. هر خونى كه غير ازحيض، نفاس، زخم، دمل و مانند آن باشد، خون استحاضه است.[85]

 

نشانه هاى استحاضه

پرسش 169 . نشانه خون استحاضه چيست؟

همه مراجع: نشانه هاى خون استحاضه به طور غالب عبارت است از:

1. رقيق،

2. سرد،

3. به رنگ زرد (سياهى مايل به سرخ) يا سرخ،

4. بدون فشار و سوزش باشد.[86]

 تبصره 1 . خون استحاضه گاهى بر خلاف غالب، ممكن است سياه يا سرخ و گرم و غليظ باشد و با سوزش و فشار خارج شود.[87]

 تبصره 2 . خون استحاضه براى تحقق آن مانند خون حيض هيچ شرطى ندارد. بنابراين لازم نيست از سه روز كمتر و از ده روز بيشتر نباشد و نيز به استمرار آن نياز نيست.

 

تفاوت حيض و استحاضه

پرسش 170 . تفاوت خون حيض و استحاضه چيست؟

خون حيض و استحاضه در چند چيز با هم تفاوت دارند:

1. رنگ،

2. غلظت و رقت خون،

3. مدت زمان،

4. احكام.

 

شروع استحاضه

پرسش 171 . آيا خروج خون استحاضه زمان خاصى دارد؟ آيا قبل از حيض است يا بعد از تمام شدن آن؟

همه مراجع: استحاضه زمان خاصى ندارد. هر وقت خونى، نشانه هاى  آن را داشته باشد، استحاضه محسوب مى شود (خواه قبل از حيض باشد يا بعد از آن).[88]

 

پرسش 172 . ابتداى استحاضه چه زمانى است؟ آيا زمانى است كه خون داخل رحم است يا زمانى كه خون از محل خارج مى شود؟

آيات عظام امام، بهجت و خامنه اى: همين اندازه كه خون داخل رحم پيدا شود (هر چند خارج نشود)، بنابر احتياط واجب استحاضه شروع مى شود.[89]

آيات عظام تبريزى، سيستانى، صافى، فاضل و وحيد: زمانى كه خون از رحم خارج شود، استحاضه شروع مى شود و بودن خون داخل رحم كفايت نمى كند.[90]

آيات عظام مكارم و نورى: همين اندازه كه خون داخل رحم پيدا شود (هر چند خارج نشود)، استحاضه شروع مى شود.[91]

تبصره . حكم استحاضه و حيض در اين مسئله يكى است.

 

مدت استحاضه

پرسش 173 . آيا خون استحاضه مدت خاصى دارد؟

همه مراجع: خير، خون استحاضه مدت خاص و حداقل و حداكثر ندارد و مانند خون حيض نيست.[92]

 

استمرار در استحاضه

پرسش 174 . آيا استمرار در خون استحاضه شرط است؟

همه مراجع: خير، استمرار شرط نيست؛ بلكه همين اندازه سر سوزنى خون داخل رحم آلوده باشد، كافى است و خون استحاضه محسوب مى شود.[93]

 

شك در استحاضه

پرسش 175 . اگر بين خون استحاضه و خون بكارت يا زخم، شك پيدا شود، تكليف چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم): اگر ظاهر حال او سلامت است و نشانه هاى زخم در او نمايان نيست، بنابر احتياط واجب حكم استحاضه را دارد.[94]

آيه اللّه  مكارم: اگر ظاهر حال او سلامت است و نشانه هاى زخم در او نمايان نيست، حكم استحاضه را دارد اما اگر وضع حال او مشكوك باشد كه خون از زخم است يا غير آن، احكام استحاضه ندارد.[95]

 

استحاضه دختر

پرسش 176 . آيا استحاضه اختصاص به زنان متأهل دارد؟ يا اينكه ممكن است دختر مجرد نيز مستحاضه شود؟

همه مراجع: در اين جهت تفاوتى بين دختر مجرد و زن متأهل نيست.[96]

 

محرمات استحاضه

پرسش 177 . چه كارهايى بر زن مستحاضه حرام است؟

همه مراجع: اگر زن مستحاضه به دستور استحاضه (از قبيل وضو و غسل) رفتار كند، در حكم طاهر است و چيزى بر او حرام نيست و مانند زن حائض نمى باشد.[97]

 

پرسش 178 . آيا كارهايى كه براى حائض حرام است، براى زن مستحاضه نيز حرام است؟

همه مراجع: خير، حرام نيست؛ ولى براى بعضى از كارها بايد وضو بگيرد و غسل كند.[98]

 

مستحاضه و مسجد

پرسش 179 . آيا زن مستحاضه، اگر به وظايف استحاضه عمل كرده باشد، مى تواند داخل مسجد ـ به خصوص مسجدالحرام ـ شود؟

همه مراجع: بلى، مى تواند به اين گونه اماكن وارد شود و واجب نيست براى آنها غسل كند؛ هر چند اگر غسل كند، بهتر است.[99]

 

اقسام استحاضه

پرسش 180 . اقسام استحاضه چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم): استحاضه سه قسم است: قليله، متوسطه و كثيره.[100]

آيه اللّه  مكارم: استحاضه دو قسم است: قليله و كثيره و استحاضه متوسطه نداريم.[101]

 

استحاضه قليله

پرسش 181 . استحاضه قليله چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم): استحاضه قليله آن است كه هرگاه زن پنبه را داخل كند، خون ظاهرش را آلوده كند ؛ ولى در پنبه فرو نرود.[102]

آيه اللّه  مكارم: استحاضه قليله آن است كه هرگاه زن پنبه را داخل كند، خون آن را آلوده كند؛ ولى از طرف ديگر خارج نشود؛ خواه خون در پنبه فرو رود يا نه.[103]

 

وظايف مستحاضه قليله

پرسش 182 . وظيفه مستحاضه قليله چيست؟

همه مراجع: مستحاضه قليله سه وظيفه دارد:

1. براى هر نماز (در صورت خون ديدن) يك وضو بگيرد؛ به عنوان مثال براى نماز ظهر يك وضو و براى نماز عصر وضوى ديگر.

2. براى هر نماز بنابر احتياط واجب، پنبه (نوار بهداشتى) را عوض كند.

3. ظاهر فرج را اگر خون به آن رسيده، تطهير كند.[104]

 تبصره 1 . نسبت به بند 2، آيه اللّه صافى و آيه اللّه نورى فتوا دارند ؛ يعنى، عوض كردن نوار بهداشتى را واجب مى دانند و آيه اللّه سيستانى و آيه اللّه مكارم احتياط مستحب دارند ؛ يعنى، عوض كردن نوار بهداشتى را واجب نمى دانند.

 تبصره 2 . نسبت به بند 1 آيه اللّه  مكارم فتوا ندارند ؛ بلكه احتياط واجب كرده اند.

 تبصره 3 . بر مستحاضه واجب است از بيرون آمدن خون جلوگيرى كند، (اگر براى او ضرر نداشته باشد).

 

پرسش 183 . آيا مستحاضه قليله پس از آنكه از خون پاك شد، بايد غسل كند؟

همه مراجع: خير، غسل واجب نيست.[105]

 

تغيير استحاضه قليله

پرسش 184 . اگر استحاضه قليله زن بعد از نماز صبح يا بعد از نماز ظهر و عصر به متوسطه تبديل شود، تكليف چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم): اگر بعد از نماز صبح به متوسطه تبديل شود، بايد براى نماز ظهر و عصر غسل كند و اگر اين حالت بعد از نماز ظهر و عصر اتفاق بيفتد، بايد براى نماز مغرب و عشا غسل كند. در هر دو صورت از فرداى آن روز اگر به همان حالت متوسطه باقى بماند، بايد پيش از هر نماز صبح، غسل كند.[106]

آيه اللّه  مكارم: ما قائل به استحاضه متوسطه نيستيم و مورد ياد شده  احكام استحاضه قليله را دارد.[107]

 تبصره . آيه اللّه سيستانى در انجام غسل فتوا ندارند و آن را احتياط واجب مى دانند.

 

پرسش 185 . اگر استحاضه قليله زن در وسط روز به متوسطه تبديل شود، تكليفش چيست؟ آيا بايد غسل هم به جا آورد؟

همه مراجع (به جز مكارم): اگر پيش از نماز ظهر و عصر باشد، بايد براى آن غسل كند و اگر بعد از آن باشد، بايد براى نماز مغرب و عشا، غسل كند.[108]

آيه اللّه  مكارم: ما قائل به استحاضه متوسطه نيستيم و مورد ياد شده احكام استحاضه قليله را دارد. بنابر اين انجام غسل واجب نيست.[109]

 

استحاضه متوسطه

پرسش 186 . استحاضه متوسطه چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم): استحاضه متوسطه آن است كه هرگاه زن، پنبه را داخل كند، خون در پنبه فرو رفته و از طرف ديگر ظاهر شود ؛ ولى به دستمال و مانند آن ـ كه به طور معمول خانم ها براى جلوگيرى از خون استفاده مى كنند ـ نرسد.[110]

آيه اللّه  مكارم: ما استحاضه متوسطه را قبول نداريم و اين نوع استحاضه احكام استحاضه قليله را دارد.[111]

 

وظايف مستحاضه متوسطه

پرسش 187 . وظيفه مستحاضه متوسطه چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم): مستحاضه متوسطه چند وظيفه دارد:

1. براى هر نماز بايد پنبه (نوار بهداشتى) را عوض كند.

2. بايد ظاهر فرج را اگر خون به آن رسيده، تطهير كند.

3. براى هر نماز يك وضو بگيرد ؛ به عنوان مثال براى نماز ظهر يك وضو و براى نماز عصر وضوى ديگر.

4. در هر شبانه روز يك غسل پيش از نماز صبح به جا آورد؛ بدين ترتيب كه اگر پيش از نماز صبح خون استحاضه متوسطه ديده، بايد براى نماز صبح غسل كند تا صبح ديگر و اگر اين حالت پيش از نماز ديگر (مانند ظهر و عصر يا مغرب و عشا) برايش پيش آيد، براى آن نماز غسل كند، ولى از فرداى آن روز اگر به همان حالت متوسطه باقى بماند، بايد پيش از هر نماز صبح، غسل كند.[112]

آيه اللّه  مكارم: ما قائل به استحاضه متوسطه نيستيم و مورد ياد شده، احكام استحاضه قليله را دارد.[113]

تبصره . آيه اللّه سيستانى در انجام غسل فتوا ندارند و آن را احتياط واجب مى دانند.

 

غسل استحاضه متوسطه

پرسش 188 . اگر مستحاضه متوسطه و كثيره از خون پاك شود، آيا بايد  غسل هم كند؟

همه مراجع (به جز سيستانى و مكارم): اگر بداند از هنگامى كه براى نماز قبل غسل كرده تاكنون خون از او قطع شده و به طور كلى پاك شده، لازم نيست غسل كند در غير اين صورت بايد غسل كند.[114]

آيه اللّه  سيستانى: در استحاضه كثيره اگر بداند از هنگامى كه براى نماز قبل غسل كرده تاكنون خون از او قطع شده و به طور كلى پاك گشته است، لازم نيست غسل كند. در غير اين صورت بنابر احتياط واجب بايد غسل كند و در استحاضه متوسطه انجام غسل براى پاك شدن از خون واجب نيست.[115]

آيه اللّه  مكارم: در استحاضه كثيره اگر بداند از هنگامى كه براى نماز قبل غسل كرده تاكنون، خون از او قطع شده و به طور كلى پاك گشته است، لازم نيست غسل كند. در غير اين صورت بايد غسل كند و استحاضه متوسطه حكم استخاضه قليله را دارد و براى پاك شدن ازآن غسل واجب نيست.[116]

 

استحاضه كثيره

پرسش 189 . استحاضه كثيره چيست؟

همه مراجع: استحاضه كثيره آن است كه هرگاه زن پنبه را داخل كند، خون پنبه را فرا گرفته و به دستمال و مانند آن برسد.[117]

 

وظايف مستحاضه كثيره

پرسش 190 . وظيفه مستحاضه كثيره چيست؟

همه مراجع (به جز مكارم): مستحاضه كثيره چند وظيفه دارد:

1. براى هر نماز بايد پنبه (نوار بهداشتى) را عوض كند.

2. بايد ظاهر فرج را اگر خون به آن رسيده، تطهير كند.

3. براى هر نماز يك وضو بگيرد ؛ به عنوان مثال براى نماز ظهر يك وضو و براى نماز عصر وضوى ديگر.

4. يك غسل پيش از نماز صبح و يكى پيش از نماز ظهر و عصر (اگر با هم بخواند) و يكى هم پيش از نماز مغرب و عشا (اگر با هم بخواند) انجام دهد.

