خانه> کتاب >1117


149

اول و پانزدهم هر ماه مهمان شماييم

 

بنام خدا - نسخه سوم نرم افزار پرسمان ويژه اندروید آماده شد

منو

بايگاني موضوعي
بايگاني شماره اي
گفتگوي زنده
عضويت
پرسش و پاسخ
پيگيري پاسخ
پاسخ سوالات غيرخصوصي
طرح سوال و ارتباط با ما

احكام نماز و روزه دانشجوي مسافر


جستجو



 

بورس مقالات

ابراز محبت دختر به...
درمان خود ارضايي ب...
قرص شب امتحان (تار...
پيامدهاي خودارضايي...
احضار روح با نعلبك...
نظرات مقاله «پيامد...
همجنسگرايي، علل و ...
هولوكاست چيست؟
عجم، دشمن اهل بيت؟...
گناهان كبيره
چگونه از ياران اما...
چشم چراني، آثار و ...
علامت قبولي توبه
رابطه دختر و پسر
تقويت اراده در انج...
احكام نماز و روزه ...
اخلاق پيامبر (4) -...
ماجراي دختران و پس...
شيوه هاي همسريابي
نقش قرآن در زندگي ...
شوخي هاي پيامبر
جلسه خواستگاري
...

چه كنم گناه نكنم؟!
لیست کتب اداره مشا...
چگونه با تقوي شوم
همه شرايط وضو
دفتر 30 پرسش ها و ...
اثر بيدار ماندن بي...
گرايش دختران آمريك...
چرا فقط بي حجابي! ...
دوستي با نامحرم در...
اگه روسري خود را ب...
ايميل هايي از شيطا...
شيوه هاي کنترل نفس...
چرا جنگ را ادامه د...
جايگاه و ارزش نماز...
اخلاق پيامبر(2)- م...
خاطره اي جالب از ز...
موي بلند و وضو
اخلاق پيامبر - توص...

آمار سایت


تعداد مقالات:
2190

بازدید مقالات:
7250555

بازدید سوالات:
2622475



راه و بي‌راهه (5) ـ وين داير بازديد: 3878

  نظر بدهيد  /   راي بدهيد  /   ارسال به دوستان  /   طرح سوال


 

 


 

راه و بي راهه (5) ـ وين داير
تنظيم و نظارت: نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاه ها
معاونت مطالعات راهبردى ـ اداره مشاوره و پاسخ
مؤلف: حمزه شريفي دوست
ناشر: دفتر نشر معارف
نوبت چاپ: اول، زمستان 1390
تيراژ: 000/5 جلد
قيمت: 600 تومان
شابك: 5-377-531-964-978
«همه حقوق براى ناشر محفوظ است»
مراكز پخش:
1. مديريت پخش دفتر نشر معارف: قم، خيابان شهدا، كوچه 32، پلاک 3، تلفن و نمابر: 7744616
2. فروشگاه شماره 1: قم، خيابان شهدا، روبه روى دفتر مقام معظم رهبرى، تلفن 7735451
3. فروشگاه شماره 2: تهران، خ انقلاب، چهار راه كالج، جنب بانك ملت،
پلاک 715، تلفن 88911212
نشانى اينترنت: www.Ketabroom.ir - www.porseman.ir
پست الكترونيك: info@Ketabroom.ir - info@porseman.org

سرشناسه : شریفی دوست، حمزه، گردآورنده عنوان و نام پديدآور : وين داير ‫/ حمزه شریفی دوست ‫؛ تنظیم و نظارت نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاه ها معاونت مطالعات راهبردى ـ اداره مشاوره و پاسخ. مشخصات نشر : قم نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، دفتر نشر معارف ‫۱۳۹۰.‬ مشخصات ظاهری : ‫۴۰ ص.‬ ‫: مصور ‫.‬ فروست : راه و بیراهه ‫؛ ‫۵.‬ شابک : ‫۶۰۰۰ریال‬‭: 978-964-531-377-5 ‬ وضعیت فهرست نویسی : فیپا موضوع : دای‍ر، وی‍ن دبلیو.، ۱۹۴۰ - م.-- نقد و تفسیر موضوع : زندگی مذهبی شناسه افزوده : نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهه ‫. معاونت مطالعات راهبردی. اداره مشاوره و پاسخ شناسه افزوده : نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهه ‫. دفتر نشر معارف رده بندی کنگره : ‫‭BF۱۰۹‬ ‭/د۲‭ش۴ ۱۳۹۰‬ رده بندی دیویی : ‫‭۱۵۰ شماره کتابشناسی ملی : ‭۲۶۳۴۶۳۴‬
 


فهرست مطالب
مقدمه 7
وين داير 9
نقد و کنکاش در انديشه وين داير 17
 


مقدمه
«پرسش گرى» از آغاز آفرينش انسان، رخ نمايى كرده؛ بر بال سبز خود، فرشتگان را فرانشانده؛ بر برگ زرد خود شيطان را فرونشانده و در اين ميان، مقام آدميت را نشان داده است. آفتاب كوفه چه زيبا فرموده است: «مَن اَحسَنَ السّؤال عَلِمَ و من عَلِمَ اَحسَنَ السّؤال».
هم سؤال از علم خيزد هم جواب
همچنان كه خار و گُل از خاك و آب
آرى! هر كه سؤال هايش آسمانى است، دانش و بينش پاسخش خواهد بود. پويايى و پايايى «جامعه» و «فرهنگ»، در گرو پرسش هاى حقيقت طلبانه و پاسخ هاى خِردورزانه است.
از افتخارات ايران اسلامى، آن است كه از سويى، سرشار از جوانانى پاك دل، كمال خواه و پرسش گر مى باشد و از ديگر سوى، از مكتبى غنى برخوردار است كه معارف بلند آن، گواراى دل هاى عطشناك پرسش گر و دانش جو است.
اداره مشاوره و پاسخ معاونت مطالعات راهبردى نهاد، محفل انسى فراهم آورده است، تا «ابر رحمت» پرسش ها را بر «زمين اجابت» پذيرا باشد و نهال سبز دانش را بارور سازد. ما اگر بتوانيم سنگ صبور جوانان انديشمند و بالنده ايران پرگهرمان باشيم، به خود خواهيم باليد.
برکسي پوشيده نيست که امروزه خستگي از شلوغي زندگي ماشيني و فشار سلطه و تبعيض استکبار جهاني، رفته رفته جامعه انساني را بحران زده مي کند. از اين رو گرايش به معنويت به ويژه در مجامع علمي و در ميان دانشجويان رو به فزوني است، اما در اين ميان گاهي «راه و بيراهه» به هم آميخته مي شود و رهزن هاي خود را «صراط مستقيم» جلوه مي دهند.
آنچه پيش رو داريد، گامي است هر چند مختصر در راستاي آشنايي با عرفان هاي نوظهور که توسط فرهيخته حوزه و دانشگاه حجت الاسلام حمزه شريفي دوست (زيد عزّه) تهيه و تدوين شده است.
بر آنيم با توفيق خداوند، به تدريج ادامه اين مجموعه را تقديم شما خوبان كنيم. پيشنهادها و انتقادهاى سازنده شما، راهنماى ما در ارائه شايسته و پربارِ مجموعه هايى از اين دست خواهد بود.
در پايان از تلاش هاى مخلصانه همكاران اداره مشاوره و پاسخ، به خصوص حجت الاسلام والمسلمين صالح قنادى(زيدعزّه) كه در بازخوانى و آماده سازى اين اثر تلاش كرده اند، تشكّر و قدردانى مى شود. دوام توفيقات اين عزيزان را در جهت خدمت بيشتر به مكتب اهل بيت(عليهم السلام) و ارتقاء فرهنگ دينى جامعه - به ويژه دانشگاهيان -
از خداوند متعال مسئلت داريم.

اللّه ولى التوفيق
معاونت مطالعات راهبردى نهاد
 


وين داير
وين دبليو داير1 در يکي از شهرهاي آمريکا متولّد شد. کودکي داير با سختي ها و مشقّتهاي فراواني همراه بود. وي کودکي خود را در خانوادهاي پُرجمعيت و پُرماجرا سپري نمود، او شيرخوار بود که پدرش خانواده 4نفره خود را رها ميکند. وي بارها و بارها از اعتياد و الکلي بودن پدر خود ياد ميکند، فرد معتادي که فقط به فکر خوش گذراني و عيش و نوش خود بود2، به گونهاي که فرزند 16 ماهه خود را به پسر 4 سالهاش مي سپارد و زندگي و خانواده خود را رها ميکند و با زني ديگر پا به فرار ميگذارد3. بالاخره پدر داير در اثر افراط در نوشيدن مسکرات جان خود را از دست ميدهد4 و داير از ديدن پدر محروم مي شود. مادر وي بعد از جدايي از شوهر با مردي ديگر ازدواج ميکند که از قضا وي هم الکلي و معتاد و بيمسئوليت بوده است.
وين دایر در پايینترين سطح اجتماع رشد کرد و در جواني به مدّت 4 سال در نيروي دريايي آمريکا مشغول خدمت شد که البتّه با تلاش و زحمت توانست به دانشگاه راه يابد. در همين ايّام به علّت مشکلات عديدة اقتصادي، مشاغل مختلفي از جمله چمن زني، پخش روزنامه5، صندوق دار و شاگردي سوپر مارکت را تجربه نمود.6
وين داير در جواني در حالي که اعتياد به الکل و کافئین و مواد مخدر با زندگي او پيوند خورده بود7 توانست در ساية مديتيشين و بعد از تمرين و تلقينهاي فراوان آن را ترک کند.8 وی همین طور از یک ازدواج ناموفّق یاد می کند که باعث به هم ریختگی زندگی دایر در مقطعی از زندگی شد.9
وين داير از فردي به نام «رام داس» به نام استاد عرفان خود نام ميبرد. ليست کارهاي غيرعادي که وين داير از زندگي خود برميشمارد به دهها مورد ميرسد. مواردي از قبيل: جان سالم به در بردن از تصادف،10 موفقيت در دوي ماراتن در اثر مکاشفه معنوي،11 ديدن رؤياي صادقه،12 به طور معجزه آسا موجب هدايت ديگران شدن13،14 و سالم ماندن از سانحة هوايي15 ... داستان همگي آنها در آثارش منعکس شده است.
وين داير در سن 34 سالگي به نويسندگي روي آورد و بيش از 20 کتاب از وي منتشر شده است.
بيشتر کتاب هاي وين داير پيرامون «معنويت» و «عرفان» نگاشته شده است.
از نگاه داير هرچه انسان بيشتر به خداوند شبيهتر و نزديکتر شود موحدتر است و فقط انسان است که مي تواند جهان را جلوة خدا ببيند و خدا را در همه چيز و همه جا مشاهده کند.16
بايد اعتراف نمود بسياري از صفات اخلاقي و ابعاد الهي وجود انساني در نوشتههاي وين داير به صورت زيبايي انعکاس يافته است. مفاهيم مثل سعادت، کمال، عشق17، شکرگزاري18، قناعت و ساده زيستي19، گذشت و ايثار20، خدمت به ديگران21، راستگويي22.
«داير» صبحدم و زمان صبحگاهي را بهترين فرصت راز و نياز با خدا ميداند و اين مطلب را بارها گوشزد ميکند.23
او مي گويد: انسان در درون خود دو شخصيت و دو حقيقت دارند؛ يکي «خود برتر» که هميشه آماده است تا انسان را به وراي احساسات بکشاند. در مقابل، خود نفساني قرار دارد که از آن در لسان روانشناسان «ايگو» تعبير مي شود.
وين داير برخلاف برخي عارفنماها ـ همچون اشو ـ که مروج سکساند و سکس و آزادي جنسي را راه رسيدن به حقيقت تصوّر کردهاند، آزادي جنسي را يک آزادي دروغين و جعلي ميداند و آن را برآمده از نفس امّاره و خود کاذب (ايگو) ميداند که اين نوع آزادي خود ضدّآزادي است24.
وي به حق تأکيد ميکند که «خداوند آزادي واقعي را ميپسندد و نفس امّاره آزادي عاريتي را. لذّت بردن و خوش گذراني کار بسيار خوبي است. امّا خوش گذراني را با آزادي ناشي از خوش گذراني نفس پسند (ايگوپسند) اشتباه نکنيد... زيرا الهام نفس هميشه براساس احساس جعلي است که يک ايده قلابي است.»25
او فرهنگ غربي و نفس امّاره را هم سو و هم جهت معرفي ميکند و ميگويد: «نفس امّاره از شما ميخواهد که جنس مخالف را از نظر بدني و فيزيکي تجسم کنيد، ولي خود برتر شما اصرار دارد که به جنس مخالف به عنوان صاحب يک روح بنگريد... سينماها ، مجلّهها و... همه به ما ياد ميدهند که به زنان به نظر فيزيکال نگريسته و ارتباط با آنها بدني باشد و هدف را پيروزي بر جسم زنان معرفي ميکنند... اين کار باعث ميشود که کل انرژي ذهني ما صرف بدن و جنس مخالف شود نه وجود معنوي و روحاني او»26.
 

نقد و کنکاش در انديشه وين داير
در ارتباط با اندیشة وین دایر نکات زیر باید به دقت مورد توجه قرار گیرد. در غیر این صورت خوانندة کتب وین دایر ممکن است با اندیشه های وی، «برخورد گزیده ای» کنند نه «مواجهة منظومه ای».
به عبارت دیگر، ممکن است به جای این که به نظام اندیشه و مبانی افکار وی بنگرند؛ به بعضی از آموزه های فردی در کتب وی دل خوش کنند و به جای کلّی نگری، فریب چند موضوع جزئی را بخورند و نتوانند حقیقت ایده های وی را رصد کنند.
1. واقعيت اين است كه انديشه هاي وين داير ـ به رغم نقاط قوّتي كه بيان آن گذشت؛ ادامه همان معنويت هاي دين ستيز در دنياي امروز است كه از پيش خود، نسخه هاي سعادت ابدي و سلامت رواني را به بشر سرگردان امروز عرضه مي كنند. تفکر وين داير نه يك انديشه منسجم و برخوردار از جهان بيني منطقي، كه تركيبي از نظريات ديگر دانشمندانِ معنويت گراست.
سيري كوتاه در كتابهاي داير روشن مي كند كه ترکيبي از انديشه ها و عرفان ها مجموعه افکار او را شکل داده است. برخي سردمداران عرفان و معنويت مانند: ساي بابا و كريشنا مورتي،27 دون خوان وكاستاندا28،
پاتا نجلي، ماهارشي ماهش29، مايكل برگ كابالايي30
تا روان شناسان، شخصيتها و دانشمندان علوم جديد، مثل انيشتاين، اريك فروم، شكسپير، ويليام جميز، يونگ، نلسون ماندلا31، تا شخصيتها و عرفاي اسلامي، مانند مولوي و خيام و حافظ32 هر كدام در انديشه هاي داير سهمي دارند.
تحصيلات داير روان شناسي است. او تا مرحلة تدريس در دانشگاه و عضويت هيأت علمي هم پيش رفته، به همين جهت توصيه ها و نظرات او بيشتر با رويکرد روانشناختي عرضه شده است.
توصيه هاي مكرّر در قالب عبارت هاي «سعي كنيد»، «تلاش نماييد»، «به خود بباورانيد»، «احساس كنيد كه داريد...»؛ گوياي ماهيت روانشناختي مكتب داير است. تلقين محوري صرف، بدون پشتوانه علمي و ديني و جهان شناختي، عرفان وين داير را به «عرفان توصيه اي» تنزّل داده و ارزش علمي مكتب او را مخدوش نموده است.
2. در آثار داير، مديتيشن، يوگا و مراقبه هاي معمول، جايگزين عبادت در اديان الهي گرديده و اصولاً در نگاه او، مديتيشن، همان عبادت است كه به معرفت دروني منتهي ميشود.
وي می گوید: «اگر ميخواهيد به تمرين مديتيشن بپردازيد، به تمام معني آن را انجام دهيد و سعادت و خوشي را در خلوت اين عمل ببيند و اگر مي خواهيد نام دعا برآن بگذاريد و آن را به عنوان گفتوگو با خداوند تلقّي كنيد، چنين نامي را بگذاريد و با تمام وجود دعا كنيد».33
وي موفقيت هاي خود را مرهون مديتيشن ميداند34 و بارها مديتيشن و يوگا را به ديگران توصيه مي كند35.
گفتني است، مدیتیشن از آیین های شرقی به تمدّن غرب راه يافته است؛ پس از آن که عدّه ای خلاء بزرگ معنویت در غرب را دریافتند، در پي آن شدند از راه آيين هاي معنويت گراي شرقي بخشی از معضلات روانی انسان ماشینی را کاهش دهند. عرفانی که دایر عرضه می کند همان عرفان های هندی و خلوت نشینی مرتاضان است که متناسب با زندگی ماشينی طراحی شده و با فعالیت های اجتماعی و زندگی جمعی سازگاری داده شده است. سرانجام چنین مراقبه ای رشد معنوی نيست بلکه بيشتر سامان دادن به آشفتگی ذهن است.
وین دایر بر «تمرکز فکر» نام عبادت می نهد؛ چون وی عبادت را ارتباط با خدا نمی داند، بلکه عبادت را در توجّه استقلالی به نفس خلاصه می کند و کنار زدن تشویش های ذهنی را خودسازی می پندارد؛ در حالی که عبادت ارتباط آگاهانه با خالق است که البتّه این ارتباط، آرامش درون و پرورش نفس را به دنبال خواهد داشت.
باید دانست که در مدیتیشن تلاش مراقبه گر، تنها به تخلیة ذهن و از کار انداختن فعاليت ذهن متمرکز می گردد. نتیجه این که در اين نوع مراقبه، سکون و رکود ذهن اتفاق مي افتد تا به نحوي انسان از آشفتگي ذهن رها شود و در اين فرايند، برنامه اي براي هدایت و رشد معنوي ارائه نمي شود.
اما در مدل اخلاقی اسلام، قوای ذهنی تعطیل نمی شود، بلکه به شناسایی امیال منفی و پاک گرداندن آن از درون اقدام مي کند و کار ذهن در مراحل ابتدایی سلوک، کمک به پیراستن درون است و در مراحل بالاتر کار سالک به آرایش روح می رسد و سالک به افزودن ذخایر معنوی خود اقدام مي کند و در مقامات بالاتر با تأمّل در اسما و صفات حق به عروج روح کمک می نماید. در این روش، انرژی ذهن با جهت دهي مثبت به کارگیری می شود و در يک فرايند پويا مورد استفاده قرار مي گيرد.
امام علی(عليه السلام) فرموده است: «طوبی لمن شَغَلَه عيبِه عن عيوب الناس»36؛ «خوش به حال کسی که پرداختن به خود، او را از مشغول شدن به دیگران بازداشته است».
از آن جا که در مدیتیشن و خلوت گزینی هندی، باید با تمامی افکار و خیالات مزاحم، عادی برخورد کرد و فقط شاهد رفت و آمد افکار بود و به عملیات نظاره، بسنده نمود؛ نظاره گر باید همه چیز را غیرواقعی ببیند و همة امور را با خود بیگانه فرض کند و با «عینک وهم» به همه چیز بنگرد، چرا که اگر قرار باشد با اخبار و رویدادها، جدّی برخورد کرد و حساسیّت به خرج داد؛ در آن صورت «نظاره گری محض» اتّفاق نمی افتد. هرچند آن چه از ناحیة شاهد اتّفاق می افتد، «بی تفاوتی» در برابر پدیده های خارجی است، امّا در حقیقت، دادن رأی موافق به هر چیزی است که در عالم خارج اتفاق می افتد. چرا که ناظر قصد مقابله با هیچ چیزی را ندارد و خوب و بد، همه می آیند و می روند و او فقط باید خود را دور نگهدارد و خویشتن را در معرض قرار ندهد. نتیجه چنین تعاملی با واقعیات دنیای خارج، دادن رأی ممتنع به همه چیز و کنار کشیدن از هرگونه رفتار اصلاحی در عرصة اجتماع است و آن چه در نهایت رقم می خورد؛ «عدم احساس مسئولیت» در برابر دیگر انسان ها و از بین رفتن «روح همدردی» با دیگران است.
آن چه در فرایند تخلیه ذهن انجام می شود، راندن و پس زدن خطورات و وسوسه های ذهنی است. بنابراین در اين نوع مراقبه، نیروهای مهاجم معدوم نمی شوند و اقدامی برای ریشه کنی این گونه امواج مزاحم صورت نمی گیرد؛ بلکه عملیات تهذیب، تنها در «پس راندن افکار» خلاصه می شود.
نتیجه این که مشکل آشفتگي ذهني از ريشه حل نمی شود و این گونه افکار هم چنان به سمت ذهن هجوم می آورند. البتّه در یک اقدام منفعل، با آن ها مدارا می شود و با هل دادن ذهن به کناری، فقط جلوی صدمات آنی به ذهن گرفته می شود؛ به عبارت دقیق تر آن چه در حقیقت در مراقبه اتفاق می افتد رفع است نه دفع. بنابراین در مدیتیشن هرچند به طور موقت ممکن است انسان از ناحیة ذهن احساس آرامش کند، امّا از آنجا که ذهن از قواي مفيد خالي مي شود؛ توانمندی جدیدی به ذهن انسان اضافه نمي شود و اگر زمینه ای پیش آید دوباره ذهن درگیر تنش ها و پراکندگی ها خواهد بود.
3. وين داير در نوشته ها و گفته هايش دائماً به مخاطبين خود، برنامه زندگي و مدل زيستن توصيه مي کند. اين توصيهها هر چند به نام دين و به اسم «شريعت» عرضه نشدهاند؛ در حقيقت، بدعتي است كه به رقابت با دین و شریعت برخاسته است و ادعای كاركرد شريعت را دارد و این چیزی غیر از تنه زدن به تنة شارع در حوزة «جعل و قانون گذاری» نیست.
داير با تعبيراتي جذاب به معرفي ذات احديت پرداخته؛ امّا لوازم اين تعبيرات را نمي پذيرد. وي خدا را حكيم و توانا ميداند؛ ولي از پذيرش اين مطلب كه اين خداي حکيم، پيامبراني را براي هدايت بشر گسيل كرده باشد، سر باز مي زند.
وي علم بينهايت براي خداوند قائل است؛ امّا بشر را از اين علم ـ که بهرة تام از این علم، فقط از كانال رسالت میسّر است ـ محروم ميداند.
وي جهان را بدون عيب و نقص و نظام احسن ميداند؛ اما چرا پازل حکمت خداوند را كه به گفته او از دوران جنيني آدمي شروع مي شود؛ با قبول غايت و مقصد براي هستي تكميل نمي كند37؟ مگر می توان خداوند را حکیم و توانا دانست امّا او را از ارائة برنامة زندگی ـ که این برنامه همان طرح تکامل و تعالی انسان است ـ برکنار دانست؟
باور به زندگي پس مرگ، قدمتي برابر زندگي بشر دارد و پيامبران در اين مسير، معلمان بزرگ انسانها بوده اند؛ به گونهاي كه باور به رستاخيز در تمام اديان الهي مورد گوشزد قرار گرفته است؛ امّا چرا وي اساساً ايدة رستاخيز را مطرح نميكند و با ارائة تصويري مبهم از حيات روح، زندگي پس از مرگ را در هالهاي از ابهام رها نموده، بهشت را امري دروني معرفي ميکند؟38
وي با پذيرش فرضيه «تناسخ» که با معاد در تضاد است، مرتکب سهوي بزرگ شده و معلوم است که با وجود اين ايده، جايي براي بهشت و جهنم و رستاخيز باقي نميماند و هدفمندي خلقت که وي مورد تأکيد قرار داده است؛ مخدوش و بياساس خواهد بود.
4. در شرایطی که سطحي نگري و مصرف گرایی، بر زندگي بشر امروزي سايه انداخته39؛ تلاش داير در معرفي خدا و وارد كردن خدا به فرهنگ منحط غربي، قابل تحسين است؛ اما نظام توحيدي وي، نظامي حداقلي است كه فقط به قبول خداوند پرداخته؛ و روح بی نهایت طلب و کمال طلب انسان را به اکتفا کردن به مراحل پایین ایمان ترغیب میکند40 و انتظارات حداكثري را كه البته منطقي هم هست، از زندگي توحيدي كنار ميزند و از خدا فقط به قبول آن، در پارهاي از ساحتهاي وجودي انسان بسنده ميكند. به همين جهت است که با اعتراف به اين كه «ما بخشي از سيستم هوشيار جهان هستي هستيم و براي منظور جهاني به اينجا آمدهايم41»؛ اضطراب و استرس را به عنوان درد بشر امروز معرفي ميكند42 و هدف را شادي و لذت و كاميابي ميداند43.
او درد معنوی بشر را تنها در مشكلات رواني انسان معاصر مي بيند و تعالي روح و تحصيل فضايل اخلاقي را فراموش مي کند. بنابراين، خداي داير براي رفع استرس، نگراني، خجالت، عصبانيت و ترس وارد زندگي ميشود، نه براي پاسخ به نياز خداجويي بشر و ارضاي فطرت خداخواهي او44.
به تعبير دقيقتر، خدايي که داير معرفي ميکند، خدايي است که در خدمت انسان بحران زده مدرن است، نه خدايي که بشر بايد در خدمت او و در مسير اطاعت از او قرار گيرد. البتّه روشن است که اگر انسان، در مسير بندگي خداوند گام بردارد، خداوند نيز امکانات جهان را در خدمت تعالي او بسيج خواهد کرد45؛ امّا نگاه داير، بيشتر «نگاه ابزارگرايانه» به خداست؛ نه «توحيد محوري».
خوانندگان آثار داير، بايد اين خطر بزرگ اعتقادي را درک کنند و اصطلاحاتي از قبيل اعتقاد به «علم بينهايت» خدا و «حکيم بودن» خدا در آثار داير، آنان را فريب ندهد؛ چرا که اين مفاهيم زيبا و البتّه صحيح، در حد «تصوّر ذهني» و نقش آرامّبخشي آن، در آثار داير مطرح شدهاند و داير به نتايج درخشان معرفتي و اين مفاهيم بلند نپرداخته است. مگر ميتوان خدا را داراي تمامی صفات کمال فرض کرد، ولي به «نفي شريعت» قائل شد و فقط به مديتيشن اکتفا کرد؟
فلاسفه، روانشناسان، متفکّرین و دانشمندان هرکدام از سعادت و کمال، تعريفي ويژه و بالتبع «برنامه» و «مدل زندگی» متفاوتی ارائه داده اند. آیا پذیرفتنی است که هستی؛ هدفمند و خداوند؛ حکیم باشد، ولی خداوند بشر را در سردرگمی رها کند؟ آیا با رحمت و لطف خدا سازگار است که از انسان در این سرگردانی، دستگیری نکند؟
5. داير کتابي مستقل با عنوان «نداي دروني» نگاشته است که پيام اصلي اين کتاب «کافي بودن نداي درون براي سعادت» است. روشن است که با اين ايدة غلط پيامبران الهي از صحنة هدايت و ارشاد جامعه کنار گذاشته ميشوند و صرفاً «پيامبري دروني» به صحنه ميآيد که خدا را هم در خدمت اهداف خود به کار ميگيرد. البته در احاديث اسلامي از نداي فطرت و حکم عقل به پيامبر دروني تعبير شده است؛ امّا اين پيامبر دروني به تنهايي توان راهبري آدمي براي نيل به معرفت الهي را ندارد، بلکه در کنار اين پيامبر دروني، راهنمايان الهي يعني پيامبران بيروني، به عنوان مرجع اصيل معرفي شدهاند و تشخيص نداي وجدان از خواسته هاي حيواني و اميال دروني به عهدة پيامبران گذاشته شده است.
«داير» پیامبر انسانها را «فرمان درون» ميداند و راهنماي سالک را نداي دروني معرفي ميکند؛ اما اين که اين ندا چگونه راهبري ميکند و مرز تشخيص نداهاي واهي از نداهاي حقيقي کدامند؛ پاسخ را به سکوت و ابهام مي گذراند؛ غافل از اين که بعد از ارجاع آدمي به نداي درون، تشخيص نداي اصيل، اولين مشکل راه سلوک است.
به عبارتي ديگر؛ نداي درون هم به مرجع تعيين کننده و اطمينان بخش نياز دارد اگر مرجع نداي درون، نداي دروني ديگري باشد، آن نداي دروني دوم از کجا اطمينان بخش است؟ واقعيت آن است كه تلقي وين داير از دين، همان تلقي رايج برخي غربيان است كه دين را پديدهاي شخصي و سليقهاي مي دانند و آن را يک تجربه دروني ميدانند؛ نه راه بيان واقعي براي نيل به سعادت46».
6. وين داير احساس تقصير و احساس گناه را نکوهيده و منافي معنويت ميشمارد.47 وي بر اين باور است که اگر كسي نسبت به گذشته خود احساس تقصير کرد، درون خود را آشفته نموده و انرژي خود را هدر داده است.48
وي عفو و بخشش خويشتن را تنها راه نجات معرفي مي كند.49 چرا نتوان تصوّر كرد كه «چون انسان از ظرفيت هاي وجودي خود، براي رسيدن به خدا بهره كامل نگرفته است»؛ خود را مورد نکوهش قرار دهد؟ واقعيّت اين است كه برخلاف گمان داير، احساس قصور نه فقط مانع معنويت نيست؛ بلکه خود يک عامل محرّک به شمار مي آيد.
در متون اسلامي، وجود عاملي كه انسان را در تقصيرها، مورد خطاب و عتاب قرار ميدهد و به آن «نفس لوّامه» تعبير شده است؛ از موهبت هاي خداوند متعال براي تحركِ سريعترِ موتور معنويت و خداخواهي در وجود انسان شمرده شده است و تا زماني که اين ميل در انسان سوسو ميكند و توان عرض اندام دارد، گوياي بهرهمندي انسان از حيات معنوي است، نه زوال معنويت؛ چنان كه داير خيال كرده است.
يادآور مي شويم اين ايده وين داير از نگرش اومانیستی حاکم بر فرهنگ غرب نشأت گرفته است. در این نگاه، انسان باید بیشترین کامیابی را داشته باشد و اگر در موردی از سر قصور، بخشی از این لذّت را از دست داد و نتوانست حداکثر بهره را ببرد باید خود را ببخشد و با آرامش وجدان، لذت خود را بازيابد!!
7. از ديگر اشتباهات وين داير، ايدة «حمايت از صلح، نه مخالفت با جنگ» است. در نگاه داير، زندگي بايد با تفكّر مثبت اداره شود، نه تفكّر منفي؛ به همين جهت توصيه مي كند: «به جاي اين كه عليه تروريسم و جنگ اعلام انزجار كنيد، طرفداران صلح باشيد... اگر شما عليه چيزي باشيد و با آن دشمني نماييد، نفاق و اختلاف در ضمير شما نقش خواهد بست... عليه هرچه بايستيد، همان چيز عليه شما خواهد ايستاد. به جاي ابراز انزجار نسبت به مواد مخدر و مبارزه عليه آن ، كودكان را در انتخاب راه صحيح زندگي ياري دهيد50».
شعار مذکور، خواسته يا ناخواسته، انسانهاي معنويت گرا را ظلم پذير و بسترساز تداوم بي عدالتي موجود خواهد نمود.
روشن است که ثمرة معنويت فردي و «عرفان عاري از رسالت اجتماعي» كه داير ارائه ميكند، جز اين نخواهد بود. اين ايده كه «بر ضدّ هيچ چيز جبههگيري نكنيد51»؛ دست تبهكاران را در چپاول و ظلم بازتر خواهد كرد و زمينة نظام جور موسوم به «دهكدة جهاني» را فراهم خواهد كرد.
البتّه داير ميگويد كه «منظور من، توجيه گناه ظالمان نيست52»؛ امّا پاي بندي به اين ايده، امور خطيري هم چون اصلاح اجتماع و رفع ظلم را حوزه مطالبات انسان خارج کرده و معدود افراد خداگرا هم که انگيزة مبارزه با ظلم و بي عدالتي دارند با اين انديشه، ميدان را براي جولان سرمايهداران و متجاوزان خالي خواهند نمود و آن گاه همه موانع از سر راه نظام سلطه كنار خواهد رفت و ظلم و ظلم پذيري به طرز وحشتناكي نهادينه و مستقر خواهد شد. با تأسف، وي اين ايدة خطرناك را بارها تكرار و به طرز ناصوابي توجيه و تفسير مي كند. درک ناصحيح داير که جمع بين «مبارزه با مواد مخدّر» و «راهنمايي کودکان» را «اجتماع نقیضين» ميداند، هيچ محملي براي توجيه و دفاع ندارد53.
در خصوص «ذهن معجزه گر» که در آثار وین دایر بسیار مورد تأکید است و امروزه از آن به «قانون جذب» یاد می شود، بايد اذعان داشت که اینگونه قدرتهای شگرف مخصوص ذهن نیست و بعضی دیگر از اعضا مانند چشم و زبان و... در حیطة کارکرد خود، قدرتهای شگرف مخصوص به خود دارند و به علاوه این «قدرت خالق گونه»، برای ذهن که ذهن یک خدا در بدن فرض شود و هرچه تجسّم کند، همان خلق میشود؛ بسيار جای ترديد و تأمل دارد؛ چنان که از ناحیه بسیاری از متفکّرین این گستردگی قدرت ذهن مورد تردید قرارگرفته است.
8. وين داير به گونهاي وانمود ميكند كه گويي دست يابي به قدرتهاي غيرعادي (مكاشفه و كرامت)، براي سالك هدف است و اين معنا از نقل كرامتهاي مختلف در كتابهايش به خوبي پيداست. در حالي که نزد عارفان راستين اسلامي کشف و شهود هدف و خواسته اصلي سالک نيست به گونه اي که حتّي اهل معرفت از بازگو کردن آن نزد ديگران خودداري مي کنند.
چنان که علامه طباطبايي صاحب تفسير بزرگ الميزان، مي گويد: استاد ما (مرحوم قاضي) به ما توصيه ميكردند که در سير و سلوك به كرامات توجهي نكنيد؛ زيرا شما را از ادامه مسير باز مي دارد.
مرحوم علامه محمّدحسين تهراني، از عرفاي بزرگ معاصر، مكاشفه را به پنج مرحله تقسيم و تصريح ميكند كه سه مرحلة اوّل قبل از ورود به عالم الهي و توحيد محقق مي شود و مشترك بين كافر و مؤمن است:
مشاهدات طبيعيه و ماديه: در اين مرحله، انسان امور مخفي دربارة امور طبيعي و رياضي و... را مشاهده مي كند.
مشاهدات قلبيه: در اين مرحله، سالك از عالم طبيعت عبور كرده و وارد عالم مثال شده است. در اين مرحله، تجسّم بعضي از معاني را ميبيند و ميتواند در بيداري همانند خواب، عالم مثال را ببيند.
مشاهدات روحيه: در اين مرتبه، انسان از عالم مثال عبور كرده و به عالم روح و عقل وارد مي شود. در اين مرحله است كه فرد مي تواند طيّ الارض كند و افكار ديگران را بخواند و... .
مشاهدات سرّيه: اين مكاشفات به عالم خلوص مربوط است و در اين جا رويت اسما و صفات محقق مي شود.
مشاهدات ذاتيه: اين مكاشفات به عبور از مراتب خلوص و وصول به مراتب توحيد مطلق مربوط است54.
بنابراين، آن چه وين داير به عنوان نشانه عرفان آورده است، دليلي بر توحيد و ايمان واقعي نيست، بلکه نه فقط براي برخي انسان هاي ديگر نيز قابل دسترسي است، بلکه معياري صحيح بر سلوک به سوي خدا و کسب فضايل اخلاقي نيست.
خلاصه این که بايد توجه داشت؛ عرفاني كه وين داير تبليغ مي كند معنویتي شخصي است و محدود به اخلاقيات فردي و تهي از رسالت اجتماعي، فاقد نظام اعتقادی منسجم، به دور از پشتوانة عقلی و فلسفی صحیح مي باشد و آنچه وين داير پيرامون آموزه هاي اخلاق فردي مثل قناعت، راستگويي، محبّت به ديگران و... گفته است فقط بخشي از آموزه هاي اخلاق در اديان الهي است که تنها در ساية نظام اعتقادي صحيح مي تواند به صورت يک پازل جا داده شوند، در غير اين صورت نگاهي ناقص و ناپايدار به انسان و نيازهاي او خواهد بود.
 

 

 

پی نوشت :
1. wayne.w.dyer
2. وين داير، نداي دروني، ص 39.
3. نداي دروني، ص 184.
4. خود حقيقي، ص 75.
5. عرفان، ص 204.
6. معنويت، ص 122.
7. وين داير، اعجاز واقعي، صص32 ، 108 ، 147، 345.
8. خود حقيقي، ص 148.
9. اشراق در 60 روز، ص 18.
10. اعجاز، ص 113.
11. عرفان، ص 340.
12 . عرفان، ص 81.
13. عرفان، ص 348.
14. خود حقيقي، ص 66.
15. خود حقيقي، ص 104.
16. نداي دروني، ص 247.
17. راه حل معنوي، صص 38و 47 ؛ معنويت، ص 92 ؛ نداي دروني، ص 9؛ خود حقيقي، صص 124 و 226 و 295.
18. معنويت 2، ص260.
19. عرفان، صص 243 و 245.
20. عرفان، ص 390.
21. نداي دروني، صص 232و 236.
22. معنويت، 2 ، ص 95.
23. نداي دروني، ص 11.
24. خود حقيقي، ص 179.
25. همان، ص 180.
26. همان ، صص298 و 297.
27. اعجاز واقعي، ص 190 و 285 ؛ راه حل معنوي، صص 31 و 86.
28. خود حقيقي، 291 ؛ عرفان، ص 280.
29. راه حل معنوي، صص 26 و 50 و 32 و 33 ؛ نداي دروني، ص 68.
30. معنويت، ص 17.
31. نداي دروني، صص 230- 241 – 167 – 181 – 279 ؛ عرفان، ص 312 ؛ معنويت، ص 61 ؛ راه حل معنوي، صص 46 ـ 41.
32. راه حل معنوي، ص 38 و 47 ؛ نداي دروني، صص 9 و 113 ؛ معنويت، ص92 ؛ خود حقيقي، ص 124.
33. خود حقيقي، ص 159.
34. عرفان، ص 373.
35. نداي دروني، صص 147 – 270 ؛ خود حقيقي، ص 160 ؛ عرفان، ص66.
36. نهج البلاغه، خطبه 176.
37. معنويت، ص 29.
38. عرفان، ص 59.
39. کیم وو چونگ، سنگ فرش هر خیابان از طلاست، ترجمه: محمد سوری، ص36.
40. محمد تقي مصباح يزدي، به سوي او، ص 218.
41. خود حقيقي، ص 26.
42. راه حل معنوي، ص 41.
43. معنويت، ص 104 ؛ نداي دروني، صص 137 و 165.
44. معنويت، ص 54 و 56.
45. «من جاهد فينا لنهد ينهم سبلنا».
46. محمد لگنهاوزن، اسلام و كثرت گرايي ديني، ترجمه: نرجس جواندل، ص85.
47. راه حل معنوي، صص63- 66 ؛ معنويت 2، صص 172، 196، 294، 297.
48. خود حقيقي، صص 201 و 204.
49. عرفان، ص 429.
50. عرفان، ص 228.
51. عرفان، ص 233.
52. عرفان، ص 406.
53. اعجاز واقعي، صص 74، 189، 401، 403 ؛ عرفان، صص 227، 406، 109.
54. رساله سير و سلوك ، ص 218.
 



نظر شما راجع به اين مقاله

 
  نظرات ساير كاربران

       ناشناس : برو یره حوصلته ندروم

       ناشناس : با عرض سلام. اولا دوست عزیز دکتر وین دایر در محیطی رشد کرده که خارج از دنیای اسلام بوده(غرب) اگر شما جای او بودید چگونه انسانی میشدید. دوما دکتر وین دایر خودشو یک روانشناس معرفی میکند،نه اینکه یک فرد سیاسی یا مبلغ دین، یا منجی بشریت. هدف او از نوشتن این کتب چیز دیگریست. هدفش بهبود کیفیت زندگی روزمره است نه سیاست، در ضمن وقتی انسان خودش مسیر با اخلاق بودن را طی کند و از بدیها پرهیز کند اون حس هم نوع دوسیش به صورت ضمیر ناخودآگاه شکل میگیرد. و از آنجا که او یک روانشناس بسیار ماهر است بهتر میداند که چطور همه چیز را به انسان آموزش دهد. حالا بعضی از این عارفهای معروف خودمون با اینکه به گفته خودشون عمرشون رو گذاشتن رو خداشناسی آیا یک سر سوزن از علم روانشناسیه وین دایر رو دارن، و لذا از آنجا که کتب دینی هدفش بهداشت روانی بشر است فقط یک روانشناس قهار و با ایمان است که میتواند این پازل پیچیده رو بچیند. بدرود،

       علی : راه های رسیدن به خدا زیاد است. در واقع هرکس که واقعا به تزکیه نفس بپردازد به یک واقعیت مشترک می رسد. تفکر وین دایر خیلی توانست به من کمک کند.قطعا اسلام هم یکی از راه های عالی برای رسیدن به خداست من نمیخندم اگر فلسفه‌ ای ماه را نصف کند. با سپاس از زحمات شما برای ارتقای اندیشه ها.

       کاکاوند : من وقتی شروع کردم به خوندن اثار دایر متوجه نقص هاش شدم اما از شما بسیار ممنون که منو روشن تر کردین واقعا پروردگارمو شکر میکنم که نعمتی چون اسلام رو برای ما انسانها مخصوصا ایرانیان عزیز عرضه کرد .به امید صلح جهانی ...به امید امدنش

       ليلا : سلام براي هر درجه روحي يک استاد براي يک دوره خاص لازم هست من خودم طي دوران زندگيم هر بار يک شخص باعث راهنمايي من بوده وقتي رسول دروني بيدار باشه از رسول بيروني جهت کمک استفاده خواهد کرد. بهرحال همين اندازه که حرفها را حتي به شکل توهين ميشنويد خوبه. ممنون که به عنوان يک مترجم بين نسل آسيب ديده از زياده خواهيهاي انسانهاي مذهبي (نه همه مذهبيها) و انسانهايي که مذهب را راهي براي نجات انسان مي‌يابند استفاده ميکنيد و اين باعث ميشه وحدت ما هموطنان حفظ بشه. چون شکاف و خشم از مذهب خيلي زياد هست. اشتباهاتي که قبلا با حماقت مرتکب شديم يا شدند را بايد عاقلان و بالغان دريابند.

       دنیا : دکتر وین ما گله. شما هم اینقدر خودتو خسته نکن. یه خورده بزرگ شو. یه خورده بزرگ فک کن. همه ایراد دارن. ولی شما ایراد اینه که چون مسلمونی فک میکنی همه چیزو میدونی. در حالی که خاک بر سر مسلمونا شده چون فکر و عقیدشون خیلی واهیه.
       پرسمان : مسلمه که مسلمانی به ادعا نیست و معنای آن دانستن همه چیز نیست. اما انتظار ما از شما خواننده عزیز اینه که در نظر دادن جنبه علمی بودن و انصاف داشتن و دوربودن از توهین و ... را رعایت فرمایید. موفق باشید.

       سارا : خیلی مفلصین. باشین با این دین چون نونتون از این راه در میاد. والا دکتر وین حرفاش رو باید با طلا نوشت.
       پرسمان : ممنونیم که نظرتون رو ثبت کردید. نقد علمی با عباراتی همچون «...نونتون از این راه در میاد» سازگار نیست! منتظر نقد علمی تون هستیم.

       bijan : تمام دنیا دارن پیشرفت میکنن. اون وقت شما دارین ایراد میگیرین به کسی که نظرش کاملا منطبق بر اسلام شما نیست. عمر این حرفا دیگه خیلی وقته گذشته برین خودتونو سیاه کنید. وین دایر رو اول کتاباشو بتونین بدون غرض ورزی بخونین بعد بیاین انتقاد کنین.
       پرسمان : از درج نظرتون ممنونیم ولی کاش اگر اشکال و انتقاد علمی دارید به طور مشخص و دقیق بیان فرمایید نه با لحنی دور از انصاف!... موفق باشید.

 نظر سنجي: عالي خوب متوسط  ضعيف  

     نظر متني:
    
نام/نشاني ايميل :
     متن :
              
                                                                         
               

     ارسال براي دوستان :
     نام شما:    نشاني ايميل:  
   
      

 



ويژه


انتشار اينترنتي مطالب يا چاپ در نشريات دانشجويي با ذکر منبع موجب امتنان است

نقل مطالب در ديگر نشريات با اطلاع ين مجموعه و ذکر منبع بلامانع است

بري چاپ در کتب، کسب اجازه کتبي الزامي است

اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها