با ظهور اسلام مسلمانان به پيشرفت دست يافتند، اما با پيشرفت علم اروپاييان بر تارك علم نشستند. علت عقب ماندن مسلمين در عرصه علوم مختلف و سياست ، همينطور تضعيف دول مسلمين و ايجاد تفرقه در بين آنها چيست؟
دربارة اينكه چرا كشورهاي اسلامي عقب افتاده اند، بايد گفت: اين مسئله علل و ريشه هاي تاريخي مختلفي دارد و بررسي جامع و همه جانبه آن، نيازمند كاوش هايي ژرف و گسترده است. با اين حال مي توان به پنج عامل اساسي در اين زمينه اشاره كرد: 1. مسلمانان بر اساس انگيزش و هدايت هاي ديني، مسير رشد تعالي را پوييدند و بر اثر انحراف از دين و آلودگي به مفاسد دنياپرستي و سستي و كاهلي، به انحطاط و عقب ماندگي گراييدند. 2. نظام هاي سياسي فاسد و استبدادي نيز نقش مهمي در اين زمينه داشتند. اين نظام ها به جاي همّت در جهت رشد و پيشرفت مسلمانان، فقط به فكر حفظ قدرت خويش و صرف هزينه هاي عمومي مسلمانان در جهت خوش گذراني و رفاه خود بودند. وجود اين نظام ها و حاكمان فاسد، خود ناشي از انحرافات سياسي صدر اسلام پس از رحلت پيامبر عظيم الشأن و انحرافات اعتقادي و اجتماعي بعد از آن بود. اين نظام هاي سياسي، بر شخصيت و منش انسان ها و فرهنگ اين جوامع آثار زيان باري نهاد. 3. بيگانگان و استعمارگران براي عقب نگاه داشتن كشورهاي جهان سوم ـ از جمله مسلمانان ـ و استثمار منابع انساني و طبيعي تهاجم گسترده اي به اين كشورها داشتند. 4.فقدان انسجام ووحدت جامعه اسلامي و سرگرم شدن مسلمانان به تفرقه و جنگ هاي داخلي و جانشين ساختن شعارهاي استعماري ـ همچون ناسيوناليزم و پان عربيزم ـ به جاي تكيه بر اصول گرايي و اتحاد بين الملل اسلامي، از ديگر علل عقب ماندگي مسلمانان است. 5.آشفتگي در بافت طبقاتي جامعه وتوليدات تصنعي نيز از ديگر عوامل انحطاط مسلمانان مي باشد در پي جنگ ها و مهاجرت ها بافت طبقاتي شهرها و حتي روستاها دگرگون شده و زمينه براي حضور عده اي نورسته فراهم شد و به موازات آن تقريباٌ از دوراني كه اروپا به سوي صنعتي شدن حركت كرد ،جوامع اسلامي به صورت بازار مصرفي كالاهاي ساخت اروپا در آمدند ،بازارهايي كه براي تامين هزينه هاي مصرفي خود به ناچار مي بايستي ذخاير و منابع خود را در اختيار ايشان قرار دهد و همين امر منجر به انحطاط مسلمانان شد البته ناگفته نماندكه به رغم عقب ماندگي جوامع اسلامي از پيشرفت در صنعت و دانش، امروز نيز انديشه و تمدن اسلامي جانمايه و پتانسيل نيرومندي براي احيا دارد و بر عكس، تمدن غرب به شدت گرفتار انحطاط فرهنگي و زوال پذيري شده است. در اين فرصت اگر مسلمانان بخواهند جايگاه شايسته خود را دريابند، رعايت نكات زير بايسته است: 1. بالا بردن سطح شناخت و بينش هاي ديني در همه ابعاد آن 2. تقويت روح ايمان و تقوا و استواري در دين و مبارزه با كژي ها 3 ارتقاي دانش و سطح علمي 4. ارتباط وثيق و همدلي در سطح بين الملل اسلامي و تعاون و همكاري گسترده و همه جانبه مسلمانان 5. از ميان برداشتن نظام هاي فاسد 6. تلاش همه جانبه و همگاني در جهت ايجاد و احياي تمدن عظيم و مدينه فاضله اسلام 7. اعتماد به نفس و دوري از خودباختگي. براي آگاهي بيشتر به منابع زير مراجعه شود : 1. زين العابدين قرباني، علل پيشرفت و انحطاط مسلمين،تهران :دفتر نشر فرهنگ اسلامي 2. احمد موثقي، علل ضعف و انحطاط مسلمين در انديشه هاي سياسي و آراي اصلاحي سيد جمال الدين اسدآبادي3. روژه گارودي، آمريكا پيشتاز انحطاط، ترجمه قاسم منصوري 4. قانع عزيزآبادي، علل انحطاط تمدنها 5. رجبي، ريشه هاي ضعف و عقب ماندگي مسلمانان 6. ويل دورانت، تاريخ تمدن، ج 4، ترجمه گروهي از نويسندگان ص 393 تا ص 432. 7.گوستاولوبون، تاريخ تمدن اسلام و غرب 8. پويايي فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ،علي اكبر ولايتي، تهران :مركز اسناد و خدمات پژوهشي .


کانال تلگرامی پرسمان: @porseman

سایت موضوعی قرآن و حدیث سایت موضوعی اهل بیت علیهم السلام سایت موضوعی مهدویت سایت موضوعی سیاسی سایت موضوعی معارف
سایت موضوعی اخلاق سایت موضوعی عرفان های نوظهور سایت موضوعی احکام سایت موضوعی مشاوره سایت موضوعی حقوق زن
سایت موضوعی لبخند سایت موضوعی وهابیت سایت موضوعی ادیان سایت نکات قرآن