5. اگر ميان نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشا فاصله بيندازد، بايد براى نماز عصر و نماز عشا دوباره غسل كند.[118]

آيه اللّه  مكارم: زن در استحاضه كثيره واجب است يك غسل پيش از نماز صبح و يكى پيش از نماز ظهر و عصر (اگر با هم بخواند) و يكى هم پيش از نماز مغرب و عشا (اگر با هم بخواند) انجام دهد و احتياط مستحب آن است كه علاوه بر اين، براى هر نماز يك وضو بگيرد، قبل از غسل يا بعد از آن.[119]

تبصره 1 . نسبت به بند 4 آيات عظام (تبريزى، سيستانى و وحيد) فتوا ندارند؛ بلكه احتياط واجب كرده اند.

تبصره 2 . نسبت به بند 3 آيات عظام (تبريزى، سيستانى، وحيد و نورى) وضو را  واجب نمى دانند و گفته اند: با همان غسل استحاضه كثيره مى توان نماز خواند و نيازى به وضو نيست. آيه اللّه  بهجت گرفتن وضو را احتياط واجب مى داند و آيه اللّه  صافى مى فرمايد: گرفتن وضو در استحاضه كثيره مورد اشكال است؛ از اين رو احتياط آن است كه پيش از غسل به قصد رجا وضو بگيرد؛ ولى در مورد نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشا اگر با هم بخواند، گرفتن وضو خلاف احتياط است.

تبصره 3. آيه اللّه سيستانى نسبت به بند 4 مى فرمايد: فرض بند 4 در جايى است كه خون پى در پى از پنبه به دستمال برسد؛ ولى جايى كه رسيدن خون از پنبه به دستمال با فاصله باشد (مانند اينكه زن غسل كرد و نماز ظهر را خواند و قبل از نماز عصر، خون دوباره از پنبه به دستمال رسيد)، احتياط واجب آن است كه پنبه را عوض كند و براى نماز عصر نيز غسل كند. اگر نماز عصر را خواند و پيش از آنكه خون از پنبه به دستمال برسد، بتواند نماز مغرب و عشا را بخواند، لازم نيست براى آن دو غسل ديگرى كند.

 

فاصله انداختن بين نمازها

پرسش 191 . در استحاضه كثيره، بايد بين نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشا فاصله نيندازد؛ آيا اگر چنين كنيم گناه كرده ايم؟

همه مراجع: خير، زن مى تواند بين آن دو فاصله بيندازد ؛ ولى در اين صورت بايد براى نماز عصر و عشا دوباره غسل كند.[120]

 

غسل استحاضه پيش از وقت

پرسش 192 . مستحاضه كثيره يا متوسطه آيا مى تواند قبل از وقت غسل كند و با آن نمازش را بخواند؟

همه مراجع (به جز سيستانى و مكارم): خير، اگر پيش از وقت غسل كند، غسلش باطل است و بايد دوباره براى نماز غسل كند.[121]

آيه اللّه  سيستانى: در فرضى كه نبايد بين غسل و نماز فاصله بشود، اگر انجام غسل پيش از وقت باعث فاصله گردد، آن غسل باطل است و بايد دوباره براى نماز غسل كند.[122]

آيه اللّه  مكارم: خير، اگر پيش از وقت غسل كند، بنا بر احتياط واجب بايد دوباره براى نماز غسل كند.[123]

تبصره . براى توضيح بيشتر درباره فتواى آيه اللّه سيستانى، به پرسش عنوان «وظايف مستحاضه كثيره» مراجعه شود.

 

استمرار استحاضه كثيره

پرسش 193 . خانمى كه استحاضه كثيره دارد و خونش بند نمى آيد اگر بعد از غسل خونش قطع نشود و ادامه داشته باشد، آيا غسلش باطل مى شود؟ آيات عظام امام، خامنه اى، نورى و وحيد: اگر براى او ضرر (يا مشقت) ندارد، بايد پيش از غسل و بعد از آن با پنبه و مانند آن، از بيرون آمدن خون جلوگيرى كند  و غسلش باطل نمى شود. اگر در اين امر كوتاهى كند و بعد از غسل خون بيرون آيد، بايد دوباره غسل كند و اگر نماز هم خوانده، بايد دوباره بخواند. اما اگر جلوگيرى از خون برايش ضرر دارد، تكليفى ندارد و لازم نيست غسل را دوباره انجام دهد.[124]

آيات عظام بهجت، صافى و فاضل: اگر براى او ضرر (يا مشقت) ندارد، بايد پيش از غسل و بعد از آن، با پنبه و مانند آن از بيرون آمدن خون جلوگيرى كند و غسلش باطل نمى شود. اگر در اين امر كوتاهى كند و بعد از غسل خون بيرون آيد، بنابر احتياط واجب بايد دوباره غسل كند و اگر نماز هم خوانده، بايد دوباره بخواند. اما اگر جلوگيرى از خون برايش ضرر دارد، تكليفى ندارد و لازم نيست غسل را دوباره انجام دهد.[125]

آيه اللّه  تبريزى: اگر براى او ضرر (يا مشقت) ندارد، بايد بعد از غسل با پنبه و مانند آن، از بيرون آمدن خون جلوگيرى كند و غسلش باطل نمى شود. اگر در اين امر كوتاهى كند و بعد از غسل خون بيرون آيد، چنانچه اگر نماز خوانده، بايد دوباره بخواند و بنابر احتياط واجب بايد دوباره غسل كند. اگر جلوگيرى از خون برايش ضرر دارد، تكليفى ندارد و لازم نيست غسل را دوباره انجام دهد.[126]

آيه اللّه  سيستانى: اگر براى او ضرر (يا مشقت) ندارد، بايد بعد از غسل با پنبه و مانند آن، از بيرون آمدن خون جلوگيرى كند و غسلش باطل نمى شود. اگر در اين  امر كوتاهى كند و بعد از غسل خون بيرون آيد، احتياط مستحب آن است كه دوباره غسل كند. اما اگر نماز خوانده، بايد دوباره بخواند و اگر جلوگيرى از خون برايش ضرر دارد، تكليفى ندارد و لازم نيست غسل را دوباره انجام دهد.[127]

آيه اللّه  مكارم: اگر برايش ضرر (يا مشقت) ندارد، بايد پيش از غسل و بعد از آن با پنبه و مانند آن، از بيرون آمدن خون جلوگيرى كند و غسلش باطل نمى شود ولى اگر اين كار مشقت زياد دارد، لازم نيست.[128]

 

تشخيص استحاضه

پرسش 194 . اگر زن مستحاضه تشخيص ندهد كه استحاضه اش از چه قسمى است و در جايى باشد كه نتواند خود را وارسى كند، تكليفش چيست؟ آيا بايد احتياط كند؟

آيات عظام امام، تبريزى، خامنه اى، سيستانى، فاضل و نورى: اگر حالت سابق او معلوم است، بايد براساس آن ادامه دهد؛ در غير اين صورت بايد به وظيفه مسلم خود عمل كند. به عنوان مثال اگر نمى داند استحاضه اش قليله است يا متوسطه، بايد كارهاى استحاضه قليله را انجام دهد و اگر بين متوسطه و كثيره ترديد دارد، بايد به كارهاى استحاضه متوسطه عمل كند.[129]

آيات عظام بهجت و وحيد: اگر حالت سابق او معلوم است، بايد براساس آن ادامه دهد و اگر معلوم نيست بنابر احتياط واجب بايد به آنچه سخت تر است عمل كند. به عنوان مثال اگر نمى داند استحاضه اش قليله است يا متوسطه، بنابر احتياط بايد  كارهاى استحاضه متوسطه را انجام دهد و اگر بين متوسطه و كثيره ترديد دارد، بنابر احتياط بايد به كارهاى استحاضه كثيره عمل كند.[130]

آيه اللّه  صافى: اگر حالت سابق او معلوم است، بايد براساس آن ادامه دهد و اگر معلوم نيست، بايد مطابق احتياط عمل كند. به عنوان مثال اگر نمى داند استحاضه اش قليله است يا متوسطه، يا نمى داند متوسطه است يا كثيره، بايد كارهاى هر دو را انجام دهد و اگر بين هر سه ترديد دارد، بايد به كارهاى هر سه قسم عمل كند.[131]

آيه اللّه  مكارم: اگر حالت سابق او معلوم است، بايد براساس آن ادامه دهد و اگر معلوم نيست، بنابر احتياط واجب بايد مطابق احتياط عمل كند؛ يعنى، هم به وظيفه استحاضه كثيره و هم قليله.[132]

تبصره 1 . با توجه به اينكه آيات عظام (بهجت، مكارم و وحيد) در مسئله احتياط واجب كرده اند، مقلدان ايشان مى توانند به فتواى آسان كه فتواى امام خمينى و سايرين است، عمل كنند.

تبصره 2 . مقلدان آيه اللّه صافى اگر هنوز به اين مسئله عمل نكرده اند و يا تاكنون اين مسئله برايشان پيش نيامده، مى توانند به يكى از مراجع تقليد ديگر ـ در صورتى كه او را مساوى مرجع خود مى دانند ـ رجوع كنند.

 

پرسش 195 . خانمى كه مرتب استحاضه اش تغيير مى كند و نمى داند از چه قسمى است، تكليفش چيست؟

همه مراجع: در صورت امكان، بايد هنگام نماز خود را وارسى كند. بدين ترتيب كه مقدارى پنبه داخل فرج نموده و كمى صبر كند و بيرون آورد. در اين صورت از هر كدام از اقسام استحاضه بود، به دستورات آن عمل كند و در صورت عدم امكان وارسى، بايد مطابق احتياط عمل كند.[133]

تبصره . آيات عظام امام، خامنه اى، تبريزى، سيستانى، مكارم و نورى، در وارسى كردن احتياط واجب كرده اند.

 

پرسش 196 . اگر زن به خيال اينكه استحاضه اش قليله است، وضو گرفت و نماز خواند؛ ولى بعد از نماز متوجه شد كه استحاضه اش متوسطه يا كثيره بوده چه تكليفى دارد؟

همه مراجع (به جز مكارم): نمازش باطل است و بايد آن را دوباره بخواند.[134]

آيه اللّه مكارم: اگر استحاضه كثيره باشد، نمازش باطل است و بايدآن را دوباره بخواند.[135]

 

مستحاضه و قرآن

پرسش 197 . آيا زن مستحاضه مى تواند با همان طهارتى كه براى نماز داشته، به خط قرآن دست بزند؟

آيات عظام امام، خامنه اى، فاضل و صافى: بنابر احتياط واجب براى مسّ خط قرآن بايد كارهاى مستحاضه را به طور مستقل انجام دهد.[136]

آيه اللّه  بهجت: بايد براى مس خط قرآن كارهاى مستحاضه را به طور مستقل انجام دهد.[137]

آيات عظام تبريزى، نورى و وحيد: بنابر احتياط واجب، بايد از مس خط قرآن در هر حال اجتناب كند.[138]

آيه اللّه  سيستانى: بايد براى مس خط قرآن كارهاى مستحاضه را به طور مستقل انجام دهد؛ مگر اينكه مسّ پيش از خواندن نماز باشد.[139]

آيه اللّه  مكارم: بنابر احتياط واجب براى مسّ خط قرآن بايد كارهاى مستحاضه را به طور مستقل انجام دهد مگر اينكه هنگام اوقات نماز باشد.[140]

 

مستحاضه و سوره هاى سجده دار

پرسش 198 . آيا زن اگر به دستور استحاضه رفتار كرده باشد، مى تواند در ايام استحاضه، قرآن (حتى سوره هاى سجده دار) بخواند؟

همه مراجع: آرى، مى تواند قرآن تلاوت كند؛ هر چند سوره هاى سجده دار باشد.[141]

 

تغيير استحاضه متوسطه

پرسش 199 . اگر استحاضه قليله يا متوسطه زن بعد از نماز صبح يا بعد از نماز ظهر و عصر به كثيره تبديل شود، تكليفش چيست؟

همه مراجع: اگر بعد از نماز صبح به كثيره تبديل شود، بايد براى نماز ظهر و عصر يك غسل و براى نماز مغرب و عشا غسل ديگرى به جا آورد، اگر اين حالت بعد از نماز ظهر و عصر اتفاق بيفتد، بايد براى نماز مغرب و عشا غسل كند[142].

تبصره . آيه اللّه  سيستانى در مسئله تفصيل و توضيح بيشترى دارد. به عنوان «وظايف مستحاضه كثيره» مراجعه شود.

 

تغيير استحاضه كثيره

پرسش 200 . اگر استحاضه كثيره به قليله يا متوسطه تبديل شود، وظيفه زن چيست؟

همه مراجع: بايد براى نماز اول كارهاى استحاضه كثيره را انجام دهد و براى نمازهاى بعد كارهاى استحاضه متوسطه (اگر به متوسطه تبديل شود) و يا قليله (اگر به قليله تبديل شود) را به جا آورد.[143]

تبصره . آيه الله مكارم استحاضه متوسطه را قبول ندارند. بنابر اين طبق فتواى ايشان تبديل استحاضه كثيره به متوسطه، حكم تبديل استحاضه كثيره به قليله را دارد.

 

 

 

فصل يازدهم :

وضو و غسل استحاضه

 

نيت غسل استحاضه

پرسش 201 . آيا هنگام غسل استحاضه علاوه بر نيت، بايد نوع استحاضه (متوسطه و كثيره) را نيز در نيت مشخص كرد؟

همه مراجع: خير، تنها نيت استحاضه كافى است.[144]

 

غسل استحاضه

پرسش 202 . آيا غسل استحاضه نياز به وضو دارد؟

آيات عظام امام، بهجت، خامنه اى، صافى و فاضل: آرى، بايد افزون بر غسل، براى نماز وضو نيز بگيرد.[145]

آيات عظام تبريزى، سيستانى، نورى و وحيد: در غسل استحاضه متوسطه بايد وضو هم بگيرد؛ ولى در غسل استحاضه كثيره نياز به وضو نيست؛ اگرچه احتياط مستحب آن است كه براى نماز وضو هم بگيرد.[146]

آيه اللّه  مكارم: خير، ولى احتياط مستحب آن است كه افزون بر غسل، براى نماز، وضو هم بگيرد.[147]

 

استمرار خون در بين غسل

پرسش 203 . اگر هنگام غسل خون قطع نشود، آيا غسل باطل است؟

همه مراجع: خير، غسل باطل نمى شود. آرى اگر در وسط غسل خون استحاضه متوسطه به كثيره تبديل شود، بايد غسل را از سر گيرد.[148]

 

مشقت غسل استحاضه

پرسش 204 . اگر تكرار غسل براى مستحاضه ـ به خصوص در استحاضه كثيره ـ باعث مشقت زياد شود، تكليف چيست؟

همه مراجع: اگر انجام دادن غسل براى او حرج و مشقت داشته باشد، مى تواند (به اندازه از بين رفتن حرج) تيمم كند.[149]

 

وضوى مستحاضه

پرسش 205 . آيا در استحاضه متوسطه يا كثيره، وضو مقدم است يا غسل؟

همه مراجع (به جز سيستانى و صافى): هر كدام را اول به جا آورد صحيح است؛ ولى بهتر است اول وضو بگيرد.[150]

آيه اللّه  سيستانى: در استحاضه متوسطه، بايد غسل پيش از وضو باشد و در استحاضه كثيره اگر بخواهد وضو بگيرد بايد قبل از غسل وضو بگيرد.[151]

آيه اللّه  صافى: در استحاضه متوسطه هر كدام را اول به جا آورد صحيح است؛ ولى بهتر است اول وضو بگيرد؛ ولى در استحاصه كثيره احتياط آن است كه پيش از غسل وضو بگيرد.[152]

تبصره . آيات عظام تبريزى، سيستانى، مكارم، نورى و وحيد، در استحاضه كثيره گفته اند: با آن غسل  مى توان نماز خواند و نياز به وضو نيست.

 

پرسش 206 . در استحاضه قليله اگر نماز ظهر و عصر و نيز مغرب و عشا با هم خوانده شود، آيا براى نماز عصر يا عشا بايد وضو گرفته شود؟

همه مراجع: آرى، براى هر نماز بايد وضو گرفته شود.[153]

 

پرسش 207 . اگر مستحاضه قليله نماز عصر خود را بخواند و تا نماز مغرب خون نبيند، آيا مى تواند با همان وضوى نماز عصر، نماز مغربش را بخواند؟

همه مراجع: خير، بايد براى نماز مغرب وضو بگيرد؛ ولى براى نماز عشا گرفتن وضو لازم نيست.[154]

 

 

 

فصل دوازدهم :

نماز و روزه مستحاضه

 

وارسى كردن

پرسش 208 . آيا در استحاضه وارسى كردن لازم است. اگر بدون وارسى نماز بخواند؛ آيا نمازش باطل است؟

همه مراجع: آرى، بايد زن مستحاضه (در صورت امكان) هنگام نماز خود را وارسى كند كه استحاضه اش از چه قسم است تا كارهايى را كه براى آن قسم دستور داده شده، انجام دهد. اگر بدون وارسى نماز بخواند، نمازش باطل است مگر آنكه قصد قربت داشته و به وظيفه واقعى خود عمل كرده باشد.[155]

تبصره . آيات عظام امام، خامنه اى، تبريزى، سيستانى، مكارم و نورى، در مسئله احتياط واجب كرده اند.

 

پرسش 209 . آيا زن مستحاضه حتماً بايد هنگام نماز خود را وارسى كند يا اينكه پيش از وقت نماز هم جايز است؟

همه مراجع: وارسى پيش از وقت نماز جايز نيست؛ مگر اينكه بداند نوع استحاضه تغيير نمى كند.[156]

 

مستحاضه و نماز قضا

پرسش 210 . آيا زن مستحاضه مى تواند نماز قضا بخواند؟ آيا براى انجام آن بايد كارهايى را كه براى نماز ادا لازم شده، انجام دهد؟

آيات عظام امام، خامنه اى، سيستانى، فاضل و نورى: آرى، مى تواند نماز قضا بخواند و بايد براى هر نماز، كارهايى را كه براى نماز ادا واجب است، به جا آورد.[157]

آيات عظام تبريزى و وحيد: خير، بايد نماز قضا را به تأخير اندازد تا پاك شود؛ مگر آنكه وقت آن تنگ شود. در اين صورت بايد براى هر نماز كارهايى را كه براى نماز ادا واجب است، به جا آورد.[158]

آيه اللّه  صافى: بنابر احتياط واجب بايد نماز قضا را به تأخير اندازد تا پاك شود؛ مگر آنكه وقت آن تنگ شود. در اين صورت بايد براى هر نماز كارهايى را كه براى نماز ادا واجب است، به جا آورد.[159]

آيه اللّه  مكارم: آرى، مى تواند نماز قضا بخواند؛ ولى بنابر احتياط واجب براى هر نماز بايد يك وضو بگيرد.[160]

تبصره . كسانى كه معتقدند زن مستحاضه مى تواند نماز قضا بخواند، گفته اند: بهتر است نماز قضا را پس از پاك شدن از خون به جا آورد.[161]

 

مستحاضه و نماز آيات

پرسش 211 . اگر بر زن مستحاضه نماز آيات واجب شود، آيا مى تواند به همان كارهايى كه براى نماز يوميه انجام داده، اكتفا كند؟

همه مراجع (به جز تبريزى، مكارم و وحيد): خير، بايد براى نماز آيات هم تمام كارهايى را كه براى نماز يوميه به جا آورده، انجام دهد.[162]

آيه اللّه  تبريزى: بايد براى نماز آيات وضو بگيرد و در استحاضه كثيره بايد غسل كند و وضو لازم نيست.[163]

آيه اللّه  مكارم: آرى، مى تواند به همان كارهايى كه براى نماز يوميه انجام داده، اكتفا كند و نياز به غسل ديگرى نيست. تنها بايد وضو بگيرد.[164]

آيه اللّه  وحيد: خير، بايد براى نماز آيات هم تمام كارهايى را كه براى نماز يوميه به جا آورد، انجام دهد و بنابر احتياط در استحاضه كثيره وضو هم بگيرد.[165]

 

نماز بدون غسل

پرسش 212 . اگر زن مستحاضه (استحاضه كثيره يا متوسطه)، براى نماز غسل نكند و تنها وضو بگيرد؛ آيا نمازش باطل است؟

همه مراجع: آرى، نمازش باطل است.[166]

تبصره . آيه اللّه مكارم قائل به استحاضه متوسطه نيستند.

 

وظايف مشترك مستحاضه

پرسش 213 . اگر زن مستحاضه اول وقت وضو بگيرد يا غسل كند؛ ولى با تأخير نماز بخواند، آيا بايد دوباره وضو بگيرد يا غسل كند؟

همه مراجع (به جز سيستانى): آرى، بايد دوباره وضو بگيرد يا غسل كند و نماز بخواند؛ مگر آنكه خون داخل فضاى فرج نيايد.[167]

آيه اللّه  سيستانى: اگر وظيفه اش اين بوده كه بين وضو يا غسل و نماز فاصله نيندازد، بايد دوباره وضو بگيرد يا غسل كند و نماز بخواند؛ مگر آنكه خون داخل فضاى فرج نيايد.[168]

 

قطع خون استحاضه

پرسش 214 . اگر زن مستحاضه بعد از نماز ظهر يا مغرب، خونش قطع شود، آيا بايد براى نماز بعد (نماز عصر يا عشا)، دوباره كارهاى استحاضه را انجام دهد؟

همه مراجع: آرى، بايد براى نماز بعد كارهاى استحاضه را انجام دهد؛ ولى براى نمازهاى بعدى لازم نيست.[169]

 

روزه مستحاضه

پرسش 215 . آيا روزه ماه رمضان، بر زن مستحاضه واجب است؟

همه مراجع: آرى، بايد روزه بگيرد و مانند زن حائض نيست.[170]

تبصره . بايد براى روزه گرفتن كارهاى استحاضه را بجا آورد.

 

روزه بدون غسل

پرسش 216 . اگر در ماه رمضان خانمى كه استحاضه اش متوسطه است، غسل را به جا نياورد، حكم روزه اش چيست؟

آيات عظام امام، خامنه اى، فاضل، نورى و وحيد: روزه اش باطل است و بايد بعد از ماه رمضان قضا كند.[171]

آيات عظام بهجت و صافى: بنابر احتياط واجب روزه اش باطل است و بايد بعد از ماه رمضان قضا كند.[172]

آيات عظام تبريزى و سيستانى: روزه اش صحيح است.[173]

آيه اللّه  مكارم: استحاضه متوسطه حكم استحاضه قليله را دارد و استحاضه قليله غسل ندارد. بنابراين روزه اش صحيح است.[174]

 

پرسش 217 . اگر مستحاضه كثيره در ماه رمضان غسل هاى خود را به جا نياورد، حكم روزه اش چيست؟

آيات عظام امام، بهجت، فاضل، نورى و وحيد: اگر در روز غسل هايى را كه براى نمازهاى روزش واجب است به جا نياورد، روزه اش باطل مى شود و بنابر احتياط واجب بايد غسل نماز مغرب و عشاى شبى كه مى خواهد فرداى آن را روزه بگيرد، به جا آورد.[175]

آيات عظام تبريزى و مكارم: اگر در روز غسل هايى را كه براى نمازهاى روزش واجب است، به جا نياورد، بنابر احتياط واجب روزه اش باطل مى شود و نيز بايد غسل نماز مغرب و عشاى شبى كه مى خواهد فرداى آن را روزه بگيرد، به جا آورد.[176]

آيه اللّه  سيستانى: اگر در روز غسل هايى را كه براى نمازهاى روزش واجب است به جا نياورد، بنابر فتواى مشهور فقها روزه اش باطل مى شود. و نيز بايد غسل نماز مغرب و عشاى شبى كه مى خواهد فرداى آن را روزه بگيرد، به جا آورد.[177]

آيه اللّه  صافى: اگر در روز غسل هايى را كه براى نمازهاى روزش واجب است، به جا نياورد، روزه اش باطل مى شود و بنابر احتياط واجب بايد غسل نماز مغرب و عشاى شب قبل و شب بعد فرداى آن را كه مى خواهد روزه بگيرد، به جا آورد.[178]

 

 

فصل سيزدهم :

احكام نفاس و باردارى

 

نفاس

پرسش 218 . خون نفاس چيست؟

«نفاس» از ماده «نفس» گرفته شده است. «نفس» چندين معنا دارد كه يكى از اين معانى، خون است.[179]

نفاس در اصطلاح به خونى گفته مى شود كه پس از زايمان، از زن خارج مى شود. زن را در اين هنگام «نفساء» مى گويند. آغاز خون نفاس از زمانى است كه اولين جزء بچه از شكم بيرون مى آيد. بنابر اين خونى كه پيش از آن ديده مى شود، خون نفاس محسوب نمى شود. حداقل آن يك لحظه و حداكثر ده روز است. زن پس از پاك شدن، بايد غسل نفاس به جا آورد.[180]

در بين برخى از عوام مشهور است كه مى گويند: زنى كه تازه زايمان كرده، بايد روز چهلم غسل (چله) انجام دهد؛ اين سخن هيچ ارزش و اعتبارى ندارد.

 

محرمات نفساء

پرسش 219 . چه كارهايى بر زن نفساء حرام است؟

همه مراجع: هر چيزى كه بر زن حائض حرام است، بر زن نفساء هم حرام است.[181]

تبصره . آيات عظام تبريزى، سيستانى و وحيد، بعضى از كارهايى را كه بر زن حائض حرام است، بنابر احتياط واجب حرام مى دانند (مانند تلاوت آيات سجده دار، توقف در مساجد و رفتن به مسجدالحرام و مسجد پيامبر (صلی الله علیه وآله وسلم)  و گذاشتن چيزى در اين مكان ها).

 

مكروهات نفساء

پرسش 220 . چه كارهايى بر زن نفساء مكروه است؟

همه مراجع: هر چيزى كه بر زن حائض مكروه است، بر زن نفساء هم مكروه است.[182]

 

حداقل نفاس

پرسش 221 . حداقل و حداكثر خون نفاس چقدر است؟

همه مراجع: حداقل آن يك لحظه و حداكثر ده روز است.[183]

 

پرسش 222 . اگر زن بعد از زايمان يك يا دو روز خون ببيند و پاك شود، آيا بايد تا ده روز صبر كند و نمازش را ترك كند؟

همه مراجع (به جز سيستانى، صافى و مكارم): خير، بايد بعد از پاك شدن، غسل كند و نمازهاى خود را بخواند و اگر [قبل از گذشتن ده روز از ولادت] دوباره خون ببيند، چنانچه روزهايى كه خون ديده با روزهايى كه در وسط پاك بوده، با هم ده روز يا كمتر باشد تمام آن نفاس است.[184]

آيات عظام سيستانى و صافى: خير، بايد بعد از پاك شدن، غسل كند و نمازهاى خود را بخواند و اگر [قبل از گذشتن ده روز از ولادت] دوباره خون ببيند، چنانچه روزهايى كه خون ديده روى هم رفته ده روز يا كمتر از ده روز است، تمام آن نفاس است و بنا بر احتياط واجب روزهايى كه در وسط پاك بوده، احتياط كند؛ يعنى آنچه را بر نفساء حرام است ترك كند و عبادت هاى خود را بجا آورد.[185]

آيه اللّه  مكارم: و اگر [قبل از گذشتن ده روز از ولادت] دوباره خون ببيند چنانچه روزهايى كه خون ديده روى هم رفته ده روز يا كمتر از ده روز است تمام آن نفاس مى باشد و روزهايى كه در وسط پاك بوده عباداتش صحيح است.[186]

 

استمرار در نفاس

پرسش 223 . آيا خون نفاس نيز مانند خون حيض، بايد استمرار داشته باشد؟

همه مراجع: خير، هر مقدار تا ده روز خون ببيند، نفاس محسوب مى شود.  به عنوان مثال ممكن است تنها دو روز اول خون ببيند و ممكن است تنها روز پنجم خون ببيند و...[187].

 

خون پيش از زايمان

پرسش 224 . اگر زن بار دار نزديك  زايمان چند روز خون ببيند، تكليفش چيست؟ آيا خون نفاس محسوب مى شود؟

همه مراجع: اگر پيش از زايمان باشد، خون نفاس نيست بلكه بايد براساس شرايط و صفات، خون حيض يا استحاضه قرار دهد.[188]

 

نفاس زن دوقلوزا

پرسش 225 . خانم هايى كه دو قلو مى زايند، حكم خون نفاسشان چيست؟ به عنوان مثال يك هفته بعد از تولد بچه اول، بچه دوم بدنيا مى آيد؟

همه مراجع (به جز مكارم): بايد براى هر كدام نفاس جداگانه اى در نظر بگيرد. به عنوان مثال اگر بين تولد آنها ده روز فاصله شود و خون تا بيست روز ادامه داشته باشد، نفاس اين زن بيست روز است (ده روز براى تولد بچه اول و ده روز براى بچه دوم).[189]

آيه اللّه  مكارم: قرار دادن نفاس جداگانه براى هر يك صحيح نمى باشد؛ بلكه خون ده روز اول، خون نفاس محسوب مى شود و در بيشتر از آن،  بنا بر احتياط واجب بايد احتياط كند؛ يعنى، آنچه را كه بر حائض حرام است، ترك كند و كارهاى مستحاضه را به جا آورد. و اگر (به عنوان مثال) بين تولد آنها ده روز فاصله شود و خون تا هفده روز ادامه داشته باشد، نفاس اين زن هفده روز است.[190]

 

پاكى زمان زايمان

پرسش 226 . اگر زن بعد از زايمان خون نبيند، تكليف چيست؟

همه مراجع: اگر تا روز دهم خون نبيند، اين زن خون نفاس ندارد و بايد در اين ايام، عبادت هاى خود را به جا آورد.[191]

 

خون زمان سقط

پرسش 227 . خانمى كه بچه اش را كورتاژ كرده خونى كه مشاهده مى كند، چه خونى است؟ آيا خون نفاس است؟

آيات عظام امام، خامنه اى، صافى، فاضل و نورى: اگر خون بسته اى بعد از سقط از رحم خارج شود و بداند كه اگر در رحم مى ماند، انسان مى شد خونى كه تا ده روز مى بيند خون نفاس محسوب مى شود و بايد به احكام آن عمل كند.[192]

آيه اللّه  بهجت: اگر خون بسته اى بعد از سقط از رحم خارج شود و بداند كه اگر در رحم مى ماند، انسان مى شد خونى كه تا ده روز مى بيند بنا بر احتياط واجب خون نفاس محسوب مى شود و بايد به احكام آن عمل كند[193].

آيات عظام تبريزى و وحيد: خونى كه بعد از سقط از رحم خارج مى شود، اگر زاييدن صدق كند تا ده روز، خون نفاس محسوب مى شود و بايد به احكام آن عمل كند.[194]

آيه اللّه  سيستانى: اگر خونى كه بعداز سقط از رحم خارج مى شود، از حالت علقه (خون بسته) و مُضغه (قطعه گوشت) بگذرد، چنانچه تا ده روز ببيند، خون نفسا محسوب مى شود و بايد به احكام آن عمل كند.[195]

آيه اللّه  مكارم: در خون نفاس احتياط واجب اين است كه خلقت بچه تمام باشد، بنابراين اگر خون بسته اى بعد از سقط از رحم خارج شود و بداند كه اگر در رحم مى ماند انسان مى شد، بايد ميان اعمال زنى كه از خون پاك است و كارهايى كه حائض ترك مى كند، جمع كند.[196]

تبصره . براى حكم به نفاس بودن اين خون، لازم است سقط به گونه اى باشد كه اگر در رحم مى ماند، انسان مى شد؛ مانند اينكه به حد مضغه يا علقه رسيده بود. اما اگر در حد نطفه بوده و زن شك داشته است كه اگر رحم مى ماند انسان مى شد، حكم به نفاس نمى شود.

 

طهر در نفاس

پرسش 228 . اگر زن بعد از زايمان سر چهار روز پاك شود و غسل كند، سپس دوباره خون ببيند، تكليفش چيست؟

آيات عظام امام، بهجت، تبريزى، خامنه اى، فاضل و نورى: اگر همه خون هايى كه ديده با روزهايى كه در وسط پاك شده، روى هم ده روز يا كمتر از آن باشد، همه آنها نفاس محسوب مى شود؛ حتى روزهايى كه در وسط پاك شده است. بنابر اين اگر در روزهايى كه پاك شده، روزه گرفته است، بايد آنها را قضا كند؛ ولى نماز قضا ندارد.[197]

آيات عظام سيستانى و صافى: اگر همه خون هايى كه ديده با روزهايى كه در وسط پاك شده، روى هم ده روز يا كمتر از آن باشد، بنابر احتياط واجب روزهايى كه خون ديده نفاس قرار دهد و در روزهايى كه پاك شده، آنچه را كه بر نفساء حرام است ترك كند و عبادت هاى خود را به جا آورد. بنابر اين اگر در روزهايى كه پاك شده، روزه گرفته است، بايد آنها را قضا كند؛ ولى نماز قضا ندارد.[198]

آيه اللّه  مكارم: اگر همه خون هايى كه ديده روى هم ده روز يا كمتر از آن باشد، همه آنها نفاس محسوب مى شود و روزهايى كه در وسط پاك شده، نفاس محسوب نمى شود. بنابر اين اگر در روزهايى كه پاك شده روزه گرفته، صحيح است و لازم نيست قضا كند.[199]

آيه اللّه  وحيد: اگر همه خون هايى كه ديده، با روزهايى كه در وسط پاك شده، روى هم ده روز يا كمتر از آن باشد، همه آنها نفاس محسوب مى شود و روزهايى كه در وسط پاك شده است ـ اگر در ايام عادت باشد ـ آن هم نفاس شمرده مى شود. در غير اين صورت بايد احتياط كند؛ يعنى، آنچه را كه بر نفساء حرام است، ترك كند و عبادت هاى خود را هم به جا آورد. بنابر اين اگر در روزهايى كه  پاك شده، روزه گرفته است، بايد آنها را قضا كند؛ ولى نماز قضا ندارد.[200]

 

خونريزى متوالى در زايمان

پرسش 229 . خانمى كه عادت ماهانه (عدديه) دارد؛ اكنون به علت زايمان تا يك ماه يا بيشتر خون مى بيند، تكليف عباداتش چه مى شود؟

آيات عظام امام، بهجت، خامنه اى، سيستانى، فاضل و نورى: بايد به اندازه روزهاى عادتش نفاس قرار دهد و بعد از آن تا ده روز، به احكام استحاضه عمل كند (هر چند اين ده روز در ايام عادتش باشد) بعد از گذشتن ده روز اگر خونى كه مى بيند در ايام عادتش باشد، خون حيض است و در غير اين صورت استحاضه است (هر چند نشانه هاى حيض را نيز داشته باشد).[201]

آيات عظام تبريزى و وحيد: بايد به اندازه روزهاى عادتش نفاس قرار دهد و بعد از آن تا ده روز به احكام استحاضه عمل كند (هر چند اين ده روز در ايام عادتش باشد) و بعد از گذشتن ده روز اگر خونى كه مى بيند در ايام عادتش باشد، يا نشانه هاى حيض را داشته باشد، خون حيض است و در غير اين صورت استحاضه است.[202]

آيه اللّه  صافى: بايد به اندازه روزهاى عادتش نفاس قرار دهد و بعد از آن تا ده روز به احكام استحاضه عمل كند (هر چند اين ده روز در ايام  عادتش باشد) و بعد از گذشتن ده روز اگر خونى كه مى بيند در ايام عادتش باشد يا نشانه هاى حيض را داشته باشد، خون حيض است. در غير اين صورت تا هنگامى كه ممكن است آن خون حيض باشد، بنابر احتياط بايد آنچه را كه بر حائض حرام است، ترك كند و كارهاى مستحاضه را انجام دهد.[203]

آيه اللّه  مكارم: اگر عادت او در حيض كمتر از ده روز است، اگر بيشتر از روزهاى عادتش خون نفاس ببيند بايد به اندازه روزهاى عادت خود نفاس قرار دهد و بعد از آن، تا روز دهم بنا بر احتياط واجب ترك عبادت كند، اگر خون از ده روز گذشت، فقط به اندازه روزهاى عادتش نفاس است و بقيه استحاضه و عباداتى را كه در اين چند روز ترك كرده، بايد قضا كند.[204]

 تبصره 1 . به عنوان مثال زنى كه عادت ماهانه اش از بيستم هر ماه تا بيست و ششم است، اگر روز هشتم ماه زاييد و تا يك ماه يا بيشتر، به طور متوالى خون ديد تا روز چهاردهم نفاس است و بعد از آن تا روز بيست و چهارم استحاضه و بعد از آن طبق فتواى مرجع تقليدش عمل كند.

تبصره 2 . آيه اللّه  سيستانى در مسئله ياد شده فروعاتى دارند براى آگاهى از آن به آدرس پاورقى مراجعه شود.

 

زايمان و عادت ماهانه

پرسش 230 . اگر زن زائو بيش از روزهاى عادتش و كمتر از ده روز خون ببنيد، تكليفش چيست؟

همه مراجع: اگر خون كمتر از ده روز قطع شود، تمام آن نفاس محسوب مى شود.[205]

پرسش 231 . خانمى است كه عادت ماهانه ثابتى ندارد بعد از زايمان به طور پى در پى تا يك ماه يا بيشتر خون مى بيند، تكليفش چيست؟

همه مراجع: ده روز اول خون نفاس و ده روز دوم استحاضه است و خونى كه بعد از آن مى بيند، اگر نشانه هاى خون حيض را دارد، حيض است وگرنه استحاضه محسوب مى شود.[206]

تبصره . اگر اين خانم بعد از ده روز نخست، خونى كه مى بيند يكسان باشد و تا يك ماه يا بيشتر به اين حالت ادامه دارد، حكم تفاوت پيدا مى كند. در اين صورت بايد در هرماه مانند عادت خويشان خود عمل كند يا بايد عددخاصى را اختيار كند. فتواى مراجع تقليد در اين زمينه مختلف است كه در جاى خود بيان شده است.

 

كيسه جنين

پرسش 232 . آيا آبى كه در اثر پاره شدن كيسه جنين قبل از زايمان خارج مى شود، نجس است؟

همه مراجع: خير، پاك است [مگر آنكه همراه آن خون بيرون بيايد].[207]

 

غسل روز هيجدهم

پرسش 233 . اين جانب بعد از زايمان و گذشت ايام نفاس، غسل نفاس به جا  آوردم و بعد از آن تا يك ماه خون استحاضه ديدم، آيا لازم بوده كه من روز هيجدهم غسل مى كردم؟

همه مراجع: خير، روز هيجدهم غسل ندارد؛ ولى اين سخن صحت دارد كه اگر زن بيش از ده روز خون ديد، براى كسى كه عادت دارد بهتر است از روز بعد از عادت و براى كسى كه عادت ندارد بعد از روز دهم تا روز هيجدهم زايمان، به احكام استحاضه عمل كند و كارهايى را كه بر حائض حرام است، ترك نمايد.[208]

 

غسل چله

پرسش 234 . آيا زنى كه تازه زايمان كرده، بايد روز چهلم، غسل (چله) انجام دهد؟

همه مراجع: خير، اين سخن هيچ اعتبارى ندارد.[209]

تبصره . شستن بچه در صورتى كه براى او ضرر نداشته باشد، مستحب است؛ ولى غسل ندارد.

 

تداخل عادت و نفاس

پرسش 235 . اگر زن در ايام عادت زايمان كند، خونى كه از او بيرون مى آيد حكم نفاس را دارد يا حيض؟

همه مراجع: حكم نفاس را دارد.[210]

 

پرسش 236 . زنى كه عادت ماهانه دارد، اگر خون نفاس او از ده روز بگذرد،  تكليفش چيست؟

همه مراجع: بايد به اندازه روزهاى عادتش نفاس و بقيه [حداقل تا ده روز پس از آن] را استحاضه قرار دهد.[211]

 

خون سزارين

پرسش 237 . خانم هايى كه زايمانشان به صورت عمل سزارين است، خونى كه از مجراى طبيعى خارج مى شود خون نفاس است؟

همه مراجع (به جز تبريزى): آرى، [اگر خون زخم و جراحت نباشد] خون نفاس است و بايد به احكام نفاس عمل كنند.[212]

آيه اللّه  تبريزى: خير، خون نفاس نيست و اگر صفات حيض را داشته يا در ايام عادت بوده، بايد به احكام حيض عمل كنند.[213]

 

خون بيش از ده روز

پرسش 238 . اگر زن بعد از زايمان تا بيش از ده روز خون ببيند، تكليفش چيست؟

همه مراجع (به جز تبريزى): اگر از زنانى است كه عادت ماهانه دارد، بايد به اندازه عادتش نفاس و بقيه را استحاضه قرار دهد. اگر عادت ماهانه ندارد، تا ده روز نفاس و بقيه استحاضه محسوب مى شود.[214]

آيه اللّه  تبريزى: اگر از زنانى است كه عادت ماهانه دارد، بايد به اندازه  عادتش نفاس و بقيه را استحاضه قرار دهد. اگر عادت ماهانه ندارد، به اندازه عادت خويشان خود نفاس قرار دهد و بقيه را تا ده روز احتياط كند.[215]

 

تماس بدن با جنين

پرسش 239 . آيا براى دست زدن به جنين سقط شده، غسل واجب مى شود؟

همه مراجع: اگر چهار ماه او تمام شده (و روح در بدنش دميده شده) است، غسل مس ميت واجب مى شود.[216]

 

غسل جنين سقط شده

پرسش 240 . مادرانى كه بچه شان مرده به دنيا مى آيد، آيا بايد غسل مس ميت به جا آورند؟

همه مراجع (به جز سيستانى): اگر چهار ماه او تمام شده [و بدنش سرد شده باشد] و با بدن مادر تماس پيدا كرده است، بر مادر غسل مس ميت واجب مى شود.[217]

آيه اللّه  سيستانى: اگر چهار ماه او تمام شده و با بدن مادر تماس پيدا كرده است، بر مادر غسل مس ميت واجب مى شود بلكه اگر ظاهر بدن او را هم مس نكند، بنا بر احتياط واجب بايد غسل مس ميت كند.[218]

 

پيشگيرى با دارو

پرسش 241 . آيا زن مى تواند با استفاده از دارو يا آمپول، از باردار شدن  جلوگيرى كند؟ اگر شوهر اجازه ندهد، چه حكمى دارد؟

آيات عظام امام، بهجت، خامنه اى، نورى و مكارم: اگر زيان مهمى نداشته باشد و شوهر راضى باشد، اشكال ندارد.[219]

آيات عظام تبريزى، وحيد، فاضل و سيستانى: اگر زيان مهمى نداشته باشد، اشكال ندارد؛ هر چند شوهر راضى نباشد.[220]

آيه اللّه  صافى: اگر زيان مهمى نداشته باشد و بنا بر احتياط واجب شوهر راضى باشد، اشكال ندارد.[221]

 

پيشگيرى با عمل جراحى

پرسش 242 . آيا به جهت كنترل جمعيت، زن و مرد مى توانند با استفاده از عمل جراحى كارى كنند كه ديگر نتوانند فرزندى بياورند؟

همه مراجع (به جز تبريزى، خامنه اى و سيستانى): خير، اين كار جايز نيست.[222]

آيه اللّه  تبريزى: اگر اين كار باعث زيان جدى (مانند قطع عضو) شود و يا نگاه و لمس حرام را به دنبال داشته باشد، حرام است و در غير اين صورت، بنا بر احتياط واجب جايز نيست.[223]

آيه اللّه  سيستانى: اگر اين كار باعث زيان جدى (مانند قطع) عضو نشود و نگاه و  لمس حرام را به دنبال نداشته باشد، اشكال ندارد.[224]

آيه اللّه  خامنه اى: اگر اين كار به انگيزه [و] غرض عقلايى انجام گيرد و باعث زيان جدى (مانند قطع عضو) نشود و نگاه و لمس حرام را نيز به دنبال نداشته باشد، اشكال ندارد.[225]

 

عقيم دائمى و موقت

پرسش 243 . جايى كه باردارى ضرر و خطر جانى زن را به همراه داشته باشد، آيا جايز است با استفاده از دستگاه او را عقيم كرد؟

همه مراجع (به جز خامنه اى و سيستانى): اگر راهى، جز نازايى دائمى نباشد، اشكال ندارد.[226]

آيات عظام خامنه اى و سيستانى: در فرض ياد شده، اشكال ندارد.[227]

 

پرسش 244 . آيا جايز است به جهت كنترل جمعيت، با استفاده از دستگاه به طور موقت از باردارى جلوگيرى كرد؟

همه مراجع: اگر زيان مهمى نرساند و باعث نگاه و لمس حرام نشود، اشكال ندارد.[228]

 

پرسش 245 . در مواردى كه حاصل حاملگى، به وجود آمدن جنين داراى نقص يا بيمارى ژنتيكى است، آيا مى توان زن يا مرد را عقيم كرد؟

آيات عظام امام، بهجت، صافى، فاضل، نورى، وحيد: خير، عقيم كردن جايز نيست.[229]

آيه اللّه  تبريزى: اگر اين كار باعث زيان جدى (مانند قطع عضو) شود و يا نگاه و لمس حرام را به دنبال داشته باشد، حرام است و در غير اين صورت، بنا بر احتياط واجب جايز نيست.[230]

آيات عظام سيستانى و مكارم: در فرض ياد شده، عقيم كردن اشكال ندارد.[231]

آيه اللّه  خامنه اى: اگر اين كار به انگيزه [و ]غرض عقلايى انجام گيرد و زيان جدى (مانند قطع عضو) نيز در بر نداشته باشد و باعث نگاه يا لمس حرام نشود، اشكال ندارد.[232]

 

سقط جنين

پرسش 246 . آيا سقط جنين در ماه هاى اول حاملگى، اشكال شرعى دارد؟

همه مراجع: آرى، سقط جنين پس از انعقاد نطفه در هر ماهى كه باشد، جايز نيست.[233]

 

پرسش 247 . اگر سقط جنين با رضايت كامل پدر و مادر توسط پزشك انجام گيرد، ديه آن به عهده كيست؟

همه مراجع: ديه سقط جنين بر عهده قاتل مباشر است و چون اين عمل به وسيله پزشك انجام شده، بر پدر و مادر تكليفى نيست؛ بلكه او ضامن است و اين ديه به پدر و مادر پرداخت مى شود. البته مى توانند از حق خود بگذرند و از او چيزى دريافت نكنند. در هر حال بايد از كار خود توبه كنند.[234]

 

جنين نامشروع

پرسش 248 . سقط جنين نامشروع، چه حكمى دارد؟

همه مراجع: جايز نيست.[235]

 

جنين ناقص

پرسش 249 . سقط كردن جنينى كه ناقص الخلقه به دنيا مى آيد، چه حكمى دارد؟

همه مراجع (به جز فاضل و مكارم): ناقص بودن بچه مجوز شرعى براى سقط جنين محسوب نمى شود.[236]

آيه اللّه  مكارم: اگر در مراحل ابتدايى جنين باشد و به صورت انسان كامل در نيامده (هنوز روح در آن دميده نشده باشد) و تولد ناقص آن باعث مشقت و حرج شديد براى پدر و مادرش گردد اشكال ندارد و بنابر احتياط ديه را هم بايد بدهند[237].

آيه اللّه  فاضل: سقط آن جايز نيست مگر در موارد ضرورت.[238]

 

جنين مرده

پرسش 250 . اگر با آزمايش هاى تخصصى يقين پيدا شود؛ كه جنين بعد از تولد و يا در ماه هاى آخر از دنيا مى رود؛ آيا سقط آن جايز است؟

همه مراجع: خير، جايز نيست.[239]

 

حمل مادر در خطر

پرسش 251 . سقط جنين براى مادرى كه در معرض مرگ است و شايد با اين كار بهبود يابد، چه حكمى دارد؟

آيات عظام بهجت، سيستانى، خامنه اى، فاضل، مكارم و نورى: اگر طبق تشخيص دكتر متخصص و مورد اطمينان، بقاى حمل براى مادرش خطر جانى داشته باشد  چنانچه روح در او دميده نشده سقط آن اشكال ندارد[240].

آيات عظام تبريزى و نورى: اگر مادر از هر راهى (هر چند از گفته پزشك) اطمينان يا خوف داشته باشد كه اين بچه موجب مرگ او مى شود چنانچه روح در او دميده نشده ميتواند با خوردن دارو و مانند سقط نمايد ولى بر غير مادر سقط جايز نيست.[241]

 

ديه سقط جنين

پرسش 252 . ديه سقط جنين چه مقدار است؟

همه مراجع: ديه براى نطفه، 20 مثقال شرعى طلاى سكه دار؛ براى علقه (خون بسته شده) 40 مثقال و براى مضغه (پاره گوشت) 60 مثقال است. اگر استخوان داشته و بدون گوشت باشد، 80 مثقال و اگر گوشت آن را پوشانده و خلقت كامل شده باشد، 100 مثقال است. اگر روح در آن دميده شده؛ چنانچه پسر باشد، 1000 مثقال اگر دختر باشد، 500 مثقال شرعى طلاى سكه دار ديه دارد.

گفتنى است روح در حدود چهار ماهگى، در جنين دميده مى شود.[242]

 

پرسش 253 . ديه جنينى كه به وسيله پزشك سقط مى شود، بر عهده كيست؟  وظيفه پدر و مادرى كه اقدام به چنين كارى كرده اند، چيست؟

همه مراجع: ديه سقط جنين بر عهده قاتل مباشر است و چون اين عمل به وسيله پزشك انجام شده، بر پدر و مادر تكليفى نيست؛ بلكه او ضامن است و اين ديه به پدر و مادر پرداخت مى شود. البته مى توانند از حق خود بگذرند و از او چيزى دريافت نكنند. در هر حال بايد از كار خود توبه كنند.[243]

 

 

 

فصل چهاردهم: دانستنى ها

 

مبتدئه

«مبتدئه» به زنى گفته مى شود كه براى نخستين بار خون حيض مى بيند؛ خواه دختر باشد يا زن.

 

مضطربه

«مضطربه» زنى است كه چند ماه خون ديده و از نظر وقت يا عدد، عادت معينى پيدا نكرده است و يا اگر عادتى هم داشته، عادتش از بين رفته و عادت ديگرى پيدا نكرده است.

 

ناسيه

«ناسيه» از ماده «نسيان» به معناى زن فراموشكار است و در اصطلاح به زنى گفته مى شود كه عادت خود را فراموش كرده است. اگر بيشتر از ده روز خون ببيند، بايد روزهايى كه نشانه حيض را دارد تا ده روز، حيض قرار دهد و بقيه را استحاضه و اگر نتواند از راه نشانه هاى حيض تشخيص دهد،  بايد سه يا شش يا هفت روز اول را (بنابر اختلاف ديدگاه مراجع تقليد)، حيض و بقيه را استحاضه قرار دهد.

 

يائسه

«يائسه» از ماده «يأس» به معناى زن مأيوس و نااميد است و در اصطلاح به زنى گفته مى شود كه سنش، به حدى رسيده كه ديگر عادت ماهانه نمى بيند و اگر خونى ببيند، خون حيض محسوب نمى شود. زن به طور حتم پس از تمام شدن شصت سال (قمرى)، يائسه و كمتر از پنجاه سال (قمرى) غير يائسه است. بين پنجاه تا شصت سال ميان مراجع تقليد اختلاف نظر هست. نظر اكثر اين است كه زن سيده با تمام شدن شصت سال و زن غير سيده با تمام شدن پنجاه سال قمرى، يائسه مى گردد.

 

نفاس

«نفاس» از ماده «نفس» گرفته شده است. نفس چندين معنا دارد كه يكى از آن معانى «خون» است. «نفاس» در اصطلاح به خونى گفته مى شود كه پس از زاييدن از زن خارج مى شود. زن را در اين هنگام «نفساء» مى گويند. آغاز خون نفاس از زمانى است كه اولين جزء بچه از شكم بيرون مى آيد. بنابراين خونى كه پيش از آن ديده مى شود، خون نفاس محسوب نمى شود. حداقل آن يك لحظه و حداكثر آن ده روز است. زن پس از پاك شدن، بايد غسل نفاس به جا آورد. در بين برخى عوام مشهور است كه مى گويند: زنى كه تازه زايمان كرده، بايد روز چهلم غسل (چله) انجام دهد! اين سخن هيچ ارزش و اعتبارى ندارد.

 

ايام عادت

زنى كه يكى از عادت وقتيه و عدديه، عادت وقتيه و عادت عدديه را دارا باشد و در آن حالت به سر ببرد، گفته مى شود در ايام عادت است.

 

استظهار

«استظهار» در باب حيض اين است كه؛ زن حائض وقتى از خون حيض پاك شده، ولى احتمال وجود خون در باطن را مى دهد، بايد مقدارى پنبه و مانند آن داخل فرج كند و كمى صبر نمايد و بيرون آورد. در اين صورت به وظيفه اى كه برايش مقرر گرديده، عمل كند.[244]

 

 

 

 

كتابنامه

1. قرآن كريم (با ترجمه استاد فولادوند).

2. امام خمينى، سيد روح اللّه ، استفتائات، دفتر انتشارات اسلامى، قم، اول، 1372.

3.تحريرالوسيله، پيام، تهران، پنجم، 1365.

4. توضيح المسائل، دفتر انتشارات اسلامى، قم، نهم، 1379.

5. بنى هاشمى خمينى، سيد محمدحسن، توضيح المسائل مراجع، دفتر انتشارات اسلامى، قم، اول، 1377.

6. بهجت، محمدتقى، توضيح المسائل، شفق، قم، بيست و چهارم، 1379.

7. تبريزى، ميرزا جواد، استفتائات جديد، سرور، قم، اول، 1378.

8.  توضيح المسائل، سرور، قم، هفتم، 1379.

9.جامع المسائل، مهر، قم، دوم، 1379.

10.صراط النجاة، دارالاعتصام، قم، 1417 ق.

11.منهاج الصالحين، دارالصديقة الشهيده، قم، دوم، 1382.

12. حرعاملى، محمدبن حسن، وسائل الشيعه، مكتبه الاسلاميه، تهران، پنجم، 1401ق.

13. حسينى خامنه اى، سيدعلى، اجوبة الاستفتائات، الهدى، تهران، اول، 1381.

14. حسينى سيستانى، سيدعلى، توضيح المسائل، دفتر آيه اللّه  سيستانى، مشهد، 1419 ق.

15.منهاج الصالحين.

16. خراسانى، وحيد، توضيح المسائل، مدرسة الامام باقرالعلوم، قم، چهارم، 1423ق.

17.منهاج الصالحين.

18. صافى گلپايگانى، لطف اللّه ، توضيح المسائل، قم، دوازدهم، 1418ق.

19.جامع الاحكام، حضرت معصومه، قم، دوم، 1378.

20. طباطبايى يزدى، سيدمحمدكاظم، العروه الوثقى، اسماعيليان، قم، پنجم، 1377.

21. لنكرانى، محمدفاضل، العروة الوثقى مع تعليقات...، اعتماد، قم، اول، 1422 ق.

22. مكارم شيرازى، ناصر، استفتائات جديد، مدرسه على بن ابيطالب، قم، اول، 1379.

23. توضيح المسائل، هاتف، مشهد، هفدهم، 1376.

24.تفسير نمونه، دارالكتب الاسلاميه، تهران، دوازدهم، 1374.

25.تعليقات على العروة الوثقى، مدرسه على بن ابيطالب، قم، 1413 ق.

26. نورى همدانى، حسين، التعليقات على كتاب العروة الوثقى.

27.توضيح المسائل، مؤسسه مهدى موعود، پانزدهم، 1378.

 

 

 

 

مطالب مرتبط :

 

احکام بانوان - قسمت یکم 


 

پی نوشت ها :

[1]. توضيح المسائل مراجع، م 1637 و 1619 ؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1645 ؛ العروة الوثقى، ج 2، المفطرات 554، الفصل السادس.

[2]. توضيح المسائل مراجع، م 1640 ؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1648.

[3]. امام، سيستانى، فاضل و نورى، العروة الوثقى، ج 2، باب المفطرات، الثامن؛ بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 1092؛تبريزى، سيستانى و وحيد، منهاج الصالحين، باب المفطرات 991؛ صافى، هداية العباد، ج 1، باب المفطرات، الخامس، م 6 و دفتر: خامنه اى.

[4]. مكارم، تعليقات على العروة الوثقى، ج 2، باب المفطرات، الثامن.

[5]. توضيح المسائل مراجع، م 1625 ؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1633.

[6]. مكارم، توضيح المسائل مراجع، م 1625.

[7]. توضيح المسائل مراجع، م 1627 و دفتر: خامنه اى.

[8]. توضيح المسائل مراجع، م 1627 و وحيد، توضيح المسائل، م 1635

[9]. العروة الوثقى، فصل فى المفطرات، م 26 ؛ توضيح المسائل مراجع، م 1621.

[10]. العروة الوثقى، باب المفطرات، م 55؛ توضيح المسائل مراجع، م 1658؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1666 و دفتر: خامنه اى.

[11]. مكارم، توضيح المسائل مراجع، م 1658 و تعليقات على العروة الوثقى، باب المفطرات، م 55.

[12]. توضيح المسائل مراجع، م 726  وحيد، توضيح المسائل، م 733 و خامنه اى، اجوبة الاستفتائات، س 202 و 204.

[13]. توضيح المسائل مراجع، م 1640؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1648 و دفتر: خامنه اى.

[14]. توضيح المسائل مراجع، م 1641؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1649 و دفتر: خامنه اى.

[15]. تعليقات على العروه، ج 1، احكام المفطرات، م 50 و دفتر: بهجت.

[16]. دفتر: همه مراجع.

[17]. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 546 ؛ تبريزى، استفتائات، س 680 ؛ دفتر: همه مراجع.

[18]. تبريزى، صراط النجاة، ج 1، س 107 و منهاج الصالحين، ج 1، بعد از م 1004؛ وحيد، منهاج الصالحين، ج 2، بعد از م 1004؛ امام، استفتائات، ج 1 روزه، س 31 ؛ خامنه اى، اجوبة الاستفتائات، س 194 و دفتر: مكارم و بهجت.

[19]. سيستانى، منهاج الصالحين، ج 1، بعد از م 1004؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 558؛ دفتر: صافى و وحيد.

[20]. توضيح المسائل مراجع، م 1658.

[21]. نورى، استفتائات، ج 2، س 69.

[22]. توضيح المسائل مراجع، م 2657 ؛ خامنه اى، استفتاء، س 1097.

[23]. توضيح المسائل مراجع، م 2657 ؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2721.

[24]. كارهاى ذيل بر جنب حرام است:

1. گذاشتن چيزى در مسجد،

2. خواندن آيه هاى سجده واجب، (اين آيه ها در چهار سوره قرآن آمده است: سجده، فصلت، نجم و علق. البته برخى مراجع تقليد خواندن سوره هايى كه سجده واجب در آن است را حرام مى دانند).

3. رفتن به مسجد الحرام و مسجد النبى (هر چند از يك در وارد شود و از در ديگر بيرون رود).

4. رساندن جايى از بدن به خط قرآن و اسم خداوند،

5. توقف در ساير مساجد و حرم امامان (احتياط واجب )، (ولى اگر از يك در برود و از در ديگر خارج شود، مانعى ندارد.)، (توضيح المسائل مراجع، م 355).

[25]. توضيح المسائل مراجع، م 450.

[26]. العروة الوثقى، ج 1، احكام الحائض، م 42 و توضيح المسائل مراجع، ج 1، م 477.

[27]. العروة الوثقى، ج 1، احكام الحائض م 41 و توضيح المسائل مراجع، ج 1، م 476.

[28]. توضيح المسائل مراجع، م 355 و دفتر: خامنه اى.

[29]. توضيح المسائل مراجع، م 355

[30]. توضيح المسائل مراجع، م 355

[31]. توضيح المسائل، م 361

[32]. امام، سيستانى، مكارم، فاضل و نورى، تعليقات على العروه، احكام الحائض، السادس؛ صافى، هداية العباد، ج 1، م 181 و 245؛ تبريزى و وحيد، منهاج الصالحين، غسل الجنابه، الفصل الثانى، الخامس و احكام الحيض، م 227 و دفتر: خامنه اى.

[33]. بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 186 و 267 و دفتر آيه الله فاضل.

[34]. العروة الوثقى، ج 1، احكام الحيض، السادس؛ امام، استفتائات، ج 1، غسل حيض، س 174؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتائات، س 222؛ تبريزى، استفتائات، س 255 فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 169؛ بهجت، احكام دختران و بانوان، ص 84 و دفتر: نورى، صافى، وحيد، سيستانى و مكارم.

[35]. تبريزى، استفتائات، س 254 و دفتر: همه مراجع.

[36]. مكارم، استفتائات، 2، 3 465 و دفتر: همه مراجع.

[37]. العروة الوثقى، ج 2، شرائط الاعتكاف، م 20

[38]. العروة الوثقى، ج 1، فيما يحرم على الجنب، م 4 و ج 2، الاعتكاف، م 23.

[39]. دفتر: همه مراجع.

[40]. امام، استفتائات، ج1، غسل حيض، س 174 تبريزى، استفتائات، س 222 و دفتر: همه مراجع.

[41]. امام، سيستانى، فاضل و نورى، تعليقات على العروة الوثقى، ج 1، احكام الحائض، م 42، بهجت، وسيله النجاة، ج 1، م 288، صافى، هدايه العباد، ج 1، م 272، تبريزى و مكارم، توضيح المسائل مراجع، م 477.

[42]. وحيد، توضيح المسائل، م 483.

[43]. توضيح المسائل مراجع، م 2500؛ وحيد، توضيح المسائل، م 2564 و تبريزى، صراط النجاة، ج 2، س 1101 و دفتر: همه مراجع.

[44]. توضيح المسائل مراجع، م 355 و 450 و وحيد، توضيح المسائل م 361 و 456.

[45]. توضيح المسائل مراجع، م 355 و 450 و وحيد، توضيح المسائل م 361 و 456.

[46]. امام، استفتائات، ج 1، وضو، س 79.

[47]. جامع الاحكام، ج 1، س 53 و 54 و دفتر: بهجت و فاضل.

[48]. تبريزى، صراط النجاة، ج 5، س 990؛ خامنه اى، اجوبة، س 147 و 148 و نورى، استفتائات، ج 1 س 52. و دفتر: سيستانى و سايت، متفرقات و مكارم.

[49]. دفتر: وحيد.

[50]. تبريزى، صراط النجاة، ج 5، س 987؛ امام، استفتائات، ج 1، وضو، س 80؛ صافى، جامع الاحكام، ج 1، س53 و 54 و فاضل، توضيح المسائل مراجع، م 355 و 450 و جامع المسائل، ج 1، س 184و 186 و دفتر: بهجت، سيستانى، وحيد و نورى.

[51]. خامنه اى، اجوبة، س 157.

[52]. مكارم، استفتائات، ج 2، س 75.

[53]. توضيح المسائل، م 317؛ وحيد، توضيح المسائل، 323 و خامنه اى، اجوبه الاستفتائات، س 154

[54]. توضيح المسائل مراجع، م 467 و وحيد، توضيح المسائل، م 473 و دفتر: بهجت و خامنه اى.

[55]. توضيح المسائل مراجع، م 467

[56]. امام، سيستانى، فاضل، مكارم و نورى، تعليقات على العروه الوثقى، ج 1، غايات الوضو، م 12؛ دفتر: بهجت، صافى، وحيد، تبريزى و خامنه اى.

[57]. صافى و بهجت، توضيح المسائل مراجع، م 317؛ امام و فاضل، تعليقات على العروة، ج 1، غايات الوضو، م 3 و دفتر: خامنه اى.

[58]. سيستانى و تبريزى، منهاج الصالحين، ج 1، م 164 و وحيد، منهاج الصالحين، ج 2، م 164.

[59]. تعليقات على العروة الوثقى، غايات الوضو، م 3.

[60]. العروه الوثقى، ج 1، غايات الوضو، م 11 و خامنه اى، اجوبه الاستفتائات، س 156.

[61]. العروة الوثقى، ج 1، غايات الوضو، م 6.

[62]. همان، م 317.

[63]. العروه الوثقى، ج 1، غايات الوضو، م 7.

[64]. توضيح المسائل مراجع، م 319؛ وحيد، توضيح المسائل، م 323؛ نورى، توضيح المسائل، م 318 و خامنه اى، اجوبه الاستفتائات، س 153 و 154.

[65]. توضيح المسائل مراجع، م 356 و 450.

[66]. توضيح المسائل مراجع، م319، 355و 450 و وحيد، توضيح المسائل م361 و456 و خامنه اى، اجوبة، س 164.

[67]. توضيح المسائل مراجع، م 355 و 450 و وحيد، توضيح المسائل م 361 و 456.

[68]. مكارم، استفتائات، ج 3، س 126 و دفتر: امام، بهجت و خامنه اى.

[69]. توضيح المسائل مراجع، م 319؛ نورى، استفتائات، ج 2، س 38 و 40؛ وحيد، توضيح المسائل، م 325؛ تبريزى، توضيح المسائل مراجع، م 319 و صراط النجاة، ج 5، س 982و دفتر: صافى.

[70]. العروه الوثقى، ج 1، غايات الوضوء، م 9 و مكارم، استفتائات، ج 3، س 128 و 129.

[71]. العروة الوثقى، ج 1، غايات الوضو، م 12

[72]. امام، استفتائات، ج 1 454؛ مكارم، استفتائات، ج 3، س 126؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتائات، س 163 و  دفتر: همه مراجع.

[73]. دفتر: همه مراجع.

[74]. معناى كراهت در ذيل عنوان «مستحبات حائض» آمده است.

[75]. العروة الوثقى، ج 1، احكام الحائض، م 42.

[76]. توضيح المسائل مراجع، م 354؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتائات، 199.

[77]. وحيد، توضيح المسائل، م 361

[78]. العروة الوثقى، ج 1، احكام الحائض، الثالث و م 2

[79]. العروة الوثقى، ج 1، احكام الحائض، الثالث و م 2

[80]. توضيح المسائل مراجع، م 476 و وحيد، توضيح المسائل، م 482 و بهجت، استفتائات ج 1، س 1023 و دفتر: خامنه اى.

[81]. سجده 32، آيه 18.

[82]. توضيح المسائل مراجع، م 354.

[83]. توضيح المسائل مراجع، م 354؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتائات، 199.

[84]. وحيد، توضيح المسائل، م 361

[85]. توضيح المسائل مراجع، م 391 و 433 و وحيد، توضيح المسائل، م 397.

[86]. توضيح المسائل مراجع، م 392 و وحيد، توضيح المسائل، م 398.

[87]. توضيح المسائل مراجع، م 392 و وحيد، توضيح المسائل، م 398.

[88]. دفتر: همه مراجع.

[89]. امام، تعليقات على العروه، ج 1، فصل فى الاستحاضه و بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 241 و دفتر: خامنه اى.

[90]. تبريزى، سيستانى و وحيد، منهاج الصالحين، الاستحاضه، م 236 و فاضل، تعليقات على العروه، ج 1، فصل فى الاستحاضه و صافى، هداية العباد، ج 1، م 219.

[91]. مكارم و نورى، تعليقات على العروه، ج 1، فصل فى الاستحاضه.

[92]. العروة الوثقى، ج 1، فصل فى الاستحاضه.

[93]. العروة الوثقى، ج 1، فصل فى الاستحاضه و توضيح المسائل مراجع، م 407

[94]. توضيح المسائل مراجع، م 433 وحيد، توضيح المسائل، م 439 و صافى، هداية العباد، ج 1 م 273 و دفتر: بهجت و خامنه اى.

[95]. توضيح المسائل مراجع، م 433 وحيد، توضيح المسائل، م 439 و صافى، هداية العباد، ج 1 م 273 و دفتر: بهجت و خامنه اى.

[96]. العروة الوثقى، ج 1، الاستحاضه.

[97]. العروة الوثقى، ج 1، الاستحاضه، م 17 و 18

[98]. توضيح المسائل مراجع، م 427 و 428 و وحيد، توضيح المسائل، م 433 و 434 و دفتر: خامنه اى.

[99]. تعليقات على العروة، ج 1، الاستحاضه، م 18 ؛ توضيح المسائل مراجع، م 428 ؛ وحيد، توضيح المسائل، م 444 و بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 305 ؛ صافى، هدايه العباد، ج 1، م 293 و دفتر: خامنه اى.

[100]. توضيح المسائل مراجع، م 393 و وحيد، توضيح المسائل، م 399 و دفتر: خامنه اى.

[101]. توضيح المسائل مراجع، م 393.

[102]. توضيح المسائل مراجع، م 393 و وحيد، توضيح المسائل، م 399 و دفتر: خامنه اى.

[103]. توضيح المسائل مراجع، م 393.

[104]. توضيح المسائل مراجع، م 394 و وحيد، توضيح المسائل، م 400 و دفتر: خامنه اى.

[105]. توضيح المسائل مراجع، م 413 و وحيد، توضيح المسائل، م 418 و دفتر: خامنه اى.

[106]. العروة الوثقى، ج 1، فصل فى الاستحاضه، م 1 و توضيح المسائل مراجع، م 395 و 399 و وحيد، توضيح المسائل، م 401 و 405 و دفتر: خامنه اى.

[107]. توضيح المسائل مراجع، م 393.

[108]. توضيح المسائل مراجع، م 399 و وحيد، توضيح المسائل، م 405.

[109]. توضيح المسائل مراجع، م 393 و 399.

[110]. توضيح المسائل مراجع، م 393 و وحيد، توضيح المسائل، م 399 و دفتر: خامنه اى.

[111]. توضيح المسائل مراجع، م 393.

[112]. العروة الوثقى، ج 1، فصل فى الاستحاضه، م 1 و توضيح المسائل مراجع، م 391 و 395 و 646 و وحيد، توضيح المسائل، م 397 و 401 و دفتر: خامنه اى.

[113]. توضيح المسائل مراجع، م 393.

[114]. توضيح المسائل مراجع، م 412 و وحيد، توضيح المسائل، م 418 و دفتر: خامنه اى.

[115]. توضيح المسائل مراجع، م 412.

[116]. مكارم، تعليقات على العروه، ج 1، فصل فى الاستحاضه م 16.

[117]. توضيح المسائل مراجع، م 393 و وحيد، توضيح المسائل، م 399 و دفتر: خامنه اى.

[118]. توضيح المسائل مراجع، م 396 و وحيد، توضيح المسائل، م 402 و دفتر: خامنه اى.

[119]. توضيح المسائل مراجع، م 396.

[120]. امام، تحرير الوسيله، ج 1، الاستحاضه، الثالثه ؛ صافى، هداية العباد، ج1، م 278 ؛ بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 293؛ سيستانى، منهاج الصالحين، الاستحاضه، م 241 و دفتر: خامنه اى، تبريزى، مكارم، فاضل، نورى و وحيد.

[121]. توضيح المسائل مراجع، م 401 و وحيد، توضيح المسائل، م 407 و دفتر: بهجت و خامنه اى.

[122]. توضيح المسائل مراجع، م 401.

[123]. توضيح المسائل، م 406.

[124]. توضيح المسائل مراجع، م 415 و وحيد، توضيح المسائل، م 421 و دفتر: خامنه اى.

[125]. توضيح المسائل مراجع، م 415

[126]. توضيح المسائل مراجع، م 415 و منهاج الصالحين، ج 1، م 251

[127]. سيستانى، توضيح المسائل مراجع، م 415.

[128]. توضيح المسائل مراجع، م 417 و تعليقات على العروه، ج 1، الاستحاضه، م 9.

[129]. توضيح المسائل مراجع، م 406 و دفتر: خامنه اى.

[130]. وحيد، توضيح المسائل، م 412 و بهجت، توضيح المسائل مراجع، م 406.

[131]. توضيح المسائل مراجع، م 406

[132]. توضيح المسائل مراجع، م 404.

[133].  العروة الوثقى، ج 1، الاستحاضه، م 4 و توضيح المسائل مراجع، م 404 و 406 و وحيد، توضيح المسائل، م 406 و 408 و دفتر: خامنه اى.

[134]. توضيح المسائل مراجع، م 406 و وحيد، توضيح المسائل، م 411 و دفتر: خامنه اى.

[135]. توضيح المسائل مراجع، م 406.

[136]. امام، تحريرالوسيله، ج1، الاستحاضه، م8؛ تعليقات على العروه، ج1، الاستحاضه، م17 و18؛ مكارم، تعليقاتعلى العروه، ج1، الاستحاضه، م 17 و 18 ؛ صافى، هداية العباد، ج 1 م 291 و توضيح المسائل مراجع، م 427.

[137]. بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 304

[138]. نورى، تعليقات على العروة، الاستحاضه، م 17 و 18؛ تبريزى و وحيد، منهاج الصالحين، الاستحاضه، م 252.

[139]. سيستانى، منهاج الصالحين، ج 1، الاستحاضه، م 252 و تعليقات على العروة، الاستحاضه، م 17 و 18.

[140]. مكارم، تعليقات على العروة، ج 1، الاستحاضه، م 17 و 18.

[141]. امام، فاضل و نورى، توضيح المسائل مراجع، م 428 و تبريزى، سيستانى و وحيد، منهاج الصالحين، الاستحاضه، م 252؛ مكارم، تعليقة على العروة، ج 1 احكام الاستحاضه، م 18 و دفتر: بهجت، صافى و خامنه اى.

[142]. توضيح المسائل مراجع، م 400 و وحيد، توضيح المسائل، م 406 و دفتر: خامنه اى.

[143]. توضيح المسائل مراجع، م 423 و 425 و وحيد، توضيح المسائل، م 429 و 431 و دفتر: خامنه اى.

[144]. امام، استفتائات، ج 1، غسل استحاضه، س 180 و دفتر: همه مراجع.

[145]. توضيح المسائل مراجع، م 391 و 646.

[146]. توضيح المسائل مراجع، م 391 و 646؛ وحيد، توضيح المسائل، م 397 و نورى، توضيح المسائل، م 392 و 647.

[147]. توضيح المسائل مراجع، م 391 و 646.

[148]. توضيح المسائل مراجع، م 416 و بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 299 و وحيد، توضيح المسائل، م 422 و دفتر: خامنه اى.

[149]. العروة الوثقى، فصل فى التيمم، الرابع و مكارم، توضيح المسائل مراجع، م 399.

[150]. توضيح المسائل مراجع، م 398 و وحيد، توضيح المسائل، م 404 و دفتر: خامنه اى.

[151]. توضيح المسائل مراجع، م 398.

[152]. توضيح المسائل مراجع، م 398.

[153]. توضيح المسائل مراجع، م 394 و وحيد، توضيح المسائل، م 400 و دفتر: خامنه اى.

[154]. العروة الوثقى، ج 1، الاستحاضه، م 6؛ توضيح المسائل مراجع، م 403 و وحيد، توضيح المسائل، م 409 و دفتر:خامنه اى.

[155]. امام، فاضل، تبريزى، مكارم و نورى، تعليقة على العروة، ج 1 احكام الاستحاضه، م 4؛ تبريزى و وحيد، منهاج الصالحين، الاستحاضه، م 238؛ بهجت و صافى، توضيح المسائل مراجع، م 404 و دفتر: خامنه اى.

[156]. العروة الوثقى، ج 1 احكام الاستحاضه، م 4؛

[157]. توضيح المسائل مراجع، م 432 و دفتر: خامنه اى.

[158]. تبريزى، توضيح المسائل مراجع، م 432 و وحيد، توضيح المسائل، م 438

[159]. توضيح المسائل مراجع، م 432.

[160]. توضيح المسائل مراجع، م 432.

[161]. العروة الوثقى، ج 1، الاستحاضه، م 19.

[162]. توضيح المسائل مراجع، م 430 و وحيد، توضيح المسائل، م 436 و دفتر: خامنه اى.

[163]. توضيح المسائل مراجع، م 430.

[164]. مكارم، تعليقات على العروه، الاستحاضه، م 20 و توضيح المسائل مراجع، م 428.

[165]. وحيد، توضيح المسائل، م 436.

[166]. توضيح المسائل مراجع، م 426 و وحيد، توضيح المسائل، م 432 و دفتر: خامنه اى.

[167]. توضيح المسائل مراجع، م 414 و وحيد، توضيح المسائل، م 420 و مكارم، توضيح المسائل، م 415 و دفتر: خامنه اى.

[168]. توضيح المسائل مراجع، م 414.

[169]. توضيح المسائل مراجع، م 403 و وحيد، توضيح المسائل، م 409 و دفتر: خامنه اى.

[170]. توضيح المسائل مراجع، م 418 و وحيد، توضيح المسائل، م 424 و دفتر: خامنه اى.

[171]. توضيح المسائل مراجع، م 418 و وحيد، توضيح المسائل، م 424 و دفتر: خامنه اى.

[172]. توضيح المسائل مراجع، م 418 و بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 300.

[173]. توضيح المسائل مراجع، م 418.

[174]. توضيح المسائل مراجع، م 393 و 418.

[175]. توضيح المسائل مراجع، م 418؛ وحيد، توضيح المسائل، م 424؛ بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 300 و دفتر: خامنه اى.

[176]. توضيح المسائل مراجع، م 418

[177]. توضيح المسائل مراجع، م 418

[178]. توضيح المسائل مراجع، م 418

[179]. لسان العرب، ماده نفس.

[180]. توضيح المسائل مراجع، م 508 و العروة الوثقى، ج 1، النفاس.

[181]. توضيح المسائل مراجع، م 513 و وحيد، منهاج الصالحين، فصل فى النفاس، م 257 و توضيح المسائل، م 517 و تبريزى و سيستانى، منهاج الصالحين، فصل فى النفاس، م 257 دفتر: خامنه اى.

[182]. العروة الوثقى، ج 1، احكام النفاس، م 10.

[183]. توضيح المسائل مراجع، م 511 و وحيد، توضيح المسائل، م 517 و دفتر: خامنه اى.

[184]. توضيح المسائل مراجع، م 515 و وحيد، توضيح المسائل، م 521 و دفتر: خامنه اى.

[185]. توضيح المسائل، م 515.

[186]. توضيح المسائل، م 490.

[187]. العروة الوثقى، ج 1، احكام النفاس، م 2.

[188]. العروه الوثقى، ج 1، احكام انفاس.

[189]. امام، سيستانى، فاضل و نورى، تعليقات على العروة، ج 1، م النفاس، م 6 و دفتر: بهجت، خامنه اى و صافى و وحيد.

[190]. تعليقات على العروة، ج 1، النفاس، م 6.

[191]. العروة الوثقى، ج 1، احكام النفاس، م 1.

[192]. توضيح المسائل مراجع، م 510 و خامنه اى، اجوبه الاستفتائات، س 223.

[193]. توضيح المسائل مراجع، م 510.

[194]. تبريزى و سيستانى، توضيح المسائل مراجع، م 510 و وحيد، توضيح المسائل، م 516

[195]. توضيح المسائل مراجع، م 510.

[196]. توضيح المسائل مراجع، م 510

[197]. توضيح المسائل مراجع، م 515 و دفتر: خامنه اى.

[198]. توضيح المسائل مراجع، م 515.

[199]. توضيح المسائل مراجع، م 515.

[200]. وحيد، توضيح المسائل، م 521.

[201]. توضيح المسائل مراجع، م 519 و بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 313 و سيستانى، توضيح المسائل مراجع، م 519 و منهاج الصالحين، ج 1، م 257 و دفتر: خامنه اى.

[202]. توضيح المسائل مراجع، م 519 و وحيد، توضيح المسائل، م 525.

[203]. توضيح المسائل مراجع، م 519.

[204]. توضيح المسائل، م 493.

[205]. العروة الوثقى، ج 1، فصل فى النفاس، م 2

[206]. همه مراجع، توضيح المسائل مراجع، م 520 و بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 313 و سيستانى، تبريزى و وحيد، منهاج الصالحين، ج 1، م 257 و 258 و امام، سيستانى، فاضل، مكارم و نورى، تعليقات على العروه، احكام النفاس، م 7 و دفتر: خامنه اى.

[207]. فاضل، جامع المسائل، ج 1 س 75 و دفتر: همه مراجع.

[208]. توضيح المسائل مراجع، م 517 و وحيد، توضيح المسائل، م 523 و مكارم، تعليقات على العروه، احكام النفاس، م 1 دفتر: خامنه اى.

[209]. دفتر: همه مراجع.

[210]. توضيح المسائل مراجع، م 517 و العروه الوثقى، ج 1، النفاس، م 4.

[211]. توضيح المسائل مراجع، م 517

[212]. بهجت، استفتائات، ج 1، س 1101، فاضل، استفتائات، ج 1، س 170 و 178 و سيستانى، سايت، نفاس و دفتر: امام، خامنه اى، صافى، مكارم وحيد.

[213]. تبريزى، استفتائات، س 266

[214]. توضيح المسائل مراجع، م 517 و وحيد، توضيح المسائل، م 523 و دفتر: خامنه اى.

[215]. تبريزى، توضيح المسائل مراجع،م 517.

[216]. توضيح المسائل مراجع، م 524 و  وحيد، توضيح المسائل، م 530

[217]. توضيح المسائل مراجع، م 524 و  وحيد، توضيح المسائل، م 530

[218]. توضيح المسائل، م 530.

[219]. خامنه اى، استفتائات، س 1353 ؛ مكارم، استفتائات، ج 2، س 1765 ؛ بهجت، توضيح المسائل، متفرقه، م 11 ؛ امام، استفتائات، ج 3، جلوگيرى از باردارى، س 5 و 7 ؛ نورى، استفتائات، ج 1، س 958 و 960.

[220]. سيستانى، توضيح المسائل، احكام كنترل جمعيت، م 70 ؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1751 ؛ تبريزى، منهاج الصالحين، ج 2، م 1378 ؛ وحيد، منهاج الصالحين، ج 2، م 1378.

[221]. صافى، جامع الاحكام، ج 2، س 1405.

[222]. مكارم، استفتائات، ج 1، س 1515 ؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 174 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 2، س 1406 و 1401 ؛ بهجت، توضيح المسائل، متفرقه، م 11 ؛ امام، استفتائات، ج 3، جلوگيرى از باردارى، س 6 ؛ نورى، استفتائات، ج1، س 961 ؛ دفتر: وحيد.

[223]. تبريزى، استفتائات، س 2090 و صراط النجاة، ج 9، س 914 و 915.

[224]. سيستانى، توضيح المسائل، كنترل جمعيت، م 72.

[225]. خامنه اى، اجوبه، س 1255 و 1256.

[226]. امام، استفتائات، ج 3، جلوگيرى از باردارى، س 21 ؛ بهجت، احكام پزشكى، ص 38 تا 41 ؛ تبريزى، استفتائات، س 2091 ؛ مكارم، استفتائات، ج 2، س 1777 و 1776 و ج 1، س 1519 ؛ دفتر: نورى، وحيد، فاضل و صافى.

[227]. سيستانى، توضيح المسائل، احكام كنترل جمعيت، م 72 و خامنه اى، اجوبه، س 1256.

[228]. بهجت، توضيح المسائل، متفرقه، 11 و احكام پزشكى، ص 41 ؛ مكارم، استفتائات، ج 1، س 1516 و 1525 ؛ امام، استفتائات، ج 3، جلوگيرى از باردارى، س 9 ؛ خامنه اى، اجوبه، س 1256 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 2، س 1402 ؛ سيستانى، توضيح المسائل، احكام كنترل جمعيت، م 71 ؛ تبريزى، صراط النجاة، ج 9، س 912 و 915 و دفتر: فاضل، وحيد و نورى.

[229]. امام، استفتائات، ج 3، جلوگيرى از باردارى، س 22 ؛ بهجت، احكام پزشكى، ص 40 ؛ نورى، استفتائات، ج1، س 961 ؛ فاضل، جامع المسائل، ج 2، س 1320 و دفتر: صافى و وحيد.

[230]. تبريزى، صراط النجاة، ج 5، س 995 و ج 9، س 914 و 915.

[231]. سيستانى، توضيح المسائل، احكام كنترل جمعيت، م 72 ؛ مكارم، استفتائات، ج 1، س 1519.

[232]. خامنه اى، اجوبه، س 1254 و 1256.

[233]. بهجت، استفتائات پزشكى، سقط جنين، ص 43؛ خامنه اى، اجوبه، س 1263؛ مكارم، استفتائات، ج 1، س1498؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1752؛ صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 1408؛ نورى، استفتائات، ج 2، س 876؛ تبريزى، استفتائات، س 2099؛ امام، استفتائات، ج 3، سقط جنين، س 12؛ دفتر وحيد.

[234]. دفتر: همه مراجع.

[235]. خامنه اى، اجوبه، س 1266؛ بهجت، استفتائات پزشكى، سقط جنين، ص 42؛ مكارم، استفتائات، ج 1، س 1498؛ سيستانى، سايت، سقط و دفتر: همه مراجع.

[236]. خامنه اى، اجوبه، س 1261؛ سيستانى، سايت، سقط جنين؛ بهجت، استفتائات پزشكى، سقط جنين، ص43؛ صافى، جامع الاحكام، ج 2، س 1410؛ دفتر: تبريزى، وحيد و نورى.

[237]. مكارم، استفتائات، ج 1، س 1487

[238]. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1771

[239]. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1756؛ نورى، استفتائات، ج 2، س 878؛ مكارم، استفتائات، ج 1، س 1500؛ بهجت، استفتائات پزشكى، سقط جنين، ص 44؛ صافى، جامع الاحكام، ج 2، س 1410 و دفتر: امام، سيستانى، وحيد، تبريزى و خامنه اى.

[240]. خامنه اى، اجوبه، س 1261؛ سيستانى، توضيح المسائل، احكام كنترل جمعيت، م 73؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1754؛ مكارم، استفتائات، ج 1، س 1488؛ بهجت، استفتائات پزشكى، سقط جنين، ص 43؛ دفتر: نورى.

[241]. نورى، استفتائات، ج 2، س 881؛ تبريزى، استفتائات، س 2097 و 2098 و 2099

[242]. وحيد، منهاج الصالحين، ج 3، م 379؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1946؛ امام، تحرير الوسيله، ج 2، دية الجنين و دفتر: همه مراجع.

[243]. دفتر: همه مراجع.

[244]. توضيح المسائل مراجع، م 506 و دفتر: خامنه اى.

 


نويسنده :
info@porseman.org



ويژه


انتشار اينترنتي مطالب يا چاپ در نشريات دانشجويي با ذکر منبع موجب امتنان است

نقل مطالب در ديگر نشريات با اطلاع ين مجموعه و ذکر منبع بلامانع است

بري چاپ در کتب، کسب اجازه کتبي الزامي است

اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها