چرا دفن مرده آداب خاصي دارد مثلا به سمت خاصي خوابانده مي شه؟

قبل از ذکر حکمت این که چرا مرده را رو به قبله قرار داده و دفن می کنند توضیحاتی ضروری است که در ابتدا به بیان آن می پردازیم
احتمالا منظور پرشگر محترم از طرح این سئوال آن است که فردی که مرده است دیگر چه فرقی دارد که جسد او که جسمی بی شعور بوده و مدت زمانی دیگر تجزیه شده و با خاک یکی می گردد طبق احکام و آداب خاصی دفن شود و مثلا او را غسل دهند ،روبه قبله در قبر بگذارندو...
جواب این سئوال ضمن روشن شدن چند مطلب ارائه خواهد شد:
1) میت از هنگام موت تا بعد از قرار گرفتن در قبر احکام گوناگونی دارد که شیخ بهایی در کتاب جامع عباسی اهم آنان را آورده ومی گوید: «بدان که صد و بيست و شش امر است كه تعلّق به ميّت دارد از وقت احتضار يعنى سكرات تا وقتى كه او را در قبر سپارند از آن جمله بيست و هفت امر واجب است و هفتاد و يك امر سنّت و بيست و شش امر مكروه و دو امر حرام ,... ».
این احکام همگی از وظائف باز ماندگان و مسلمانان زنده است و لذا عمده حکمتهای آن نیز در جهت حفظ مصالح آنان و تسلی خاطر ، عبرت آموزی ، امتحان و یا حتی حفظ نکات بهداشتی و غیره نسبت به محیط زندگی انسانهاست .
به عنوان مثال مستحب است و بلکه از حقوق مومن است که هنگام مرگ نزدیکان برای تشییع او حاضر شوند که حکمت آن علاوه بر احترام به میت ذکر و یاد مرگ است که نقش فوق العاده ای در خود سازی انسانها دارد. یا مستحب است بعد از مرگ در دفن جسد تعجیل کنند که آن عمدتا رعایت مصالح بهداشتی است علاوه بر اینکه در صورت تاخیر ممکن است جسد متعفن شده و مقدمه اشمئزاز نسبت به میت و بی احترامی به او باشد و...
2)دسته ای دیگر از حکمت این احکام به احترام به میت که در حال حاضر جسد او نماینده هویت و روح اوست می باشد به عنوان مثال بر جسد او نماز می خوانند که این حاکی از طلب آمرزش برای روح اوست.
از طرف دیگر طبق مضمون بعضی روایات و اخبار ،هر چند بنا بر ظاهر بعضی از این احکام در مورد جسد میت است که هیچ فهم وشعوری ندارد ولی در واقع خصوصا در ابتدای مرگ ،به لحاظ تعلق شدیدی که هنوز روح به بدن دارد از آن متاثر می شود لذا حکمت بعضی از احکام به این امر باز می گردد. مثلا مستحب است که میت را یکباره داخل قبر نگذارند و در هنگام تشییع تا محل دفن چند مرتبه اورا روی زمین گذاشته و دوباره حمل کنند وبعد از دفن هم بعضی از نزدیکان او بر مزار او باشند و به تلاوت قرآن و ادعیه مشغول باشند.
3)نکته آخری که در مورد احکام میت که ناظر به جسد اوست باید تذکر داد آن است که ،هرچند این جسد به حسب ظاهر جسم بی شعوری است و به زودی پوسیده و تجزیه می شود ولی ادله ناظر به ابعاث جسمانی دلالت بر آن دارد که همین ذرات جسد روزی برانگیخته خواهد شد و در پیشگاه عدل الهی شهادت خواهند داد لذا همانطور که روبه قبله بودن در مورد شخص زنده منشا تاثیرات اخروی است در مورد جسد او هم می تواند منشا تاثیرات فراوانی قرار گیرد.
خلاصه آنکه احکام میت حکمتهای متفاوتی دارد که بعضی ناظر به حال مسلمین و اقربایی است که در قید حیاتند و بعضی ناظر به مصالح روح میت است بعضی از این حکمتها در حدود 30 باب (باب 232تا 262)در کتاب علل الشرایع به نقل از ائمه معصوم علیهم السلام مذکور است .
به عنوان مثال در مورد حکمت روبه قبله قرار دادن میت در روایتی از امام صادق علیه السلام در باب 234 همین کتاب آمده است که:
«صورت میت را در قبر رو به قبله قرار دهید چرا که با این کار ملائکه و خداوند به او روی خواهند کرد و رحمت الهی شامل او خواهد شد».
در عین حال که رو به قبله قرار دادن خود نوعی تعظیم شعائر بوده و اهمیت قبله را در بین مسلمین تاکید می کند و مشعر به این امر است که مسلمانان در همه کار ها به یک مبدا ویک ملجا توجه داشته و حیات ومماتشان را بر اساس آن تنظیم می کنند و این امر رمز وحدت مسلمانان است .
از طرف دیگر این امر اشاره ای لطیف دارد برای بازماندگان واقربای میت مبنی بر تنذیر و تبشیر به این امر که همه ما به سوی خداوند باز خواهیم گشت (انا الیه راجعون)
بنابراین،ازمنظراندیشه دینی چون انسان با مردن نیست ونا بود نمی شود بلکه مرگ مقدمه است به سوی جهان ابدیت که مومن درجوار الهی قرار می گیرد پس سزاوار است که با احترام واداب خاص ورو به قبله(کانون توحید وخدا پرستی) قرارداده شود تابیشتراز فیض ورضوان پروردگار افرينش بر خوردار گردد.

در مورد سوالات احکام، جهت اطلاع از آخرين استفتائات با دفتر مرجع تقليد خود در تماس باشيد
برچسب ها: فلسفه احكام دفن